Examkin

Soru

Zorluk: Orta1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda 29 Ekim 1923 tarihinde gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri, Türk devlet yapısında "Meclis Hükûmeti" sisteminden "Kabine Sistemi"ne geçişin en önemli basamağını oluşturmuştur. Bu düzenleme ile getirilen yeni hükme göre, Başvekilin (Başbakan) belirlenme usulü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Doğrudan halk tarafından genel seçimle belirlenmesi
  2. B
    Büyük Millet Meclisi Başkanı tarafından milletvekilleri arasından görevlendirilmesi
  3. Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilmesiCevap
  4. D
    Meclis Genel Kurulu tarafından her bir bakanın ayrı ayrı ve gizli oyla seçilmesi
  5. E
    Anayasa Mahkemesi Başkanı tarafından en yaşlı üyeler arasından atanması

Cevap

1923 anayasa değişikliği ile Başvekil, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilir.
1921 Anayasası'nda 1923 yılında yapılan değişiklikle birlikte Cumhuriyet ilan edilmiş ve yürütme organı yeniden yapılandırılmıştır. Bu değişiklikle beraber Cumhurbaşkanının Başvekili (Başbakan) Meclis üyeleri arasından seçmesi, Başvekilin de bakanları belirleyip Cumhurbaşkanı onayına sunması (Kabine Sistemi) esası getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın orijinal halindeki (1921-1923 arası) hükûmet sistemini değerlendir.
Orijinal metinde "Meclis Hükûmeti" sistemi vardı; Başbakanlık makamı yoktu ve her bakan Meclis tarafından tek tek seçiliyordu.
Sistemin başlangıç noktasını anlamak için gereklidir.
2
29 Ekim 1923 tarihinde yapılan anayasa değişikliklerinin kurumsal etkilerini incele.
Cumhuriyet ilan edildi ve yürütmenin başı olarak "Cumhurbaşkanlığı" makamı ile hükûmetin başı olarak "Başvekillik" makamı kurumsallaştı.
Yapılan değişikliğin getirdiği yeni makamları tespit etmek için gereklidir.
3
Kabine sistemine geçişle birlikte Başvekilin atama usulünü belirle.
Cumhurbaşkanının Meclis üyeleri arasından bir Başvekil seçmesi ve Başvekilin de bakanları seçerek Cumhurbaşkanı onayına sunması kuralı benimsenmiştir.
Değişikliğin temel amacına (yürütmenin işleyişini hızlandırmak) uygun düşen hukuki usulü saptamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

1923 Anayasa Değişikliği ve Kabine Sistemine Geçiş

Alternatif Yöntem

Hükûmet sistemleri arasındaki farkı hatırlamak için: Eğer bakanlar tek tek meclisçe seçiliyorsa 'Meclis Hükûmeti', bir başbakan (başvekil) atanıyor ve o ekibini kuruyorsa 'Kabine Sistemi'dir.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla

Konular

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Bu konudan daha fazla soru