Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Türkiye'de kırsal yerleşme dokularının şekillenmesinde fiziki coğrafya şartları ile beşerî-ekonomik faaliyetler etkileşim halindedir. Aşağıdaki tabloda üç farklı kırsal yerleşme alanının temel özellikleri gösterilmiştir:

Yerleşme AlanıYer ŞekilleriSu KaynaklarıYerleşme Dokusu
XEngebeliBolDağınık
YSade / DüzKısıtlıToplu
ZSade / DüzBolDağınık

Buna göre, Z merkezinde yer şekillerinin yerleşmeyi kısıtlamamasına ve su sorunu yaşanmamasına rağmen yerleşme dokusunun "dağınık" olması, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

  1. Tarımsal faaliyetlerin niteliği ve tarlaların başında sürekli bulunma zorunluluğuCevap
  2. B
    Ulaşım yollarının bir kavşak noktasında toplanması
  3. C
    İklim koşullarının her mevsim yağışlı ve nemli olması
  4. D
    Bölgedeki nüfus yoğunluğunun aritmetik olarak Türkiye ortalamasının altında kalması
  5. E
    Karstik yer şekillerinin tarımsal verimliliği ve arazi kullanımını kısıtlaması

Cevap

Z merkezindeki yerleşme dokusunun temel nedeni, tarımsal faaliyetlerin niteliği ve tarlaların başında bulunma zorunluluğudur.
Z merkezindeki durum, yer şekilleri ve su kaynakları gibi fiziki faktörlerin toplu yerleşmeye izin vermesine rağmen, ekonomik zorunlulukların (tarımsal süreklilik ve tarla koruma) bu dokuyu dağınık hale getirdiğini gösterir. Bu durum Türkiye'de özellikle Orta Karadeniz'in delta ovalarında (Çarşamba ve Bafra) görülen tipik bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
X ve Y merkezlerini analiz etme
X'te engebe ve su bolluğu dağınık dokuyu; Y'de düzlük ve su kıtlığı toplu dokuyu oluşturmuştur (Genel kural).
Türkiye'de kırsal yerleşme dokusunu belirleyen temel fiziki faktörleri saptamak.
2
Z merkezindeki anomaliyi tespit etme
Z merkezinde fiziki şartlar (düzlük ve su bolluğu) toplu yerleşmeye uygun olmasına rağmen doku dağınıktır.
Fiziki faktörlerin tek başına açıklayamadığı durumu belirlemek.
3
Beşerî ve ekonomik istisnaları değerlendirme
Orta Karadeniz'deki Çarşamba ve Bafra gibi delta ovalarında, düz araziye rağmen tarımsal ihtiyaçlar nedeniyle dağınık yerleşme görülür.
KPSS düzeyindeki spesifik coğrafi istisnaları (beşerî etkileri) hatırlamak.
4
Doğru seçeneği belirleme
Bu durumun temel sebebi tarla başında bulunma ve bakım zorunluluğu gibi ekonomik faktörlerdir.
Anomaliyi rasyonel bir coğrafi gerekçeye dayandırmak.

Anahtar Kavram

Kırsal Yerleşme Dokularında Beşerî ve Ekonomik İstisnalar

İpuçları

1
Tablodaki Z merkezinde yer şekilleri düz ve su bol; normalde bu şartlarda 'toplu' yerleşme beklenirdi.
2
Türkiye'de Orta Karadeniz'deki delta ovaları bu tablodaki Z merkezine en iyi örnektir.
3
Eğer yer şekilleri ve su engeli yoksa, bir yerleşmenin dağınık olmasının tek sebebi ekonomik faaliyetin (tarımın) tarlada olmayı zorunlu kılmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de dağınık yerleşmelerin görüldüğü Doğu Karadeniz ile Orta Karadeniz ovaları arasındaki temel farkı (engebe vs. ekonomik zorunluluk) analiz ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Bu konudan daha fazla soru