Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSevr Barış Antlaşması

I. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri ile Osmanlı Hükûmeti arasında imzalanan barış antlaşması taslağının hukuki ve diplomatik süreci incelendiğinde;

I. Osmanlı anayasal sisteminde (Kanun-ı Esasi) uluslararası antlaşmaları onaylama yetkisine sahip Mebusan Meclisinin feshedilmiş olması sebebiyle onay sürecinin işletilememesi,
II. İtilaf Devletleri parlamentoları tarafından onaylanıp onay belgelerinin karşılıklı teati edilme (değişimi) sürecinin tamamlanamamış olması,
III. Türkiye Büyük Millet Meclisinin 19 Ağustos 1920 tarihli kararıyla antlaşmayı imzalayan ve onaylayanları vatan haini kabul ederek antlaşmayı 'yok hükmünde' sayması

gelişmelerinden hangileri, Sevr Barış Antlaşması'nın gerek iç hukuk gerekse uluslararası diplomasi hukuku bakımından bağlayıcılık kazanamamasının doğrudan gerekçeleri arasında yer alır?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve III
  5. I, II ve IIICevap

Cevap

I, II ve III numaralı yargıların tamamı Sevr Antlaşması'nın hukuki ve diplomatik bağlayıcılık kazanamamasının gerekçeleridir.
Sevr Antlaşması hukuken 'ölü doğmuş / yok hükmünde (keennemyekûn)' bir belgedir. Çünkü: 1) Kanun-ı Esasi gereğince Mebusan Meclisinin onayı zorunludur ancak meclis feshedilmiştir, 2) İtilaf Devletleri parlamentoları onay sürecini tamamlamamıştır, 3) TBMM 19 Ağustos 1920'de antlaşmayı imzalayanları vatan haini ilan ederek hukuken yok saymıştır. Bu nedenle her üç öncülü de içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı Devleti'nin anayasal düzeni (Kanun-ı Esasi) açısından antlaşmanın durumunu incelemek.
Kanun-ı Esasi'nin 7. ve 44. maddeleri uyarınca barış ve sınır antlaşmalarının yürürlüğe girmesi Mebusan Meclisi onayına bağlıdır; ancak meclis 11 Nisan 1920'de resmen feshedildiği için Saltanat Şurası kararıyla imzalanan antlaşma iç hukuk bakımından yok hükmündedir.
Anayasal organların onayından geçmeyen antlaşmalar yürürlük kazanamaz.
2
Uluslararası diplomasi hukuku (ratifikasyon) açısından süreci değerlendirmek.
Çok taraflı antlaşmaların uluslararası hukukta yürürlüğe girebilmesi için taraf devletlerin parlamentolarınca onaylanması ve onay belgelerinin teati edilmesi gerekir; İtilaf Devletleri parlamentoları bu süreci tamamlamamıştır.
Diplomasi hukukunda onay belgeleri teati edilmeyen antlaşmalar hukuken yürürlüğe girmiş sayılamaz.
3
TBMM'nin hukuki ve siyasi kararlarını analiz etmek.
TBMM, 19 Ağustos 1920 tarihli kararıyla Sevr'i imzalayanları (Rıza Tevfik, Hadi Paşa, Reşat Halis) ve Saltanat Şurası'nda onaylayanları Hıyanet-i Vataniye Kanunu kapsamında vatan haini ilan etmiş ve antlaşmayı kesin olarak reddetmiştir.
Ankara hükûmeti ve millet iradesi antlaşmanın uygulamasını tamamen hükümsüz kılmıştır.
4
Elde edilen verileri birleştirerek sonuca ulaşmak.
Verilen üç gerekçe de antlaşmanın bağlayıcılık kazanamamasının doğrudan nedenleridir.
İç hukuk, uluslararası hukuk ve milli egemenlik hukuku boyutlarının tamamı antlaşmanın geçersizliğini tescil etmiştir.

Anahtar Kavram

Sevr Antlaşması'nın Hukuki Geçersizliği ve Diplomatik Boyutu

İpuçları

1
Bir antlaşmanın hukuki geçerlilik kazanması hem taraf devletlerin iç hukuk mekanizmalarına hem de uluslararası diplomasi kurallarına bağlıdır.
2
Kanun-ı Esasi'ye göre onay mercii kimdir? İtilaf Devletleri parlamentoları antlaşmayı onaylamış mıdır? TBMM bu antlaşmaya karşı hangi kanuni kararı almıştır?
3
Mebusan Meclisinin feshi iç hukuksuzluğu, İtilaf Devletleri parlamentolarının onaylamaması uluslararası geçersizliği, TBMM'nin 19 Ağustos kararı ise milli iradenin yaptırımını gösterir. Her üç öncül de geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin Sevr Antlaşması'nı imzalayan delegeler (Rıza Tevfik, Hadi Paşa, Reşat Halis) hakkında aldığı kararlar ile Lozan Barış Antlaşması'ndaki 150'likler listesi arasındaki bağlantıyı inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Hukuksal boyutları üç temel düzlemde sınıflandırarak çözebilirsiniz: 1. Osmanlı Anayasal Düzlemi (Mebusan Meclisi yokluğu), 2. Uluslararası Hukuk Düzlemi (Ratifikasyon eksikliği), 3. Yeni Türk Devleti Hukuk Düzlemi (TBMM Hıyanet-i Vataniye kararı). Üçü de bağlayıcılığı engelleyen doğrudan unsurlardır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sevr Barış Antlaşması

Bu konudan daha fazla soru