Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de Enerji Kaynakları

Türkiye'de elektrik enerjisi üretiminde kullanılan termik kaynakların (linyit, taş kömürü, ithal kömür ve doğal gaz) coğrafi dağılışı ve bu santrallerin yer seçiminde etkili olan temel faktörler dikkate alındığında, aşağıdaki analizlerden hangisi ülkemizin enerji coğrafyasındaki 'kaynak-mekan' ilişkisini en doğru şekilde yansıtmaktadır?

  1. A
    Linyit santrallerinin (Afşin-Elbistan, Soma, Yatağan vb.) tamamı deniz kıyısında kurularak soğutma suyu ihtiyacının öncelikle denizden karşılanması stratejisi izlenmiştir.
  2. B
    Doğal gaz santralleri, hammaddeye yakınlık ilkesi gereği sadece Hamitabat ve Çamurlu gibi yerel rezerv alanlarında yoğunlaşmış olup, büyük şehirlerin enerji ihtiyacı bu bölgelerden nakledilmektedir.
  3. Yerli taş kömürüne dayalı üretim sadece hammadde alanı olan Zonguldak-Çatalağzı ile sınırlı kalırken; yüksek kalorili ithal kömürle çalışan devasa santraller, ulaşım ve lojistik avantajı nedeniyle İskenderun, Çanakkale ve Zonguldak gibi liman bölgelerinde toplanmıştır.Cevap
  4. D
    Jeotermal enerji santralleri, Türkiye'nin doğusundaki yüksek dağlık kütlelerde, kar sularının yer altına sızarak magma tarafından ısıtılmasıyla en yüksek üretim potansiyeline ulaşmaktadır.
  5. E
    Petrol türevi bir katı yakıt olan asfaltit, Türkiye'nin en yaygın rezervine sahip enerji kaynağı olup, Marmara ve Ege bölgelerindeki sanayi tesislerinin temel enerji girdisini yerel imkanlarla sağlamaktadır.

Cevap

Yerli taş kömürü sadece hammadde sahasında (Çatalağzı) kullanılırken, ithal kömür santralleri lojistik avantajlar nedeniyle liman bölgelerinde (İskenderun, Çanakkale, Zonguldak vb.) kurulmuştur.
Türkiye'de taş kömürü rezervi çok kısıtlıdır ve sadece Zonguldak çevresinde hammaddeye yakın santral (Çatalağzı) işletilmektedir. Ancak ülkenin enerji talebi nedeniyle yüksek kalorili kömür dışarıdan alınmakta ve bu kömürü işleyen santraller (Sugözü, İçdaş vb.) ulaşım kolaylığı ve denizden soğutma suyu temini için liman şehirlerine kurulmaktadır. Zonguldak'ta hem yerli hem ithal kömür santralinin bulunması bu iki farklı kriterin (hammadde ve ulaşım) aynı ilde görülebildiğini kanıtlayan en teknik detaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Termik kaynakların (kömür, gaz) yer seçim kriterlerini belirle.
Linyit ve yerli taş kömürü hammaddeye yakınlık; doğal gaz pazara yakınlık; ithal kömür ise ulaşım/liman imkanlarına göre konumlanır.
Kaynağın taşınabilirliği ve maliyeti yer seçimini belirleyen ana coğrafi unsurdur.
2
Seçeneklerdeki yer-kaynak eşleşmelerini analiz et.
Afşin, Soma (Linyit) iç kesimdedir. Ambarlı (Gaz) pazara yakındır. Sugözü, ZETES (İthal Kömür) kıyıdadır.
Linyit düşük kalorili olduğu için taşınmaz, ithal kömür ise deniz yoluyla geldiği için kıyıya kurulur.
3
İthal kömür ve yerli taş kömürü arasındaki ince farkı değerlendir.
Türkiye'nin tek yerli taş kömürü santrali Çatalağzı'dır (Zonguldak). Ancak Zonguldak'ta aynı zamanda büyük bir ithal kömür santrali (ZETES) de bulunur; bu durum liman avantajıyla açıklanır.
Aynı bölgede farklı yer seçim kriterlerinin (hammadde vs. ulaşım) bir arada bulunabileceğini kanıtlar.

Anahtar Kavram

Enerji Santrallerinin Yer Seçimi Kriterleri (Hammadde, Pazar, Ulaşım, Soğutma Suyu)

İpuçları

1
Santralin yer seçiminde kullanılan kaynağın 'ithal' mi yoksa 'yerli' mi olduğu, ulaşım maliyetlerini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki rüzgar ve güneş enerjisi potansiyelinin coğrafi dağılışını, basınç merkezleri ve bakı etkisi üzerinden tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla