Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Nüfusun Yapısal Özellikleri

Türkiye'nin demografik dönüşüm sürecine bağlı olarak nüfusun yaş gruplarına göre dağılımında belirgin değişimler yaşanmaktadır. Aşağıdaki tabloda Türkiye'nin 19901990 ve 20232023 yıllarına ait nüfusun yaş gruplarına göre oranları verilmiştir:

Yaş Grubu1990 Oranı (%)2023 Oranı (%)
0-14 (Çocuk)35,021,4
15-64 (Yetişkin)60,768,4
65+ (Yaşlı)4,310,2

Tablodaki veriler dikkate alındığında, Türkiye'nin nüfus yapısındaki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Nüfusun yaşlanma eğiliminde olduğu ve ortanca yaş değerinin yükseldiğiCevap
  2. B
    Nüfusun yaş gruplarına göre dağılımındaki bu değişimin aritmetik nüfus yoğunluğunu azalttığı
  3. C
    Genç nüfus oranındaki düşüşün temel nedeninin kırdan kente yapılan göçler olduğu
  4. D
    Sanayi tesislerinin hammaddeye yakın kurulması sonucu çocuk işçi oranının azaldığı
  5. E
    Yayla ve kom gibi geçici yerleşmelerin artmasıyla aktif nüfusun yaş ortalamasının düştüğü

Cevap

Türkiye'de nüfusun yaşlanma eğiliminde olduğu ve ortanca yaş değerinin yükseldiği söylenebilir.
Verilen tabloda çocuk nüfus oranının belirgin şekilde azaldığı, yaşlı nüfus oranının ise ciddi şekilde arttığı görülmektedir. Bu iki veri birleştiğinde, Türkiye nüfusunun genç yapısını kaybetmeye başladığı ve yaşlanma eğilimine girdiği anlaşılır. Bu durumun doğal bir sonucu olarak, nüfusu yaşa göre sıraladığımızda tam ortada kalan kişinin yaşı olan 'ortanca yaş' değeri de zamanla yükselmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki 1990 ve 2023 yıllarına ait çocuk (0-14) ve yaşlı (65+) nüfus oranlarını karşılaştırın.
Çocuk nüfus oranının %35'ten %21,4'e gerilediği, yaşlı nüfus oranının ise %4,3'ten %10,2'ye (yaklaşık 2,5 kat) çıktığı görülmektedir.
Bu durum, Türkiye'de doğum oranlarının azaldığını ve sağlık koşullarının iyileşmesiyle ortalama yaşam süresinin uzadığını gösterir.
2
Yaş gruplarındaki bu değişimin 'ortanca yaş' kavramı üzerindeki etkisini analiz edin.
Genç nüfusun toplam içindeki payı azalırken yaşlı nüfusun payı arttığı için nüfusu tam ortadan ikiye bölen 'ortanca yaş' değeri sayısal olarak büyür.
Ortanca yaşın yükselmesi, demografik olarak bir toplumun yaşlandığının en temel göstergesidir.

Anahtar Kavram

Demografik Dönüşüm ve Yaş Yapısı

İpuçları

1
Tabloda 0-14 yaş (çocuk) grubunun oranının yıllar içinde nasıl değiştiğine dikkat edin.
2
Yaşlı nüfus oranındaki artışın toplumun yaş ortalaması (ve ortanca yaş) üzerindeki etkisini düşünün.
3
Gelişmiş ülkelerde doğum oranları düşük, yaşlı nüfus fazladır. Türkiye'nin bu yöndeki değişimi neyi gösterir?

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin nüfus piramidinin son yıllardaki değişimini (taban daralması) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Verilere bakarak doğrudan 'bağımlılık oranı' yorumu da yapılabilir: Genç bağımlı nüfus azalırken, yaşlı bağımlı nüfus artmaktadır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Nüfusun Yapısal Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru