1924 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunları (anayasa değişiklikleri ve bütçe kanunları hariç) on gün içinde inceleyerek bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilme yetkisine sahipti. Ancak Meclis, söz konusu kanunu üye tam sayısının salt çoğunluğu aranmaksızın aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu yayımlamaktan başka bir seçeneği bulunmamaktaydı.
Bu anayasal düzenleme, Cumhuriyetçilik ilkesinin aşağıdaki hangi temel niteliğiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?
- Millî iradenin yegâne temsilcisi olan yasama organının, kişisel bir makamın iradesiyle engellenemeyecek olan mutlak üstünlüğüCevap
- BKuvvetler ayrılığı prensibi uyarınca, yürütme organının yasama üzerindeki denetim ve dengeleme yetkisinin güçlendirilmesi
- CDevlet başkanının siyasi sorumluluğunun bulunmaması nedeniyle yasama süreçlerinden tamamen soyutlanması
- DAnayasanın üstünlüğü ilkesi gereğince, kanunların hukukiliğini denetleme yetkisinin yürütme organına verilmesi
- EDoğrudan demokrasi yöntemleri uygulanarak meclis kararlarının halk oylamasına sunulma zorunluluğu
Cevap
Millî iradenin yegâne temsilcisi olan meclisin, hiçbir makam (Cumhurbaşkanlığı dahil) tarafından mutlak olarak engellenemeyecek üstünlüğüdür.
Cumhuriyetçilik ilkesi, yönetme yetkisinin kaynağını millet iradesine dayandırır. 1924 Anayasası'nda Cumhurbaşkanı'na verilen kanunları geri gönderme yetkisinin Meclis tarafından aşılabiliyor olması, halkın seçtiği temsilcilerin (yasama organı) kararının hiçbir 'kişisel' otorite tarafından engellenemeyeceğini garanti eder. Bu durum 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' anlayışının kurumsal bir yansımasıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Meclis Üstünlüğü ve Millî Egemenlik
İpuçları
1
Metinde geçen Cumhurbaşkanı'nın 'yayımlama zorunluluğu', yetkinin kime ait olduğunu gösteriyor olabilir mi?
2
Cumhuriyetçilik ilkesinin özündeki 'Millî Egemenlik' kavramı ile Meclis'in son sözü söylemesi arasındaki bağı düşünün.
3
Atatürk dönemi anayasalarında (1921 ve 1924) halk iradesini temsil eden Meclis'in üzerinde bir güç kabul edilmemesi esas alınmıştır.
Daha Fazla Pratik
1924 Anayasası'nın diğer maddelerini inceleyerek yürütme organının yasama tarafından nasıl denetlendiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s