Türkiye'nin Ocak ayı deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritası incelendiğinde; Batı Anadolu kıyılarından Doğu Anadolu'nun iç kesimlerine doğru gidildikçe izoterm (eş sıcaklık) eğrilerinin değerlerinin belirgin bir şekilde azaldığı görülür.
Söz konusu haritada yükselti faktörünün etkisi tamamen ortadan kaldırıldığına göre, batıdan doğuya doğru gerçekleşen bu sıcaklık azalışının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Karasallık etkisinin artmasıCevap
- BOrtalama yükseltinin artması
- CGüneş ışınlarının düşme açısının küçülmesi
- DBakı etkisinin değişmesi
- EBoylam farkından dolayı yerel saatin değişmesi
Cevap
Sıcaklığın batıdan doğuya doğru azalmasının temel nedeni karasallık etkisinin artmasıdır.
Deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritaları, her yerin metre olduğu varsayılarak hazırlanır. Bu nedenle haritadaki sıcaklık değişimlerinde yükselti bir değişken olamaz. Batıdan doğuya doğru gidildikçe denizel etkiden uzaklaşılması ve nem miktarının azalması (karasallık), kış aylarında sıcaklıkların belirgin şekilde düşmesine neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti faktörü bir neden olarak kullanılamaz; sıcaklık farkları enlem veya denizellik/karasallık ile açıklanır.
İpuçları
1
'İndirgenmiş sıcaklık' ifadesi geçtiğinde, yükselti farklarını düşünmeyi bırakmalısın.
2
Türkiye'de batıdan doğuya gidildikçe denizden uzaklaşırız. Bu durumun iklim üzerindeki etkisini hatırla.
3
Kışın Erzurum'un İzmir'den daha soğuk olmasının iki sebebi vardır: Yükselti ve Karasallık. İndirgenmiş haritada yükselti silindiğine göre geriye ne kalır?
Daha Fazla Pratik
Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en az olduğu bölgeleri (Marmara ve kıyı bölgeleri) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsin.
Alternatif Yöntem
Şöyle düşünebilirsin: Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark yükselti ile ilgilidir. Ancak iki farklı yerin indirgenmiş sıcaklıkları arasındaki fark ya enlemle ya da denizellik-karasallıkla ilgilidir.
Tahmini Süre:50s