Türkiye, tarımda verimi artırmak amacıyla önemli miktarda suni (kimyasal) gübre üretmektedir. Ancak gübre sanayisinde kullanılan fosfat gibi ana ham maddelerin yurt içi rezervleri yetersiz olduğundan, bu maddeler büyük oranda Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkelerinden ithal edilmektedir. Bu durum, fabrikaların yer seçimini doğrudan şekillendirmiştir.
Buna göre; İskenderun, Mersin, İzmir, Bandırma ve Samsun gibi merkezlerde büyük gübre fabrikalarının kurulmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- AÜretim sürecinde ihtiyaç duyulan yüksek elektrik enerjisinin kıyılardaki santrallerden sağlanması
- Dışarıdan gemilerle getirilen ham maddenin işleneceği tesislere düşük maliyetle ulaştırılabilmesiCevap
- CSuni gübre tüketiminin büyük ölçüde yalnızca kıyı bölgelerindeki tarım arazilerinde gerçekleşmesi
- DFabrikalarda çalışacak nitelikli sanayi iş gücünün sadece kıyı şehirlerinde bulunması
- EKıyı bölgelerinin sahip olduğu ılıman iklim şartlarının kimyasal işleme sürecini kolaylaştırması
Cevap
Dışarıdan gemilerle getirilen ham maddenin işleneceği tesislere düşük maliyetle ulaştırılabilmesi
Gübre sanayisinde kullanılan fosfat başta olmak üzere pek çok ham madde yurt dışından deniz yoluyla satın alınır. Ağır ve hacimli olan bu ham maddelerin gemilerden indirildikten sonra karayolu veya demiryolu ile iç kesimlere taşınması, üretim maliyetlerini aşırı derecede yükseltir. Bu nedenle maliyeti minimumda tutmak (ulaşım avantajı sağlamak) amacıyla büyük gübre fabrikaları doğrudan büyük limanların bulunduğu kıyı kentlerinde inşa edilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sanayi tesislerinin kuruluşunda ulaşım (liman) faktörü
İpuçları
1
Soruda geçen gübre ham maddesinin yurt dışından 'ithal edildiği' bilgisine dikkat edin. İthalat genellikle hangi yolla yapılır?
2
İskenderun, Mersin, İzmir, Bandırma ve Samsun şehirlerinin ortak coğrafi özelliği nedir? Dış ticarette bu şehirlerin hangi ulaşım altyapısı öne çıkar?
3
Ağır ve büyük tonajlı ham maddeler gemilerle getirilir. Bu gemilerin yanaştığı kıyı kentlerine fabrika kurulması, iç kesimlere yapılacak nakliye masrafını ortadan kaldırır. Bu durum sanayide 'ulaşım faktörü' ile açıklanır.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de ulaşım faktörüne bağlı olarak kıyılarda kurulan diğer sanayi kollarını (örneğin Samsun Bakır İzabe Tesisi, İskenderun Demir Çelik) inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Sanayi yer seçimi sorularında, eğer ham madde yurt içinden çıkmıyorsa, o tesisin bulunduğu yerdeki en güçlü coğrafi avantajı bulmak gerekir. Bu şehirlerin hepsi büyük limanlara sahiptir.
Tahmini Süre:45s