Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevlet Yönetimi ve Merkez Teşkilatı

Osmanlı Devleti’nde Fatih Sultan Mehmet dönemine kadar padişahlar Divan-ı Hümayun toplantılarına bizzat başkanlık ederken, bu dönemden itibaren toplantılara başkanlık etme yetkisi "mutlak vekil" sıfatıyla sadrazamlara bırakılmıştır. Padişahlar ise divan salonunu üstten gören ve "Kasr-ı Adl" (Adalet Köşkü) adı verilen kafesli bir pencerenin arkasından toplantıları takip etmeye başlamışlardır.

Fatih Sultan Mehmet döneminde gerçekleşen bu değişikliğin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Divan üyelerinin görüşlerini daha serbestçe ifade etmesini sağlamak ve padişahın mutlak otoritesini (heybetini) pekiştirmekCevap
  2. B
    Sadrazamın yetkilerini kısıtlayarak İlmiye sınıfının yönetimdeki etkisini artırmak
  3. C
    Padişahın devlet işlerinden tamamen elini çekerek yetkilerini Şeyhülislam'a devretmesini sağlamak
  4. D
    Kalemiye sınıfının divandaki bürokratik işlemlerini denetlemek ve defterdarın yetkilerini genişletmek
  5. E
    Şehzadelerin devlet yönetimi tecrübesi kazanması amacıyla divan başkanlığı yapmalarına olanak tanımak

Cevap

Divan üyelerinin görüşlerini daha serbestçe ifade etmesini sağlamak ve padişahın mutlak otoritesini (heybetini) pekiştirmek
Doğru cevap olan seçenek, Fatih dönemindeki bu değişikliğin hem psikolojik hem de pratik amacını açıklar. Padişahın divanda bulunmaması, vezirlerin ve diğer üyelerin fikirlerini daha rahat tartışmasına zemin hazırlarken, padişahın bir pencere arkasında kalması onun 'ulaşılamaz ve mutlak' olan heybetini korumuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Divan-ı Hümayun'un klasik dönemdeki yapısal değişimini analiz et.
Padişahın başkanlıktan çekilip yetkiyi sadrazama devrettiği görülür.
Bu değişim, Fatih Sultan Mehmet ile başlayan kurumsallaşma sürecinin bir parçasıdır.
2
"Kasr-ı Adl" kavramının işlevini değerlendir.
Padişahın divanı izlediği ancak bizzat içinde bulunmadığı bir mekanizma olduğu anlaşılır.
Bu durum padişahın her an orada olabileceği hissini vererek denetimi sürdürmesini sağlar.
3
Siyasi otorite ve heybet kavramları arasındaki ilişkiyi kur.
Padişahın ulaşılmazlığının (heybet) mutlak otoriteyi güçlendirdiği sonucuna varılır.
Türk-İslam devlet geleneğinde hükümdarın ağırlığı ve otoritesinin korunması esastır.

Anahtar Kavram

Fatih Sultan Mehmet Dönemi Divan Reformu ve Kasr-ı Adl

İpuçları

1
Fatih'in neden divandan ayrıldığını düşünürken, padişahın mutlak gücünün sembolik olarak nasıl korunmuş olabileceğine odaklanın.
2
Padişahın yanında konuşmak ile o orada yokken (ama izliyorken) konuşmak arasındaki farkı düşünün.
3
Bu değişikliğin temelinde 'heybet' (padişahın ağırlığı) ve divanda daha rahat karar alınabilmesi düşüncesi yatar.

Daha Fazla Pratik

Divan-ı Hümayun'un bölümlerini ve üyelerinin hangi sınıflara (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) mensup olduğunu tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Yönetimi ve Merkez Teşkilatı

Bu konudan daha fazla soru