Soru

Zorluk: ZorKuruluş Dönemi (1299-1453)

Osmanlı Devleti'nin erken dönemlerinde askeri gücün sürekliliğini sağlamak için geliştirilen kurumsal yapılar, zamanla stratejik ihtiyaçlara ve siyasi krizlere göre dönüşüm geçirmiştir. I.MuradI. Murad döneminde hayata geçirilen ve "savaşta elde edilen esirlerin beşte birinin orduya alınması" esasına dayanan Pençik Sistemi, Ankara Savaşı sonrasında yaşanan siyasi otorite boşluğu sürecinde işlevselliğini yitirmiştir. Bu tıkanıklığı aşmak amacıyla temelleri Çelebi Mehmed döneminde atılan ve II.MuradII. Murad döneminde kanunlaştırılan Devşirme Sistemi devreye girmiştir.

Bu iki sistem arasındaki yapısal farklar ve tarihsel dönüşüm süreci dikkate alındığında, Devşirme Sistemi’ne geçişin nedenleri veya sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Fetret Devri ile birlikte fetihlerin duraklaması sonucu Pençik Sistemi'nin ihtiyaç duyduğu insan kaynağının temin edilememesi
  2. B
    Pençik sisteminden gelen askerlerin devlete olan sadakatinin, kendi tebaasından seçilen devşirmelere göre daha riskli görülmesi
  3. Devşirme Sistemi ile orduda ve bürokraside Türk kökenli yönetici sınıfın ağırlığının artırılarak yerel hanedanların etkisinin kırılmak istenmesiCevap
  4. D
    Balkanlar'daki gayrimüslim tebaanın çocuklarının sistemli bir şekilde eğitilerek devletin sadık birer kulu haline getirilmesi
  5. E
    Merkezi otoriteyi sarsabilecek güçlü aristokratik ailelerin oluşmasını engellemek amacıyla doğrudan padişaha bağlı bir askeri yapının kurulması

Cevap

Devşirme Sistemi ile orduda ve bürokraside Türk kökenli yönetici sınıfın ağırlığının artırılması ifadesi yanlıştır; çünkü bu sistemin amacı Türk aristokrasisini dengelemek için gayrimüslim kökenli bir kul sınıfı oluşturmaktır.
Devşirme Sistemi, Osmanlı merkezi otoritesini güçlendirmek amacıyla gayrimüslim tebaadan seçilen çocukların Müslüman-Türk kültürüyle yetiştirilip padişahın 'kulu' haline getirilmesidir. Bu sistemin en temel siyasi amacı, devlet yönetiminde ve orduda güç kazanabilecek Türk kökenli aristokrat ailelerin (Çandarlı ailesi gibi) nüfuzunu dengelemek ve sadece padişaha sadık bir bürokrasi/ordu sınıfı oluşturmaktır. Dolayısıyla, bu sistemin Türk kökenli yönetici sınıfın ağırlığını artırmak gibi bir hedefi yoktur; aksine bu ağırlığı dengelemek için kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Pençik ve Devşirme sistemlerinin insan kaynağını karşılaştırın.
Pençik sisteminin savaş esirlerine (dış kaynak), Devşirme sisteminin ise devletin kendi gayrimüslim tebaasına (iç kaynak) dayandığı tespit edilir.
Sistemlerin temel yapısal farkını anlamak için kaynaklarını belirlemek gerekir.
2
Ankara Savaşı ve Fetret Devri'nin askeri sisteme etkisini analiz edin.
Fetihlerin durmasıyla Pençik kaynağının kesildiği ve yeni bir yöntem olarak Devşirme'nin zorunlu hale geldiği görülür.
Tarihsel dönüşümün arkasındaki siyasi ve askeri gerekçeyi belirlemek için.
3
Sistemin merkezi otorite ve toplumsal sınıflar üzerindeki amacını değerlendirin.
Devşirme sisteminin, Türk kökenli ailelerin (aristokrasi) gücünü sınırlamak ve padişaha doğrudan bağlı bir sınıf yaratmak için kullanıldığı anlaşılır.
Doğru olmayan seçeneği (Türk kökenli ağırlığının artması) elemek için.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde askeri ve idari kurumsallaşma süreci: Pençik'ten Devşirme'ye geçişin stratejik nedenleri.

Alternatif Yöntem

Sistemin ismine odaklanın: 'Devşirme' kelimesi 'toplamak' anlamına gelir ve mevcut tebaadan toplanan çocukları ifade eder. Seçeneklerde 'Türk kökenli ağırlığının artması' ifadesi sistemin 'kul' mantığıyla temelden çelişir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla