Soru

Zorluk: KolayTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'de deniz kıyısında yer alan Antalya ve Sinop illerinin her ikisi de deniz seviyesinde (00 m) bulunmasına rağmen, Antalya'nın yıllık ortalama sıcaklığının Sinop'tan yaklaşık 4−5∘C4-5^\circ C daha yüksek olduğu görülmektedir.

Bu durum, sıcaklık üzerinde etkili olan aşağıdaki faktörlerden hangisi ile doğrudan açıklanabilir?

  1. EnlemCevap
  2. B
    Yükselti
  3. C
    Karasallık
  4. D
    Boylam
  5. E
    Dağların uzanış yönü

Cevap

Antalya ve Sinop arasındaki sıcaklık farkının temel nedeni, Antalya'nın daha güneyde yer alması yani enlem etkisidir.
Antalya, Sinop'a göre Ekvator'a daha yakın bir enlemde yer alır. Bu durum güneş ışınlarının Antalya'ya daha dik açıyla gelmesini sağlar. Her iki şehir de deniz seviyesinde ve deniz kıyısında olduğu için (yükselti ve denizellik sabit tutulduğunda), aradaki sıcaklık farkını açıklayan tek temel değişken enlemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Şehirlerin yükseltilerini karşılaştırın.
Her iki şehir de kıyıda (00 m) olduğu için yükselti faktörü elenir.
Yükselti farkı olmayan yerlerde sıcaklık farkı özel konumun bu parçasıyla açıklanamaz.
2
Şehirlerin denizellik durumlarını kontrol edin.
Antalya Akdeniz, Sinop Karadeniz kıyısındadır; her ikisi de denizeldir.
Denizellik/karasallık farkı olmadığı için bu faktör de elenir.
3
Şehirlerin kuzey-güney konumlarını (enlemlerini) inceleyin.
Antalya Türkiye'nin güneyinde (37∘37^\circ K), Sinop ise kuzeyindedir (42∘42^\circ K).
Güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daralır ve sıcaklık azalır.

Anahtar Kavram

Enlem-Sıcaklık İlişkisi

İpuçları

1
Şehirlerin Türkiye haritasındaki kuzey-güney konumlarını düşünün.
2
Her iki şehrin de deniz kıyısında olması, yükselti ve denizellik gibi 'özel konum' şartlarının benzer olduğunu gösterir.
3
Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının düşme açısının daralması hangi kavramla ifade edilir?

Daha Fazla Pratik

İzmir ve Van şehirlerinin sıcaklık farkını hangi faktörlerin (enlem, yükselti, karasallık) etkilediğini tartışan bir soruyla pekiştirme yapılabilir.

Alternatif Yöntem

Matematik konum (enlem) ile özel konum (yükselti, karasallık) farkını ayırt ederek çözüme ulaşılabilir. Özel konum şartları aynı olan iki yerdeki fark matematik konumdandır.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla