Anayasa hukukunda kurucu iktidar teorisi; yetkinin kaynağı, meşruiyeti ve hukuki süreklilik ile olan ilişkisi bakımından ikili bir ayrım yapar. Bu teorik çerçeveye göre, bir darbe, devrim veya savaş gibi hukuk düzeninin kesintiye uğradığı durumlarda ortaya çıkan "asli kurucu iktidar" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Asli kurucu iktidar, hukuk dışı ve sınırsız bir iktidar olup, yetkisi mevcut bir anayasal norma dayanmadığı için hem şekli hem de maddi açıdan herhangi bir hukuk kuralıyla bağlı değildir.Cevap
- BMevcut anayasanın öngördüğü değiştirme usullerine ve yasaklarına bağlı kalarak anayasanın bir kısmını veya tamamını yeniden düzenleyen iktidardır.
- CHukuki süreklilik ilkesi gereği, yeni bir anayasa yaparken bir önceki anayasada yer alan 'değiştirilemez' hükümleri korumakla yükümlü olan yetkili organdır.
- DSert anayasa sistemlerinde, anayasa değişikliği için gereken nitelikli çoğunluğu sağlayan yasama organının sahip olduğu asli yetkiyi ifade eder.
- EYetkisini doğrudan bir önceki anayasal metinden alan ve bu metne dayanarak devletin temel yapısını yeniden şekillendiren kurucu bir iradedir.
Cevap
Asli kurucu iktidar, mevcut hukuk düzeninin sona erdiği bir boşluk anında ortaya çıkar ve hiçbir hukuk kuralı ile sınırlanamaz.
Asli kurucu iktidar, bir hukuk boşluğu ortamında ortaya çıktığı için mevcut herhangi bir anayasa veya kanunla bağlı değildir. Bu nedenle yetkisini kullanırken hem içerik (maddi) hem de yöntem (şekli) bakımından sınırsızdır. Kendi meşruiyetini kendi eylemiyle kurar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Asli Kurucu İktidarın Sınırsızlığı ve Hukuk Dışılığı
İpuçları
1
İktidarın kaynağının 'hukuk' mu yoksa 'fiili durum' (devrim/darbe) mu olduğunu düşünün.
2
Bir anayasayı 'hukuken geçerli kurallar içinde' değiştirmek ile o kuralları 'yıkarak yenisini yapmak' arasındaki farka odaklanın.
3
Asli kurucu iktidarın, bir önceki anayasanın değiştirilemez maddelerine bile uymak zorunda olmadığını, çünkü o düzeni tamamen sona erdirdiğini hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
1921 ve 1924 anayasalarının yapılış süreçlerini asli/tali kurucu iktidar ayrımı üzerinden analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s