10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr Antlaşması'nın siyasi hükümleri çerçevesinde İstanbul'un Osmanlı Devleti'nin başkenti olarak kalacağı kabul edilmiş; ancak İtilaf Devletleri bu durumu mutlak bir hak olarak tanımayarak belirli koşulların ihlali hâlinde kentin Osmanlı egemenliğinden tamamen çıkarılabileceğini hükme bağlamıştır.
Buna göre, İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u Türklerin elinden alma ve başkent statüsünü tek taraflı olarak değiştirme hakkını saklı tutması, Osmanlı Devleti'nin aşağıdaki yükümlülüklerden hangisine uymaması şartına dayandırılmıştır?
- AAnkara'daki Büyük Millet Meclisinin faaliyetlerine son verilerek Kuva-yı Milliye birliklerinin koşulsuz dağıtılması
- Azınlık haklarının eksiksiz korunması ve antlaşmada yer alan askerî/silahsızlanma hükümlerine tam uyulmasıCevap
- CDüyun-ı Umumiye İdaresi gözetimindeki dış borç ödemelerinin altın esasına göre düzenli olarak gerçekleştirilmesi
- Dİzmir ve çevresinde beş yıl sonra yapılacak halk oylaması (plebisit) sürecinin mali masraflarının karşılanması
- EUluslararası Boğazlar Komisyonunun idari ve mali harcamalarının bütünüyle Osmanlı bütçesinden karşılanması
Cevap
Sevr Antlaşması'nda İstanbul'un Osmanlı başkenti olarak kalması; gayrimüslim azınlık haklarının korunması ve antlaşmada yer alan askerî/silahsızlanma şartlarına eksiksiz riayet edilmesi koşuluna bağlanmıştır.
10 Ağustos 1920 tarihli Sevr Antlaşması'nın 36. maddesine göre İstanbul Osmanlı Devleti'nin başkenti olarak kalacak, padişah ve hükûmet burada ikamet edebilecektir. Ancak Osmanlı Devleti antlaşma hükümlerine, özellikle gayrimüslim azınlıkların haklarının korunmasına ve orduya getirilen silahsızlanma/askerî sınırlamalara uymazsa İtilaf Devletleri kenti Osmanlı Devleti'nin elinden alma ve başkent statüsünü değiştirme hakkını saklı tutmuştur. Bu düzenleme, Osmanlı başkentini daimi bir işgal tehdidi altında bırakmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sevr Antlaşması'nda İstanbul'un Şarta Bağlı Statüsü ve Egemenlik Kısıtlamaları
İpuçları
1
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı iç işlerine müdahale etmek için sürekli kullandığı en temel diplomasi ve teftiş unsurlarını düşününüz.
2
Antlaşmada Osmanlı'nın savunma gücünü sıfırlamaya yönelik kısıtlamalar ve gayrimüslim tebaanın statüsüyle ilgili taahhütler öne çıkmaktadır.
3
Sevr Antlaşması'nın 36. maddesi, başkentin Türklerde kalmasını gayrimüslim cemaatlerin korunması ve silahsızlanma şartlarına tam uyulması koşuluna bağlamıştır.
Daha Fazla Pratik
Sevr Antlaşması'nda Boğazlar Komisyonu ve Maliye Komisyonu'nun yetkileri ile Lozan Barış Antlaşması'ndaki karşılıklarını egemenlik hakları açısından karşılaştırınız.
Alternatif Yöntem
Sevr Antlaşması'ndaki paylaşım planını siyasi, mali, adli ve askeri başlıklar altında gruplandırarak İstanbul'un statüsünün hangi yaptırımla vesayet altına alındığını doğrudan 36. madde üzerinden analiz etmek.
Tahmini Süre:1m 30s