Examkin

Soru

Zorluk: ZorToprak Sistemi

Osmanlı toprak hukukunda araziler; mülkiyet (rakaberakabe), kullanım hakkı (tasarruftasarruf) ve vergi gelirlerinin tahsisi bakımından karmaşık bir yapıya sahiptir. Klasik dönem uygulamalarında, mülkiyeti devlete ait olan mirî araziler kullanım amaçlarına göre çeşitli kategorilere ayrılmıştır. Bu doğrultuda, geliri saray kadınlarına ve hanedan üyelerine ayrılan 'paşmaklık' araziler ile geliri üst düzey devlet görevlilerine emeklilik maaşına ek olarak tahsis edilen 'arpalık' araziler arasında belirli hukuki ve idari benzerlikler bulunmaktadır.

Buna göre; paşmaklık ve arpalık arazi uygulamaları dikkate alındığında, bu iki toprak türünün ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Mülkiyetlerinin devlete ait kalması ve belirli bir zümrenin veya kişinin kullanımına/gelirine tahsis edilmiş olmalarıCevap
  2. B
    Toprakların mülkiyetinin şahıslara geçmesi ve sahipleri tarafından temlikname yoluyla başkalarına devredilebilmesi
  3. C
    Elde edilen tüm vergi gelirlerinin doğrudan merkez hazinesine (Hazine-i Amire) aktarılarak nakit ihtiyacının karşılanması
  4. D
    Toprağın işlenme durumunun ve mülkiyet kayıtlarının sadece maliyeden sorumlu Defterdar tarafından tahrir defterlerine işlenmesi
  5. E
    Sadece ilmiye sınıfına mensup olan kadı ve müderrislerin geçimlerini sağlamak amacıyla vakıf arazisi statüsünde düzenlenmeleri

Cevap

Her iki toprak türünün de mülkiyeti devlete aittir ve gelirleri belirli kişi veya gruplara (saray kadınları veya üst düzey görevliler) tahsis edilmiştir.
Osmanlı Devleti'nde paşmaklık ve arpalık araziler, mirî arazi statüsünde olup 'rakabe'si (kuru mülkiyeti) devlete aittir. Bu arazilerin ortak yönü, mülkiyetin devlet kontrolünde kalması ve elde edilen vergi gelirlerinin devletin belirlediği özel bir zümreye (hanedan üyeleri veya yüksek bürokratlar) geçimlik olarak tahsis edilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toprak türlerinin statüsünü belirle
Paşmaklık ve Arpalık, Osmanlı toprak sisteminde 'Mirî Arazi' (devlet toprağı) kategorisindedir.
Mirî arazilerde mülkiyet (rakabe) her zaman devlete aittir.
2
Tahsis amaçlarını analiz et
Paşmaklık hanedan kadınlarına, Arpalık ise emekli veya görevdeki üst düzey yetkililere ek gelir olarak verilir.
Bu durum her iki türün de genel 'Dirlik' sisteminin dışında, belirli bir amaca hasredildiğini gösterir.
3
Hukuki benzerliği saptayın
Her iki türde de şahsi mülkiyet yoktur, sadece gelir kullanımı söz konusudur.
Mülkiyetin devlete ait olması mirî sistemin temelidir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Mirî Arazi Sistemi ve Tahsis Çeşitleri

İpuçları

1
Bu toprakların mülkiyetinin kime ait olduğunu (devlet mi, şahıs mı) düşünün.

Daha Fazla Pratik

Mirî arazinin diğer alt dalları olan Mukataa ve Malikâne sistemlerini inceleyerek nakit ihtiyacı ile toprak yönetimi arasındaki bağı araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Toprak Sistemi

Bu konudan daha fazla soru