Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunlukları

Aşağıdaki tabloda Türkiye'deki iki farklı merkezin nüfus yoğunluğu özellikleri verilmiştir:

MerkezAritmetik Nüfus YoğunluğuTarımsal Nüfus Yoğunluğu
KKTürkiye ortalamasının çok üzerindeTürkiye ortalamasının altında
LLTürkiye ortalamasının altındaTürkiye ortalamasının çok üzerinde

Buna göre; yer şekilleri, tarım alanlarının genişliği ve ekonomik faaliyet türleri göz önüne alındığında KK ve LL merkezleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. A
    KK: Trabzon / LL: Kocaeli
  2. B
    KK: Konya / LL: Şanlıurfa
  3. KK: İzmir / LL: ArtvinCevap
  4. D
    KK: Antalya / LL: Adana
  5. E
    KK: Hakkari / LL: Muğla

Cevap

İzmir ve Artvin illerinin eşleştirildiği seçenek doğrudur.
İzmir merkezi, Türkiye'nin en gelişmiş sanayi ve ticaret şehirlerinden biri olduğu için aritmetik nüfus yoğunluğu yüksektir; aynı zamanda geniş delta ve graben ovalarına sahip olduğu için tarımsal nüfus yoğunluğu düşüktür. Artvin ise Karadeniz'in en engebeli yörelerinden birinde yer aldığı için tarım alanları çok dardır ve bu durum tarımsal nüfus yoğunluğunu artırır; ekonomik imkanların kısıtlılığı ise nüfusun seyrek olmasına, dolayısıyla aritmetik yoğunluğun düşük kalmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
KK merkezinin özelliklerini analiz et.
Aritmetik nüfus yoğunluğunun (ANY) yüksek, tarımsal nüfus yoğunluğunun (TNY) düşük olması; merkezin hem yoğun nüfuslu/sanayileşmiş olduğunu hem de tarım arazilerinin geniş (sade yer şekilleri) olduğunu gösterir.
ANY, toplam nüfusun yüz ölçümüne bölünmesiyle; TNY ise tarım nüfusunun tarım alanına bölünmesiyle bulunur.
2
LL merkezinin özelliklerini analiz et.
ANY'nin düşük, TNY'nin yüksek olması; merkezin seyrek nüfuslu olduğunu ve yer şekillerinin çok engebeli (tarım arazilerinin dar) olduğunu gösterir.
Tarım arazileri ne kadar dar ve parçalı olursa, birim alana düşen çiftçi sayısı (TNY) o kadar fazla çıkar.
3
Seçeneklerdeki illeri bu coğrafi kriterlerle karşılaştır.
İzmir KK profiline (Ege ovaları ve büyükşehir yapısı), Artvin ise LL profiline (Doğu Karadeniz dağlık yapısı ve seyrek nüfus) tam uyum sağlar.
Bölgesel yer şekilleri ve ekonomik gelişmişlik farkları nüfus yoğunluklarını doğrudan belirler.

Anahtar Kavram

Nüfus Yoğunluğu Türleri ve Yer Şekilleri İlişkisi

İpuçları

1
Aritmetik yoğunluğun yüksek olması için şehrin kalabalık, tarımsal yoğunluğun yüksek olması için ise arazinin dağlık olması gerektiğini unutmayın.
2
Geniş ovalara sahip olan Şanlıurfa, Konya ve İzmir gibi illerde tarımsal nüfus yoğunluğu düşük çıkar.
3
Doğu Karadeniz ve Menteşe yöresi gibi dağlık alanlar tarımsal nüfus yoğunluğunun en yüksek olduğu yerlerdir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de fizyolojik nüfus yoğunluğu ile aritmetik nüfus yoğunluğu arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeyi araştırınız.

Alternatif Yöntem

Formül üzerinden mantık yürütme: TNY=Tarım Nu¨fusuTarım AlanıTNY = \frac{Tarım\,Nüfusu}{Tarım\,Alanı}. Payda (alan) küçüldükçe sonuç (yoğunluk) büyür. Bu yüzden dağlık yerlerde TNY daima yüksektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla