Soru

Zorluk: ZorDiğer Noktalama İşaretleri (Kesme, Tırnak, Yay Ayraç, Çizgiler)

Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel yazım ve noktalama kuralları ile bu işaretlerin kullanımındaki istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Eserlerinde Doğu-Batı çatışmasını ustalıkla işleyen yazar, toplumsal değişimi bireyler üzerinden anlatır.
  2. B
    Boğaz Köprümüzün yenilenen ışıklandırma sistemi, İstanbul’un gece silüetine bambaşka bir güzellik katıyor.
  3. Peyami Safa'nın 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'ndaki psikolojik tahlilleri, Türk edebiyatında çığır açmıştır.Cevap
  4. D
    Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan son değişiklikler, yargılama süreçlerinin hızlanmasını hedefliyor.
  5. E
    Ankara Kalesi'ndeki (MÖ 2. yüzyıldan kalma yapı) kazı çalışmaları, şehrin tarihine ışık tutmaya devam ediyor.

Cevap

Peyami Safa'nın eser adının geçtiği cümlede yapılan kullanım hatalıdır çünkü tırnak işareti zaten bir sınır belirleyici görev üstlendiğinden, tırnak kapatıldıktan sonra gelen ekler için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
Doğru cevap olan cümlede, 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu' eser adı tırnak içine alınmıştır. TDK kuralı uyarınca, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla ifade 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu'ndaki şeklinde yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Tırnak işareti ve kesme işareti arasındaki ilişkiyi analiz et.
TDK kuralına göre, tırnak içine alınan ifadelerden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti ( ' ) kullanılmamalıdır.
Tırnak işareti metni zaten ayırdığı için ikinci bir ayırıcı işaret kullanımı noktalama kalabalığına ve hataya yol açar.
2
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.
Boğaz Köprümüzün kelimesinde 'Köprüsü'ndeki iyelik eki değiştiği için kesme konmaması (doğru), Kanun adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılması (doğru) tespit edildi.
KPSS düzeyinde bu istisnalar sıklıkla hata olarak algılanır ancak TDK'nin güncel kurallarıdır.

Anahtar Kavram

Noktalama İşaretlerinin Birlikte Kullanımı ve Kesme İşareti İstisnaları

İpuçları

1
Tırnak işareti kullanılan yerlerde eklerin nasıl getirildiğine odaklanın.
2
Boğaz Köprüsü ve Amik Ovası gibi özel adlara getirilen farklı iyelik eklerinin kesme işaretini düşürdüğünü hatırlayın.
3
Tırnak işareti ile kesme işareti yan yana geldiğinde birinin gereksizleştiği kuralını anımsayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesmeyle ayrılmadığı kuralı ile Avrupa Birliği istisnasını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki özel ismin tipini belirleyin (Kurum mu, Kanun mu, Eser mi?). Kurum ise kesme hiç gelmez, Kanun ise gelir, Eser tırnaktaysa kesme gelmez.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla