Examkin

Soru

Zorluk: KolayTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin deniz seviyesine indirgenmiş ocak ayı sıcaklık haritası incelendiğinde, eş sıcaklık (izoterm) eğrilerinin paralellerle tam bir uyum içinde uzanmadığı ve yer yer kuzeye veya güneye doğru kıvrımlar yaptığı görülür.

Haritanın "indirgenmiş" olduğu göz önüne alındığında, izoterm eğrilerindeki bu sapmaların temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kara ve denizlerin dağılışı ile ısınma özelliklerinin farklı olmasıCevap
  2. B
    Yeryüzü şekillerinin engebe ve yükselti bakımından çeşitlilik göstermesi
  3. C
    Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısının enleme bağlı olarak değişmesi
  4. D
    Bitki örtüsünün kıyı kesimlerden iç kesimlere doğru cılızlaşması
  5. E
    Meridyenler arası zaman farkının doğu-batı yönünde değişmesi

Cevap

İndirgenmiş haritalarda izoterm eğrilerindeki sapmaların temel nedeni, kara ve denizlerin dağılışı ile ısınma özelliklerinin farklı olmasıdır.
İndirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken, yeryüzü şekillerinin (dağlar, platolar vb.) sıcaklığa olan etkisi tamamen yok sayılır ve her yer deniz seviyesinde (00 metre) kabul edilir. Bu nedenle bu haritalardaki sıcaklık değişimleri yükselti ile açıklanamaz. Sadece enlem etkili olsaydı izoterm eğrileri paralellere uygun olarak doğu-batı yönünde düz çizgiler çizerdi. Ancak kara kütleleri ile denizlerin farklı ısınıp soğuması (karasallık ve denizellik), aynı enlem üzerinde farklı sıcaklıkların görülmesine ve dolayısıyla izoterm çizgilerinin kıvrımlar (sapmalar) yapmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki 'indirgenmiş harita' kavramının ne anlama geldiğini tanımla.
İndirgenmiş harita, yeryüzündeki tüm noktaların deniz seviyesinde (00 metre) olduğu varsayılarak hazırlanan haritadır.
Haritanın özelliğini bilmek, elenecek faktörleri (yükselti) tespit etmek için şarttır.
2
İzoterm eğrilerinin neden dümdüz (paralellere uygun) uzanmadığını sorgula.
Sadece enlem faktörü (güneş ışınlarının geliş açısı) etkili olsaydı çizgiler düz olurdu. Demek ki enlem dışında başka bir özel konum şartı devrededir.
Sıcaklık dağılışını etkileyen faktörleri birbirinden ayırmak için gereklidir.
3
Yükselti etkisi zaten sıfırlandığına göre, geriye kalan en güçlü faktörü bul.
Karasallık ve denizellik (kara ve denizlerin farklı ısınma kapasiteleri), yükselti elendikten sonra sıcaklık farklılıklarını yaratan ve eğrileri saptıran temel etkendir.
Doğru sonuca ulaşmak için matematiksel (enlem) ve özel (karasallık, yükselti) konum faktörlerini filtreleme işlemidir.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık Haritaları ve İzoterm Sapmaları

İpuçları

1
Sorudaki en kilit kelime 'indirgenmiş' kelimesidir. İndirgenmiş bir haritada hangi faktörün etkisi ortadan kaldırılmıştır, bunu düşünün.
2
Yükselti etkisi ortadan kaldırıldığına göre, izoterm eğrilerinin dümdüz uzanmasını engelleyen diğer büyük coğrafi faktöre odaklanın.
3
Aynı enlem üzerinde yer alan bir deniz kıyısı ile iç kesimdeki bir karanın sıcaklıkları aynı mıdır? Eğrileri büken şey bu farklılıktır.

Daha Fazla Pratik

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın hangi bölgelerimizde daha fazla olduğunu araştırın (İpucu: Doğu Anadolu Bölgesi).
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Bu konudan daha fazla soru