Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusu üzerinde doğal çevrenin belirleyici bir etkisi vardır. Yerleşme çekirdeklerinin birbirine yakınlığı veya uzaklığı, temel olarak su kaynaklarının dağılımı ve arazinin engebe durumuyla ilişkilidir.
Buna göre, aşağıda verilen bölge ve yerleşme dokusu eşleştirmelerinden hangisi, bölgenin coğrafi özellikleri ile çelişmektedir?
- ADoğu Karadeniz Bölümü – Su kaynaklarının bolluğu ve engebe nedeniyle dağınık yerleşme
- Bİç Anadolu Bölgesi – Su kaynaklarının yetersizliği ve sade yer şekilleri nedeniyle toplu yerleşme
- CYeşilırmak Vadisi (Amasya) – Akarsu yatağı ve vadi tabanı boyunca gelişen çizgisel yerleşme
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi – Yer şekillerinin düz ve sade olması nedeniyle dağınık yerleşmeCevap
- EKonya Ovası – Geniş düzlüklerde bir merkez (meydan/kuyu) etrafında toplanan dairesel yerleşme
Cevap
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yerleşmelerin dağınık dokuda olduğu bilgisi yanlıştır; bölgenin düz ve kurak yapısı toplu yerleşmeyi zorunlu kılar.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde arazinin düz (sade) olması ve su kaynaklarının kısıtlı (kuraklık) olması, kırsal yerleşmelerin 'toplu' dokuda olmasına neden olur. Dağınık yerleşme dokusu ise sadece suyun bol ve yer şekillerinin çok engebeli olduğu (Karadeniz gibi) alanlarda görülür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yerleşme Dokularını Belirleyen Faktörler
İpuçları
1
Bir yerleşmenin dağınık olması için sadece yer şekillerinin engebeli olması yetmez, suyun da her yerde bulunması gerekir.
2
Güneydoğu Anadolu'nun kurak bir bölge olduğunu ve suyun kısıtlı olduğunu hatırlayın; insanlar bu durumda nasıl yerleşir?
3
Sade yer şekilleri ve su azlığı 'toplu' yerleşmeye neden olur. Güneydoğu Anadolu seçeneğindeki doku eşleştirmesini tekrar kontrol edin.
Daha Fazla Pratik
Karadeniz'de dağınık yerleşme ile İç Anadolu'da toplu yerleşmeyi ayıran temel farkı (su ve yer şekilleri) bir tablo üzerinden tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s