Osmanlı Devleti’nden devralınan borçların tasfiyesi sürecinde, Paris Sözleşmesi ile belirlenen ödeme takvimi Dünya Ekonomik Bunalımı’nın yarattığı ağır şartlar nedeniyle uygulanamaz hale gelmiştir. Türkiye’nin girişimiyle yılında Fransa ile imzalanan yeni antlaşmada borçların "altın frank" yerine "kağıt frank" üzerinden ödenmesi ve "takas (clearing)" sisteminin uygulanması kararlaştırılmıştır.
tarihli bu yeni düzenlemenin Türkiye ekonomisine sağladığı temel avantaj aşağıdakilerden hangisidir?
- Borç taksitlerinin ödenmesinde nakit döviz ihtiyacını azaltarak yerli ürünlerin ihracatını teşvik etmesiCevap
- BLozan Antlaşması'ndaki borç paylaşımını iptal ederek tüm borç yükünü diğer Osmanlı devletlerine devretmesi
- CDüyun-u Umumiye İdaresi'nin yetkilerini artırarak borçların Fransız bankaları aracılığıyla yönetilmesini sağlaması
- DBorçların ödenmesinde altın standardına geçerek Türk lirasının uluslararası değerini sabitlemesi
- EHoover Moratoryumu'nu reddederek borçların planlanandan önce ve tek seferde kapatılmasını sağlaması
Cevap
1933 Antlaşması ile getirilen takas (clearing) sistemi, Türkiye'nin döviz rezervlerini harcamadan yerli malı ihracatı yoluyla borçlarını ödemesini sağlayarak ekonomik bir rahatlama yaratmıştır.
1933 yılında yapılan düzenleme, 1929 krizinin yarattığı döviz kıtlığını aşmak amacıyla 'clearing' (takas) yöntemini getirmiştir. Bu yöntem, borçların nakit döviz yerine mal ihracatı ile ödenmesine olanak tanıyarak hem hazinenin döviz dengesini korumuş hem de yerli üreticiye pazar sağlamıştır. Ayrıca altın frank yerine kağıt frankın esas alınması, enflasyonist ortamda borcun reel yükünü azaltmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1933 Dış Borçlar Antlaşması ve Clearing Sistemi