Examkin

Soru

Zorluk: KolayTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Türkiye'nin fiziki ve beşerî özellikleri, kırsal alanlardaki köy ve köy altı yerleşmelerinin görünümünü doğrudan etkilemektedir. Örneğin, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki kırsal alanlara bakıldığında, evlerin genellikle bir meydan veya su kuyusu etrafında birbirine bitişik nizamda kümelendiği görülür.

Bu bölgelerde meskenlerin birbirine yakın inşa edildiği 'toplu yerleşme' tipinin ortaya çıkmasındaki en temel coğrafi faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Su kaynaklarının sınırlı ve yeryüzü şekillerinin sade olmasıCevap
  2. B
    Tarım arazilerinin eğime bağlı olarak küçük ve parçalı olması
  3. C
    Karstik kayaçların yaygın ve yeraltı suyu seviyesinin yüksek olması
  4. D
    İklim koşullarının ılıman ve yağış rejiminin düzenli olması
  5. E
    Gür bitki örtüsünün mesken yapımını sınırlandırması

Cevap

Su kaynaklarının sınırlı ve yeryüzü şekillerinin sade olması
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri genel olarak yarı kurak iklim şartlarına sahip olduğundan su kaynakları bakımından fakirdir. Bu nedenle kırsal nüfus, mevcut su kaynaklarının (kuyu, kaynak veya dere kenarı) çevresinde toplanmak zorunda kalmıştır. Aynı zamanda bu bölgelerde yeryüzü şekillerinin geniş düzlüklerden oluşması (sade olması), evlerin birbirine yakın ve bir arada inşa edilmesini fiziki olarak desteklemiş ve 'toplu yerleşme' dokusunu ortaya çıkarmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metninde belirtilen İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin genel fiziki özelliklerini (iklim, yer şekilleri) analiz etmek.
Bu bölgelerin genel olarak yarı kurak iklime sahip olduğu (yağışın ve su kaynaklarının az olduğu) ve yeryüzü şekillerinin büyük oranda geniş düzlüklerden oluştuğu belirlenir.
Kırsal yerleşme dokusunu (evlerin birbirine olan mesafesini) belirleyen en önemli coğrafi faktörler su kaynakları ve yer şekilleridir.
2
Su kaynaklarının kısıtlı ve arazinin düz olmasının yerleşme dokusu üzerindeki etkisini değerlendirmek.
İnsanların su ihtiyaçlarını karşılamak için mevcut az sayıdaki su kaynağının etrafında evlerini birbirine yakın inşa ederek toplu yerleşmeleri oluşturduğu sonucuna varılır.
Toplu yerleşmenin ortaya çıkış nedenlerini coğrafi determinizm ilkeleriyle açıklamak, doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Kırsal Yerleşme Dokuları (Toplu Yerleşme)

İpuçları

1
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki yağış miktarını ve su bulma olanaklarını düşünün.
2
Suyun kısıtlı olduğu yerlerde kırsal nüfus, mecburiyetten tek bir su kaynağı (örneğin köy çeşmesi) etrafında evlerini inşa eder.
3
Ayrıca bu bölgelerdeki yeryüzü şekillerinin düz ve engebesiz olması, evlerin bir arada ve bitişik nizamda yapılmasını kolaylaştırır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de dağınık yerleşmelerin yaygın olduğu yöreleri ve bu dokuyu oluşturan fiziki faktörleri (engebe, su bolluğu) analiz eden soruların çözülmesi konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Toplu yerleşmenin zıttı olan Karadeniz'deki 'dağınık yerleşme'nin sebeplerini (bol su, engebeli arazi) hatırlayıp, bunun tam tersi koşulları İç Anadolu için arayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Bu konudan daha fazla soru