Bir belediye meclisi, şehirdeki pazar yerlerinin denetimi, seyyar satıcıların engellenmesi ve kurallara uymayanların mallarına el konulması işlemlerini yürütmek amacıyla bir özel güvenlik şirketiyle sözleşme imzalamıştır. Sözleşme hükümlerine göre, şirket personeli pazar yerlerinde denetim yapacak ve gerektiğinde belediye zabıtası gibi doğrudan müdahalede bulunarak idari yaptırım sürecini başlatabilecektir. İdari kolluk faaliyetlerinin niteliği ve yetki devri ilkeleri dikkate alındığında, bu uygulama hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- İdari kolluk yetkileri, kamu gücü kullanımını ve bireylerin temel haklarına müdahaleyi içerdiğinden özel hukuk kişilerine devredilemez; bu nedenle yapılan uygulama hukuka aykırıdır.Cevap
- BBelediye meclisinin aldığı bu karar bir 'idari vesayet' denetimine tabi olduğundan, mülki amir tarafından iptal edilmediği sürece yetki devri hukuken geçerli kabul edilir.
- CPazar yerlerinin denetimi 'iktisadi kamu hizmeti' kapsamında değerlendirildiği için, bu faaliyetlerin özel hukuk tüzel kişileri aracılığıyla yürütülmesinde hukuki bir engel bulunmamaktadır.
- DKamu düzeninin sağlanması amacıyla yapılan bu işlem, 'idarenin özel hukuk sözleşmeleri' serbestisi içinde yer alır ve hizmet satın alma yoluyla gerçekleştirilebilir.
- EBu durum bir 'yetki genişlemesi' (tevsi-i mezuniyet) örneğidir ve yerel yönetimlerin özerkliği çerçevesinde anayasal güvence altındaki haklarındandır.
Cevap
İdari kolluk yetkileri kamu gücü kullanımını içerdiğinden özel hukuk kişilerine devredilemez ve bu nedenle uygulama hukuka aykırıdır.
İdari kolluk faaliyetleri, doğası gereği kamu gücü (imperium) kullanımını gerektirir. Bireylerin mülkiyet hakkına müdahale (mallara el koyma) veya serbest hareket etme özgürlüğünü kısıtlama gibi yetkiler sadece devletin kamu görevlilerine kanunla tanınmıştır. Özel hukuk tüzel kişileri (şirketler) kar amacı güden yapılar olup, kamu gücü ayrıcalıklarını kullanamazlar. Bu nedenle, kolluk yetkisinin bir özel şirkete devri idare hukukunun temel ilkelerine aykırıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdari Kolluk Yetkisinin Devredilemezliği
İpuçları
1
Kolluk faaliyetlerinin en temel özelliklerinden biri, bireylerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale edebilmesidir.
2
Devletin 'zor kullanma' ve 'yaptırım uygulama' gibi egemenlik yetkileri, özel şirketlere devredilebilir mi?
3
İdare hukukunda 'yetki devri' ancak kanunun açıkça izin verdiği durumlarda ve yine kamu birimleri arasında yapılabilir.
Daha Fazla Pratik
İdari kolluk ve adli kolluk ayrımını, özellikle denetim makamları (İdari makamlar vs. Savcılık) açısından tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s