Soru

Zorluk: Çok zorCümlede Anlam İlişkileri

Cümlede anlam ilişkileri incelenirken yargının hangi temele dayandığı; eylemin bir ereğe yönelik olması (amaç), gerçekleşmiş bir sebebe dayanması (neden) veya bir şarta bağlanması (koşul) bakımından farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, kendisini doğuran gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

  1. A
    Yerel üreticilerin küresel pazardaki rekabet gücünü artırmak üzere gümrük vergilerinde yeni bir düzenlemeye gidildi.
  2. B
    Kurumsal prestijin korunması yolunda atılan adımlar, kamuoyundaki tereddütlerin giderilmesini hedeflemektedir.
  3. Kamu harcamalarındaki plansız artış, bütçe açığının sürdürülebilir seviyelerin üzerine çıkmasına yol açtı.Cevap
  4. D
    Hizmet kalitesini en üst seviyeye çıkarma düşüncesiyle personel alım kriterlerinde köklü değişiklikler yapıldı.
  5. E
    Enflasyonla mücadele kapsamında kararlı adımlar atıldığı takdirde piyasalardaki belirsizlik ortamı kısa sürede giderilecektir.

Cevap

Kamu harcamalarındaki plansız artışın bütçe açığına yol açtığını belirten seçenek, yargının gerçekleşmiş bir gerekçeye dayandığı tek örnektir.
Doğru cevap olan cümlede, yargının (bütçe açığının artması) kendisini doğuran ve halihazırda gerçekleşmiş olan somut bir temele (kamu harcamalarındaki plansız artış) dayandırıldığı görülmektedir. Cümlede 'için' veya 'çünkü' gibi bağlaçlar kullanılmasa da 'yol açtı' fiiliyle neden-sonuç ilişkisi anlamsal olarak kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların gerçekleşip gerçekleşmediğini analiz et.
Seçeneklerdeki eylemlerin bir kısmının henüz ulaşılmamış bir hedefi (amaç), bir kısmının gerçekleşmiş bir durumu (neden) işaret ettiği görülür.
Neden-sonuç cümlelerinde hem neden hem de sonuç gerçekleşmiş birer olgudur; amaç-sonuç cümlelerinde ise ilk bölüm henüz gerçekleşmemiş bir hedeftir.
2
Cümlelerdeki anlamsal bağlaç ve belirleyicileri (edat/fiil) tespit et.
'-mak üzere', 'yolunda', 'düşüncesiyle' gibi ifadelerin amaç; 'yol açtı' ifadesinin ise neden-sonuç bildirdiği saptanır.
Soru kökünde istenen 'gerekçe' (neden), yargının ortaya çıkmasına zemin hazırlayan gerçek bir olayı gerektirir.
3
Doğru seçeneği onayla.
Harcamalardaki plansız artışın (neden) bütçe açığına (sonuç) sebep olduğu kesin bir yargı olarak sunulmuştur.
Cümlede herhangi bir amaç veya koşul anlamı bulunmamakta, doğrudan bir sebep-sonuç zinciri kurulmaktadır.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkisi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Amaç-sonuç ve neden-sonuç farkını pekiştirmek için 'üzere', 'diye', 'dolayı' ve 'ötürü' gibi edatların cümle içindeki görevlerini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'neden' veya 'amaç' bölümünü test etmek için 'Hangi amaçla?' ve 'Neden?' sorularını yükleme sorun. Eğer 'Hangi amaçla?' sorusuna mantıklı bir cevap alıyorsanız o amaç-sonuçtur; ancak gerçekleşmiş bir durumun sonucunu alıyorsanız neden-sonuçtur.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla