Soru

Zorluk: OrtaCumhuriyetçilik

1924 Anayasası'nın hazırlık sürecinde meclis tartışmalarında Cumhurbaşkanı'na "Meclisi feshetme" ve "yasaları veto etme" yetkilerinin verilmesi teklif edilmiştir. Ancak bu yetkiler, meclis üyelerinin büyük çoğunluğu tarafından "milli iradeye gölge düşüreceği ve tek şahıs otoritesine yol açabileceği" gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu durum, Atatürk döneminde Cumhuriyetçilik ilkesinin aşağıdaki hangi temel niteliğinin öncelikle korunduğunu kanıtlamaktadır?

  1. A
    Milli bağımsızlığın dış müdahalelere karşı her koşulda savunulması
  2. Yasama organının (TBMM) her türlü şahsi ve zümrevi otoritenin üstünde görülmesiCevap
  3. C
    Sosyal devlet anlayışının gereği olarak toplumsal adaletin sağlanması
  4. D
    Ekonomik kararların devletin planlı kalkınma hedefleriyle uyumlu yürütülmesi
  5. E
    Eğitim ve öğretim sisteminin milli ve laik bir karakter kazanması

Cevap

Yasama organının (TBMM) her türlü şahsi ve zümrevi otoritenin üstünde görülmesi
Cumhuriyetçilik ilkesinin temel dayanağı milli egemenliktir. 1924 Anayasası görüşmelerinde Cumhurbaşkanı'na verilmek istenen fesih ve veto yetkilerinin reddedilmesi, TBMM'nin yani milli iradenin her türlü şahsi gücün üzerinde tutulduğunu gösterir. Bu, Cumhuriyetin 'halkın kendi kendini yönetmesi' ve 'meclis üstünlüğü' prensiplerinin korunması anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Teklif edilen yetkilerin (fesih ve veto) niteliğini analiz etme
Bu yetkiler, yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı'nın, milletin temsilcilerinden oluşan Meclis üzerinde baskı kurmasına imkan tanır.
Cumhuriyetçilikte egemenlik millete aittir ve millet bu yetkiyi meclis aracılığıyla kullanır.
2
Ret gerekçesini değerlendirme
Meclisin bu yetkileri reddetmesi, 'milli irade'nin (Meclis) şahsi bir otoriteden daha üstün olduğunu teyit eder.
Milli egemenlik anlayışı, hiçbir gücün Meclis'in (millet iradesinin) üzerinde olmamasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Milli Egemenlik ve Meclis Üstünlüğü

İpuçları

1
Cumhuriyetçilik, egemenliğin kaynağının şahıslardan alınıp millete verilmesidir.

Daha Fazla Pratik

1921 ve 1924 Anayasalarındaki 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' maddesinin ortak önemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla