Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'de hayvancılık faaliyetleri ile bitki örtüsü arasında sıkı bir ilişki bulunmaktadır. Ancak bazı hayvancılık türleri, sadece yem ihtiyacı nedeniyle değil, orman ekosistemi üzerindeki etkileri veya orman kaynaklarının kullanımı nedeniyle özel yönetim politikalarına tabidir.

Buna göre;
I. Kıl keçisi yetiştiriciliğinin Akdeniz kuşağında kontrollü ve sınırlandırılarak yapılması,
II. Arıcılık faaliyetlerinin verimliliğini artırmak amacıyla "Bal Ormanları" projelerinin uygulanması,
III. Kümes hayvancılığı tesislerinin büyük şehirlerin çevresinde yoğunlaşması,
IV. Modern besi ve ahır hayvancılığında mısır ve yonca gibi yem bitkileri tüketiminin artması

uygulamalarından hangileri doğrudan ormancılık faaliyetlerinin korunması veya geliştirilmesi ile ilişkilendirilebilir?

Türkiye'nin dış ticaret verileri mal gruplarına göre analiz edildiğinde; ithalat içerisinde ara malların (ham madde) yaklaşık $$, yatırım (sermaye) mallarının yaklaşık $$ ve tüketim mallarının ise yaklaşık $$ paya sahip olduğu görülmektedir.

İthalatın bu yapısal kompozisyonu, Türkiye ekonomisinin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

Türkiye, coğrafi konumu gereği kıtalar arası bir lojistik köprü olma potansiyeline sahiptir. Bu potansiyelin tam kapasiteyle kullanılması; limanların, demir yolları ve kara yolları ile entegre bir şekilde (intermodal) yapılandırılmasına bağlıdır.

Bu bilgiler ışığında, Türkiye'deki ulaşım ağlarının genel özellikleri ve bölgeler arası bağlantıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de hidroelektrik enerji üretimi genel olarak mevsimsel yağış ve kar erimelerine bağımlıdır. Bu durum, akarsu rejimlerinin düzensizliği nedeniyle yıl içinde üretimde dalgalanmalara yol açar. Ancak bazı akarsular, yeraltı suları ve gür kaynaklarla beslendikleri için kurak dönemlerde dahi debilerini belirli bir seviyede koruyabilmektedir.

Bu coğrafi özellik dikkate alındığında, aşağıdaki akarsuların hangisi üzerinde yer alan hidroelektrik santrallerin yıllık üretim istikrarının (sürekliliğinin) diğerlerine göre daha fazla olması beklenir?

Türkiye'de zeytinyağı üretim tesislerinin büyük bir bölümünün Ege ve Güney Marmara kıyılarında yoğunlaşmış olması, sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçimini etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisiyle daha çok ilgilidir?

UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan ve Kommagene Krallığı'na ait dev heykellerle tanınan Nemrut Dağı Millî Parkı, aşağıdaki illerimizin hangisinde bulunmaktadır?

Bir limanın gelişimini sağlayan en temel unsurlardan biri, limanın iç kesimlerle olan ulaşım olanaklarının çeşitliliği ve maliyetinin düşüklüğüdür. Özellikle ağır yük taşımacılığına uygun olan demir yolu bağlantısı, limanın hinterlandını (art bölge) genişleten ve ticari potansiyelini artıran kritik bir faktördür. Türkiye'de bazı önemli limanlar, yer şekillerinin kısıtlayıcı etkisine rağmen bu avantaja sahipken bazıları yer şekilleri nedeniyle bu ağın dışında kalmıştır.

Buna göre, aşağıdaki liman kentlerinden hangisinin ticari kapasitesinin gelişiminde demir yolu taşımacılığının katkısından söz edilemez?

Türkiye'de iç ticaret hacminin oldukça yüksek olmasında ve bölgeler arasında yoğun bir ürün akışının yaşanmasında birçok coğrafi ve ekonomik faktör etkili olmaktadır. Bu dinamizm, ülkenin sosyo-ekonomik yapısını şekillendiren temel unsurlardan biridir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de iç ticaretin gelişmesini sağlayan ve bölgeler arası alışverişi zorunlu kılan faktörlerden biri değildir?

Türkiye'de krom madeninin işlendiği iki önemli merkez olan Elazığ ve Antalya'daki ferrokrom tesislerinin kuruluş yeri seçiminde farklı coğrafi faktörler etkili olmuştur.

Buna göre, söz konusu tesislerin kuruluş yerini belirleyen temel faktörler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye'de kümes hayvancılığı (tavuk, hindi vb.) faaliyetleri, modern tesislerde iklim ve bitki örtüsü koşullarından büyük oranda bağımsız olarak yürütülmektedir. Bu faaliyet kolunun özellikle Bolu, Sakarya, Balıkesir ve Manisa gibi illerimizde yoğunlaştığı görülmektedir.

Bu durumun ortaya çıkmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de Konya Ovası Projesi (KOP) ve Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) gibi büyük ölçekli sulama yatırımlarının hayata geçirilmesiyle birlikte, bu bölgelerde geleneksel (ekstansif) tarım yöntemlerinden modern (intensif) tarım yöntemlerine geçiş süreci hızlanmıştır. Bu dönüşüm sonucunda ekim nöbeti uygulamaları yaygınlaşmış; mısır, şeker pancarı ve pamuk gibi su isteği yüksek endüstri bitkilerinin üretiminde ciddi artışlar kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu bölgelerde yaşanan bu tarımsal dönüşümün aşağıdakilerden hangisine yol açması beklenmez?

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projeleri (BKP), bölgelerin özgün potansiyellerini değerlendirmek ve bölgeler arası gelişmişlik farklarını minimize etmek amacıyla yapılandırılmıştır. Her projenin kendine has bir odak noktası (tarım, sanayi, ulaşım, çevre vb.) ve bu odağa uygun stratejileri bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen bölgesel kalkınma projesi ve bu projenin temel hedefleri/stratejileri eşleştirmelerinden hangisi hatalıdır?

Türkiye'de enerji santrallerinin bir kısmında elektrik üretimi doğrudan iklim koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterirken, bir kısmında ise jeolojik yapı veya yer altı kaynaklarının varlığı belirleyicidir. Buna göre, aşağıdaki enerji santrali ve bu santralin üretim kapasitesi üzerinde doğrudan etkili olan temel doğal faktör eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye ekonomisinde dış ticaret verileri, ülkenin üretim yapısı, enerji bağımlılığı ve teknolojik gelişmişlik düzeyi hakkında stratejik bilgiler sunar. İthalat ve ihracatın mal gruplarına (BEC - Geniş Ekonomik Kategoriler) göre dağılımı, ekonominin yapısal özelliklerini yansıtır.

Buna göre, Türkiye'nin dış ticaret yapısı ve mal gruplarının dağılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Türkiye'nin en büyük ölçekli bölgesel kalkınma projesidir. Başlangıçta sulama ve enerji amaçlı planlanan proje, zamanla sosyal ve ekonomik gelişimi de kapsayan çok sektörlü bir yapıya dönüşmüştür. Proje kapsamında toplam 9 il yer almaktadır. Buna göre, aşağıdaki illerden hangisi Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) sınırları içerisinde yer alan illerden biridir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde; ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım olanakları ve pazar koşulları gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bazı merkezlerimizde sanayinin gelişimi doğrudan ham madde varlığına dayanırken, bazılarında ise coğrafi konumun sağladığı ulaşım avantajları ve tüketici nüfusa yakınlık (pazarlama) daha ağır basar.

Buna göre, aşağıdaki merkezlerin hangisinde sanayinin gelişmesinde ulaşım ve pazarlama olanaklarının etkisi, ham maddeye yakınlık faktörüne göre daha belirleyicidir?

Türkiye'nin Ege kıyılarında yer alan, Helenistik ve Roma dönemlerine ait mimari yapılarıyla tanınan ve $2015$ yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilen Efes Antik Kenti, aşağıdaki illerimizden hangisinin sınırları içerisinde yer almaktadır?

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), sadece su ve toprak kaynaklarının geliştirilmesine dayalı bir altyapı projesi olmayıp; bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik yapısını bir bütün olarak iyileştirmeyi hedefleyen "entegre" bir kalkınma modelidir. Bu kapsamda bölge genelinde yaygınlaştırılan Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM), projenin öncelikle hangi hedefine hizmet etmektedir?

Türkiye'de modern besi ve ahır hayvancılığına dayalı et ve süt kombinaları ile süt ürünleri fabrikalarının dağılışı incelendiğinde; bu tesislerin Erzurum-Kars Platosu gibi doğal mera hayvancılığının yoğun olduğu alanlardan ziyade Marmara, Ege ve İç Anadolu'daki büyük nüfuslu şehirlerin çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir.

Bu durum, sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde aşağıdakilerden hangisinin etkisine örnek oluşturur?

Konya Ovası Projesi (KOP), Türkiye'nin en önemli bölgesel kalkınma hamlelerinden biri olarak 2011 yılında Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı'na (BKİ) kavuşmuştur. Başlangıçta Konya, Karaman, Niğde ve Aksaray illerini kapsayan proje, sonraki yıllarda yapılan revizyonlarla genişletilerek sekiz ili kapsayan bir yapıya bürünmüştür.

Buna göre; Nevşehir, Yozgat, Kırşehir ve Kırıkkale illerinin KOP kapsamına dâhil edilmesinin temel coğrafi ve stratejik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?