Examkin

Soru

Zorluk: ZorDevlet Yönetimi ve Merkez Teşkilatı

Osmanlı Devleti'nin merkez teşkilatı; askeri-idari (Seyfiye), adli-dini (İlmiye) ve bürokratik (Kalemiye) olmak üzere üç temel sınıfa dayalı bir yapıya sahipti. Aşağıdaki tabloda bu sınıfların bazı özellikleri ve temsilcileri verilmiştir:

SınıfEğitim YeriKöken / KaynakTemsilci Örneği
SeyfiyeEnderun / OcakGenellikle DevşirmeSadrazam
İlmiye[X][Y]Kazasker
KalemiyeKalem (Usta-Çırak)Genellikle Devşirme[Z]

Buna göre, tablonun doğru bir şekilde tamamlanabilmesi için X, Y ve Z alanlarına getirilmesi gereken bilgiler aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. X: Medrese, Y: Müslüman kökenli, Z: NişancıCevap
  2. B
    X: Enderun, Y: Devşirme kökenli, Z: Şeyhülislam
  3. C
    X: Medrese, Y: Devşirme kökenli, Z: Kaptan-ı Derya
  4. D
    X: Kalem, Y: Müslüman kökenli, Z: Kazasker
  5. E
    X: Enderun, Y: Müslüman kökenli, Z: Reisülküttab

Cevap

Doğru eşleştirme; İlmiye sınıfının eğitim yerinin 'Medrese', kökeninin 'Müslüman kökenli' ve Kalemiye sınıfı temsilcisinin 'Nişancı' olduğu seçenektir.
Doğru seçenek, İlmiye sınıfının eğitim yeri olan medreseyi, bu sınıfın en belirgin özelliği olan Müslüman aileden gelme (köken) şartını ve Kalemiye sınıfının klasik dönemdeki en önemli temsilcilerinden biri olan Nişancı'yı eksiksiz ve doğru bir şekilde eşleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlmiye sınıfının eğitim yerini tespit edin.
Osmanlı Devleti'nde din, hukuk ve eğitim işlerinden sorumlu olan İlmiye sınıfı (Ulema), mutlaka 'Medrese' eğitimi almış kişilerden oluşur. Bu nedenle X yerine Medrese gelmelidir.
Saray bürokrasisi ve ordu Enderun veya ocaklarda yetişirken, ulema sınıfının tek yetişme kaynağı medreselerdir.
2
İlmiye sınıfının köken (kaynak) özelliğini analiz edin.
Seyfiye ve Kalemiye sınıfları büyük oranda devşirme kökenli kişilerden (Enderun çıkışlı) oluşurken, İlmiye sınıfı mensuplarının mutlaka Müslüman bir aileden doğmuş (Türk, Arap vb. hür Müslümanlar) olması şartı aranmıştır. Bu nedenle Y yerine 'Müslüman kökenli' gelmelidir.
Dini makamlar ve hukuk sistemi, geleneksel olarak devşirme sisteminin dışında tutulmuş; bu alan İslam medeniyetinin yerleşik unsurlarına bırakılmıştır.
3
Kalemiye sınıfının temsilcisini belirleyin.
Kalemiye sınıfı, devletin bürokratik ve mali işlerinden sorumludur. Divan-ı Hümayun'daki temsilcileri Nişancı ve Defterdar'dır (XVIII. yüzyıldan itibaren Reisülküttab da eklenmiştir). Bu nedenle Z yerine 'Nişancı' gelmelidir.
Nişancı, devletin yazı işlerini yürüten ve örfi hukukun koruyucusu sayılan bürokrasi başıdır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Yönetici Sınıflarının (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) Yapısal Farklılıkları

İpuçları

1
Osmanlı devlet yönetimindeki sınıfların (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) hangi alanlarda uzmanlaştığını ve hangi okullarda yetiştiklerini gözden geçirin.
2
Hukuk ve din işlerinden sorumlu olan İlmiye sınıfının, diğer iki sınıftan farklı olarak mutlaka Müslüman ailelerden gelen kişilerden oluştuğunu hatırlayın.
3
Kalemiye sınıfı bürokrasiyi ve devletin 'kalem' (yazı) işlerini temsil eder; Nişancı bu sınıfın en bilinen temsilcisidir.

Daha Fazla Pratik

Divan-ı Hümayun üyelerinin her birinin görev alanlarını (örneğin Nişancı'nın örfi hukuk, Kazasker'in şer'i hukuk yetkileri) karşılaştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Yönetimi ve Merkez Teşkilatı

Bu konudan daha fazla soru