Examkin

Soru

Zorluk: Zorİki Noktanın Kullanımı

İki nokta (:); kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda kullanılır. Bu işarete dair en kritik kurallardan biri, iki noktadan sonra gelen kısmın yazım biçimidir: Eğer açıklama bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, yalnızca örnekler sıralanıyorsa ve özel isim içermiyorsa küçük harfle başlanır.

Bu kural ve genel noktalama ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya iki noktadan sonraki kısmın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Dünyaca ünlü fizikçi Einstein'ın şu sözü oldukça ufuk açıcıdır: 'Hayal gücü, bilgiden daha önemlidir.'
  2. Yolculuk boyunca çantasından şu eşyaları hiç ayırmadı: Eski bir fotoğraf, gümüş bir saat ve küçük bir defter.Cevap
  3. C
    Konuşmacının üzerinde durduğu asıl mesele şuydu: Toplumsal barış, ancak karşılıklı hoşgörüyle inşa edilebilir.
  4. D
    Ülkemizin güneyinde yer alan bazı iller şunlardır: Antalya, Mersin, Adana ve Hatay.
  5. E
    Noktalama işaretlerinden bazılarının görevi sıklıkla karıştırılır: virgül, noktalı virgül ve iki nokta.

Cevap

Çantasından çıkan eşyaların sıralandığı seçenek yanlıştır; çünkü örnekleme yapılan ve özel isim içermeyen durumlarda iki noktadan sonra küçük harfle başlanmalıdır.
İki noktadan sonra gelen kısım eğer bir cümle kurmuyorsa ve sadece örneklerden (cins isimlerden) oluşuyorsa küçük harfle başlanır. Yanlış olan seçenekte 'Eski bir fotoğraf...' ifadesi bir cümle değildir ve 'eski' kelimesi özel isim olmadığı için küçük harfle başlamalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktadan sonra gelen kısmın yapısını inceleyin.
Sıralanan 'Eski bir fotoğraf, gümüş bir saat...' ifadesi bağımsız bir cümle değil, örnekler dizisidir.
İki noktadan sonraki büyük/küçük harf ayrımı, takip eden kısmın cümle olup olmamasına bağlıdır.
2
Örneklerin özel isim olup olmadığını kontrol edin.
'Eski', 'gümüş' gibi sözcükler cins isimdir, özel isim değildir.
Özel isimler her zaman büyük harfle başlar, ancak cins isimler örnekleme durumunda küçük harfle başlamalıdır.
3
Kuralı uygulayarak hatayı tespit edin.
'Eski' sözcüğü küçük harfle ('eski') başlamalıydı.
TDK kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle değilse ve örnek niteliğindeyse küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Nokta Sonrası Büyük/Küçük Harf Kuralı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen bölümün bir yüklemi olup olmadığını, yani bir 'cümle' olup olmadığını kontrol edin.
2
Eğer iki noktadan sonra sadece kelimeler sıralanıyorsa (pazardan aldıklarım: elma, armut gibi), ilk kelimenin özel isim olup olmadığına bakın.
3
Cins isimlerle başlayan örnek listeleri iki noktadan sonra küçük harfle başlar. 'Eski bir fotoğraf' ifadesinin bir cümle olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

İki nokta ile noktalı virgülün görevlerini ayırt etmek için 'sıralı cümlelerin ayrımı' konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İki Noktanın Kullanımı

Bu konudan daha fazla soru