Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSevr Barış Antlaşması

10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr Barış Antlaşması'nın 'Mali Hükümler' bölümü uyarınca oluşturulması öngörülen ve İngiltere, Fransa ile İtalya temsilcilerinden meydana gelen 'Maliye Komisyonu'nun (Commission Financière) yetki ve teşkilat yapısına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kapitülasyonların tek taraflı kaldırılması kabul edilmiş, bunun karşılığında gümrük gelirlerinin idaresi tamamen Müttefiklerarası Tazminat Fonu'na devredilmiştir.
  2. B
    Komisyonun yetkisi yalnızca dış borç tasfiyesiyle sınırlandırılmış; iç bütçe, vergi toplama ve para basma işlemleri Osmanlı Hükûmetinin inisiyatifine bırakılmıştır.
  3. Osmanlı delegesi komisyonda yalnızca danışma (müşavir) niteliğinde yer alacak, komisyon Osmanlı bütçesi ve mali mevzuatı üzerinde mutlak denetim ve onay yetkisine sahip olacaktır.Cevap
  4. D
    Osmanlı Meclisinin bütçeyi onaylamaması durumunda, komisyon kararlarının bağlayıcılık kazanabilmesi için Milletler Cemiyeti Konseyinin oy birliğiyle onayı şart koşulmuştur.
  5. E
    Maliye Komisyonu başkanlığı ve nihai mali denetim yetkisi, tarafsızlığın korunması amacıyla İsviçre ve Hollanda temsilcilerine bırakılmıştır.

Cevap

Osmanlı delegesi komisyonda yalnızca danışma (müşavir) niteliğinde yer alacak, komisyon Osmanlı bütçesi ve mali mevzuatı üzerinde mutlak denetim ve onay yetkisine sahip olacaktır.
Sevr Antlaşması'nın Mali Hükümlerine göre ihdas edilen Maliye Komisyonu; İngiltere, Fransa ve İtalya'nın tayin edeceği birer delegeden oluşmuştur. Osmanlı Hükûmetinin görevlendireceği delege bu komisyonda yalnızca danışman (müşavir) üye olarak bulunabilmekte, oy kullanamamaktadır. Komisyon; Osmanlı Devleti'nin yıllık genel bütçesini, vergi düzenlemelerini, gümrük politikalarını ve iç borçlanma/para basma faaliyetlerini onaylama, denetleme ve değiştirme yetkisine sahip tek otorite kılınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sevr Barış Antlaşması'nın mali hükümleri ve oluşturulan kurumsal yapı analiz edilir.
Antlaşmanın 231-260. maddeleri arasında yer alan mali hükümlerle, Osmanlı Devleti üzerinde mutlak bir İtilaf vesayeti kurulması hedeflenmiştir.
Antlaşma, Osmanlı Devleti'nin ekonomik egemenliğini sona erdirmeyi amaçlayan özel bir komisyon ihdas etmiştir.
2
Maliye Komisyonu'nun (Commission Financière) üye bileşimi ve Osmanlı temsilcisinin statüsü incelenir.
Komisyon; İngiltere, Fransa ve İtalya'nın birer temsilcisinden oluşmaktadır. Osmanlı Devleti komisyona yalnızca bir danışman (müşavir) üye gönderebilir, bu üyenin bağlayıcı oy hakkı bulunmaz.
Osmanlı Devleti karar mekanizmasından tamamen dışlanarak pasif bir dinleyici konumuna indirgenmiştir.
3
Komisyonun yetki sınırları ve bütçe hakkı üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Osmanlı bütçesi, vergi koyma/kaldırma, gümrük tarifeleri, imtiyaz verme ve para basma işlemleri Maliye Komisyonu'nun doğrudan onayına tabi tutulmuştur.
Osmanlı Parlamentosu ve Hükûmetinin elinden 'bütçe hakkı' fiilen ve hukuken alınmıştır.
4
Çeldirici seçeneklerdeki yanılgılar elenerek doğru hüküm tespit edilir.
Osmanlı delegesinin danışman statüsünde olduğu ve komisyonun mutlak bütçe ve mali denetim yetkisine sahip olduğu seçeneğin doğruluğu kesinleşir.
Kapitülasyonlar kaldırılmamış genişletilmiş, tarafsız devletlere yer verilmemiş ve Milletler Cemiyeti onay şartı getirilmemiştir.

Anahtar Kavram

Sevr Barış Antlaşması'nın Mali Hükümleri ve Maliye Komisyonu'nun Bütçe Vesayeti

İpuçları

1
Sevr Antlaşması'nın mali maddeleri Osmanlı Devleti'nin 'bütçe hakkı'nı tamamen yabancı denetimine bırakmıştır.
2
İtilaf Devletleri tarafından kurulan komisyonda Osmanlı delegesine karar verici değil, pasif bir konum biçilmiştir.
3
İngiltere, Fransa ve İtalya'dan oluşan Maliye Komisyonu'nda Osmanlı üyesi oy hakkı olmaksızın sadece 'müşavir' statüsünde tutulmuştur.

Daha Fazla Pratik

Sevr Barış Antlaşması'ndaki Adli Kapitülasyonlar Reform Komisyonu ile Lozan Barış Antlaşması'nda kapitülasyonların kaldırılması sürecini karşılaştırınız.

Alternatif Yöntem

Egemen devletlerin temel göstergesi olan 'bütçe hakkı' ve 'para basma (emisyon) yetkisi' kavramları üzerinden gidilerek, Sevr'in sömürge tipi tam vesayet öngören maddeleri doğrudan ayırt edilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Sevr Barış Antlaşması

Bu konudan daha fazla soru