Anayasa hukukunda kurucu iktidar teorisi, yetkinin hukuki bir metne dayalı olup olmamasına göre asli ve tali iktidar ayrımı yapar. Sert ve kazuistik bir anayasa sisteminde, mevcut anayasanın öngördüğü teklif ve karar yeter sayılarına (şekli sınırlara) harfiyen uyulmasına rağmen; anayasanın değiştirilmesi yasaklanmış maddeleri dışında kalan fakat anayasanın temel kimliğini ve üzerine inşa edildiği demokratik hukuk devleti felsefesini dolaylı yoldan etkisiz hale getiren bir değişikliğin hukuki mahiyeti hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doktrin açısından en isabetlidir?
- Tali kurucu iktidarın yetkisi mevcut anayasadan kaynaklanan 'türevsel' bir yetki olduğu için, sadece açıkça belirtilen şekli usullerle değil, anayasanın maddi bütünlüğünü ve kurucu felsefesini koruyan örtülü sınırlar ile de bağlıdır; bu sınırların aşılması yetki gaspı sayılır.Cevap
- BTali kurucu iktidar, anayasanın öngördüğü usul kurallarını (teklif ve oylama) yerine getirdiği sürece, değiştirilmesi açıkça yasaklanmamış her türlü hüküm üzerinde mutlak ve sınırsız bir düzenleme yetkisine sahiptir.
- CSert ve kazuistik anayasalarda asli kurucu iktidar ile tali kurucu iktidarın yetki alanları birbirine karışmıştır; bu nedenle usule uygun her değişiklik niteliği ne olursa olsun bir asli kurucu iktidar işlemi kabul edilir.
- DAsli kurucu iktidar sadece bir devletin kuruluşunda ya da devrim sonrası ortaya çıkan 'hukuk dışı' bir güçtür; mevcut anayasal sistem içinde kalan hiçbir işlem, anayasanın özünü değiştirse bile asli kurucu iktidar alanına giremez.
- ETali kurucu iktidar, anayasanın başlangıç kısmındaki ilkelere aykırı düzenlemeler yapma yetkisine sadece çerçeve anayasalarda sahiptir; kazuistik anayasalarda ise her türlü madde değişikliği otomatik olarak asli iktidar yetkisiyle yapılır.
Cevap
Tali kurucu iktidar, yetkisini anayasadan alan türevsel bir güç olduğu için hem şekli hem de maddi (açık ve örtülü) sınırlarla bağlıdır.
Kurucu iktidar teorisine göre tali kurucu iktidar, yetkisini mevcut anayasadan alan, onun tarafından kurulmuş ve sınırlandırılmış bir iktidardır. Bu sınırlılık sadece teklif ve karar yeter sayıları gibi usule ilişkin kuralları (şekli sınırlar) değil, aynı zamanda anayasanın değiştirilmesi yasaklanmış maddeleri ve anayasal düzenin üzerine inşa edildiği temel felsefi ilkeleri (maddi sınırlar) de kapsar. Dolayısıyla, anayasanın temel kimliğini ve demokratik yapısını zedeleyen bir değişiklik, şeklen usulüne uygun görünse bile, tali kurucu iktidarın kendisine verilen yetkiyi aşması ve asli kurucu iktidarın alanına müdahale etmesi anlamına gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tali Kurucu İktidarın Sınırları ve Türevsel Yetki
Tahmini Süre:3m 0s