Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'de kentsel yerleşmelerin büyüme hızları ve kazandıkları fonksiyonel kimlikler; yer şekilleri, ulaşım ağları veya yeraltı kaynakları gibi doğal ve beşerî faktörlerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Ancak bazı şehirler, sahip oldukları stratejik konum nedeniyle Cumhuriyet döneminde devlet eliyle bir 'sanayi ve askeri merkez' olarak kurgulanmış ve bu sayede küçük bir yerleşmeden büyük bir sanayi kentine dönüşmüştür.

Aşağıdaki şehirlerden hangisinin kentsel gelişim serüveni, bu açıklamada belirtilen planlı savunma sanayisi hamlesi ve buna bağlı gelişen fonksiyonel dönüşümün en belirgin örneğidir?

  1. A
    Karabük
  2. B
    Batman
  3. KırıkkaleCevap
  4. D
    Zonguldak
  5. E
    İskenderun

Cevap

Türkiye'de savunma sanayisi yatırımları ve askeri-idari planlama ile bir köyden büyük bir kentsel merkeze dönüşen en tipik örnek Kırıkkale'dir.
Kentsel fonksiyonlar incelendiğinde, Kırıkkale'nin kentsel kimliği tamamen Cumhuriyet dönemindeki sanayi hamlesine dayanır. 19251925 yılında kurulan savunma sanayisi tesisleri (MKE), küçük bir yerleşmeyi kısa sürede sanayi, askeri ve idari bir merkeze dönüştürerek Türkiye'nin önemli kentlerinden biri haline getirmiştir. Bu durum, doğal kaynaklara dayalı büyümeden ziyade stratejik planlamanın sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Şehirlerin temel fonksiyonel dinamiklerini analiz et.
Zonguldak ve Batman maden; İskenderun liman/ulaşım; Karabük ise enerji kaynağı odaklı gelişmiştir.
Her şehrin büyüme ivmesini başlatan temel bir ekonomik faaliyet bulunmaktadır.
2
Cumhuriyet dönemi stratejik sanayi hamlelerini incele.
İç Anadolu'nun güvenli bir noktasında bulunan Kırıkkale'nin (eski Kırık köyü) 19201920'li yıllardan itibaren savunma sanayisi merkezi olarak seçildiği görülür.
Milli Mücadele sonrası sanayinin iç kesimlere yayılması ve savunma ihtiyaçlarının karşılanması hedeflenmiştir.
3
Kentsel kimliğin birincil faktörünü belirle.
Kırıkkale'de nüfusun ve ticaretin ana motoru doğrudan Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) fabrikalarıdır.
Şehir, doğal bir büyüme sürecinden ziyade kamu yatırımlarıyla kurgulanmış bir fonksiyonel yapıya sahiptir.

Anahtar Kavram

Şehirlerin Fonksiyonel Gelişimi ve Yer Seçimi Faktörleri

İpuçları

1
Şehirlerin birçoğu hammaddeye veya enerjiye yakınlık nedeniyle gelişirken, bu şehir devletin stratejik kararıyla 'sıfırdan' inşa edilmiştir.
2
İç Anadolu'nun merkezinde, Ankara'ya yakın bir konumda bulunan ve Makine ve Kimya Endüstrisi ile özdeşleşen şehri düşünün.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki 'Maden Şehirleri' ile 'Sanayi Şehirleri' arasındaki hammadde/ulaşım farklarını gösteren bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla