Examkin

Soru

Zorluk: Çok zor1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) anlayışı doğrultusunda getirdiği mülki taksimat düzenlemeleri, merkezi idare ile taşra birimleri arasındaki yetki bölüşümünü ve birimlerin hukuki statülerini yeniden tanımlamıştır. Bu anayasal metnin 1111. ve 2222. maddeleri arasındaki hükümler göz önüne alındığında, mülki idare birimlerinin tüzel kişilikleri ve özerklik durumları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Vilayet, kaza ve nahiye birimlerinin tamamı mahalli işlerde özerkliğe (muhtariyet) ve kamu tüzel kişiliğine (şahsiyet-i maneviye) sahiptir.
  2. Vilayetler ve nahiyeler mahalli işlerde özerkliğe ve tüzel kişiliğe sahipken; kazalar (ilçeler) sadece birer idari birim olup tüzel kişilikleri bulunmamaktadır.Cevap
  3. C
    Sadece vilayetler tüzel kişiliğe ve özerkliğe sahip olup nahiye ve kaza birimleri merkezi idarenin hiyerarşik alt birimleri olarak tanımlanmıştır.
  4. D
    Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'na göre muhtariyet (özerklik) yetkisi sadece ekonomik faaliyetlerle sınırlı olup idari bir tüzel kişilik öngörülmemiştir.
  5. E
    Kazalar ve vilayetler merkezi idarenin ayrılmaz parçalarıyken, sadece nahiyeler (bucaklar) müstakil birer kamu tüzel kişisi olarak kabul edilmiştir.

Cevap

Vilayetler ve nahiyeler tüzel kişiliğe ve özerkliğe sahipken; kazaların (ilçelerin) tüzel kişiliği bulunmamaktadır.
Doğru ifadeye göre vilayetler ve nahiyeler tüzel kişiliğe sahipken kazalar değildir. 19211921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun 1111. maddesi vilayetlerin, 1616. maddesi ise nahiyelerin (bucakların) 'şahsiyet-i maneviye' (tüzel kişilik) ve 'muhtariyet' (özerklik) sahibi olduğunu belirtmiştir. Ancak 2222. maddeye göre kazalar sadece idari ve inzibati birer birimdir ve tüzel kişilikleri yoktur. Bu ayrım, anayasanın en özgün idari özelliklerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
19211921 Anayasası'nın adem-i merkeziyetçi (yerinden yönetim) yapısını ve mülki birimlerini hatırla.
Anayasanın vilayet, kaza ve nahiye şeklinde üçlü bir yapı öngördüğü tespit edilir.
Anayasanın idari teşkilat modelini anlamak için temel birimlerin bilinmesi gerekir.
2
Vilayetlerin hukuki statüsünü düzenleyen 1111. maddeyi incele.
Vilayetin mahalli işlerde 'muhtariyeti' (özerkliği) ve 'şahsiyet-i maneviyesi' (tüzel kişiliği) olduğu görülür.
Vilayetlerin idari özerkliğinin yasal dayanağını belirlemek gerekir.
3
Nahiye ve kaza birimlerinin statülerini düzenleyen 1616. ve 2222. maddeleri karşılaştır.
Nahiyelerin tüzel kişiliği olduğu (1616. md), ancak kazaların sadece idari birer bölünüş olduğu ve tüzel kişiliklerinin bulunmadığı (2222. md) saptanır.
Birbirine yakın idari birimler arasındaki hukuki farkı ayırt etmek sorunun can alıcı noktasıdır.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nda İdari Yerinden Yönetim ve Birimlerin Tüzel Kişiliği

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'ndaki bu adem-i merkeziyetçi yapı ile 1924 Anayasası'ndaki 'merkeziyetçi' yapı arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Bu konudan daha fazla soru