Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'de demir yolu ağının dağılışı üzerinde yer şekilleri ve engebe durumu temel belirleyici bir etkendir. Dağların kıyıya paralel uzandığı ve yükseltinin aniden arttığı bazı kıyı illerimize demir yolu hattı ulaştırılamamıştır. Buna göre, aşağıdaki illerimizden hangisinin il merkezine demir yolu ile ulaşım sağlanması mümkün değildir?

Türkiye'de tarımsal üretim potansiyeli ve ürün çeşitliliği üzerinde doğal çevre faktörlerinin (iklim, yer şekilleri, toprak) sınırlayıcı ya da destekleyici rolleri bulunmaktadır. Bir araştırmacının farklı sahalarda yaptığı incelemeler sonucu tuttuğu şu notlar verilmiştir:

I. Saha: Denizel etkinin kış ılıklığı sağladığı bir kıyı ovasıdır. Ancak vejetasyon (büyüme) döneminin sonundaki yağışlı hava koşulları ve yüksek bağıl nem, pamuk gibi hasat döneminde mutlak kuraklık isteyen ürünlerin ekimini imkansız kılmaktadır.

II. Saha: Konya Ovası Projesi ($KOP$) ile su sorunu büyük ölçüde çözülmüş olsa da, kapalı havza özelliği ve taban suyunun drenaj yetersizliği nedeniyle toprakta kireç ve tuz birikimi gözlenmektedir. Bu durum şeker pancarı gibi endüstri bitkilerinin kalitesini ve verimini olumsuz etkilemektedir.

III. Saha: Kuzeydoğu Anadolu'da, fön rüzgarlarının etkisiyle oluşmuş bir mikroklima sahasıdır. Zeytin gibi Akdeniz iklimi bitkileri yetiştirilebilse de, sahanın dar ve derin vadi yapısı ile engebeli topoğrafyası modern tarım makinelerinin kullanımını kısıtlamaktadır.

Bu araştırmacının notlarında belirttiği özellikler dikkate alındığında, sahaların harita üzerindeki olası konumları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye'de kalker (kireç taşı) ve jips (alçı taşı) gibi kolay eriyebilen kayaçların bulunduğu karstik araziler, yer altında geniş boşlukların oluşmasına ve buna bağlı olarak mağara turizminin gelişmesine olanak sağlamıştır.

Buna göre, yer şekli özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki illerin hangisinde mağara turizminin diğerlerine göre daha fazla gelişmesi beklenir?

Türkiye'de yarı kurak iklim bölgelerinde su imkânlarının kısıtlı olması nedeniyle uygulanan nadas yöntemi; toprağın üst tabakasının erozyonla taşınmasına, ekonomik kayıplara ve tarımsal verimliliğin düşmesine neden olmaktadır. Bu sorunun çözümüne yönelik olarak önerilen ve nadas alanlarını daraltmayı amaçlayan 'nöbetleşe ekim' (münavebeli tarım) sisteminde, nadasa bırakılacak toprağın boş kalmaması için ekilecek ürünlerde aranan en temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Tarım ve Orman Bakanlığında görevli bir ziraat mühendisi, uzun yıllar Akdeniz kıyılarında çalıştıktan sonra İç Anadolu Bölgesi'nin iç kesimlerindeki bir ilçeye tayin olmuştur. Mühendis, yeni görev yerinde kış aylarının uzun ve sert geçmesi ile don olaylarının sık görülmesi nedeniyle, önceki görev yerinde yaygın olarak yetiştirilen bazı ürünlerin burada açık alanda tarımının yapılamadığını gözlemlemiştir.

Buna göre, ziraat mühendisinin yeni görev yerinde aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin açık alanda yetiştirilmesi doğal koşullara bağlı olarak mümkün değildir?

Türkiye'nin yer altı kaynaklarının jeolojik oluşum süreçleri, bu kaynakların sanayideki kullanımı ve güncel dış ticaret verileri üzerine yapılan aşağıdaki teknik değerlendirmelerden hangisi bilgi yanlışı içermektedir?

Türkiye'de kâğıt ve selüloz sanayisi; hammadde olarak yoğun miktarda odun veya tarımsal atık (saman, kamış) kullanımı gerektiren, aynı zamanda üretim sürecinde çok yüksek miktarda su tüketimine ihtiyaç duyan bir sanayi koludur. Bu nedenle tesisler genellikle su kaynaklarına ve hammaddeye erişimin kolay olduğu alanlarda kurulmuştur.

Kastamonu (Taşköprü), Zonguldak (Çaycuma) ve Giresun (Aksu) gibi merkezlerde yer alan kâğıt fabrikalarının kuruluş yerinin belirlenmesinde "orman varlığına bağlı hammadde temini" ve "su kaynakları" belirleyici olmuştur.

Buna göre; Afyonkarahisar (Çay) kâğıt fabrikasının lokasyon seçimi, yukarıda belirtilen kıyı kuşağındaki merkezlerden temel olarak hangi yönüyle ayrılmaktadır?

Türkiye'de bölgesel kalkınma projeleri planlanırken bazı illerin hem belirli bir nehir havzasının fiziksel sınırları içinde kalması hem de komşu bölgelerle güçlü sosyo-ekonomik bağlara sahip olması, bu illerin birden fazla proje kapsamında yer almasına yol açmıştır. Bu durumun en belirgin örneği; Samsun, Amasya, Tokat ve Çorum illerinin hem Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi (YHGP) hem de Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) eylem planları içerisinde yer almasıdır. Bu illerin coğrafi özellikleri ve söz konusu projelerin temel vizyonları dikkate alındığında, yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de son yıllarda yerli ve millî üretim hamleleriyle büyük bir gelişim gösteren savunma sanayisi tesislerinin ($ASELSAN$, $TUSAŞ$, $ROKETSAN$, $HAVELSAN$ gibi) büyük bir bölümünün Ankara ve çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu stratejik sanayi kolunun kuruluş yeri seçiminde aşağıdakilerden hangisinin etkisi diğerlerine göre daha azdır?

Türkiye'nin doğusunda yer alan illerin ekonomik potansiyelini değerlendirmek amacıyla hazırlanan; temel hedefleri arasında mera hayvancılığını geliştirmek, tarımsal verimliliği artırmak ve bölge dışına olan göçü azaltmak yer alan bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin dış ticaret verileri incelendiğinde, ithalat (dış alım) harcamaları içerisinde en büyük payın üretimde kullanılan "ara malları (ham madde)" grubuna ait olduğu görülmektedir. Bu durum, Türkiye ekonomisinin dışa bağımlılığını ve dış ticaret açığını doğrudan etkilemektedir. Buna göre, Türkiye'nin ithalatında ara malları grubu içerisinde yer alan ve dış ticaret açığının oluşmasında en büyük paya sahip olan ürün grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), sadece bir sulama ve enerji projesi olmayıp; bölgenin sosyal, ekonomik ve kültürel yapısını iyileştirmeyi hedefleyen çok sektörlü bir kalkınma hamlesidir. Sulama kanallarının devreye girmesiyle birlikte bölgede yetiştirilen tarım ürünlerinde ve uygulanan tarım yöntemlerinde köklü değişimler yaşanmıştır.

Buna göre, GAP kapsamında sulama olanaklarının artmasının bölge tarımı üzerindeki etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Türkiye Turizm Stratejisi $2023$ belgesiyle ilan edilen 'Turizm Gelişim Koridorları', belirli illeri kapsayan tematik rotalar üzerinden bölgesel kalkınmayı ve turizm çeşitliliğini hedeflemektedir. Bu koridorların güzergâhları üzerinde yer alan UNESCO Dünya Miras Alanları, ilgili rotanın uluslararası markalaşma sürecine katkı sağlamaktadır. Buna göre, aşağıdaki 'Turizm Koridoru' ve bu koridorun mekânsal kapsamı içerisinde yer alan 'UNESCO Dünya Miras Alanı' eşleştirmelerinden hangisi, miras alanının bulunduğu ilin koridorun sınırları dışında kalması nedeniyle yanlıştır?

Türkiye’nin enerji arz güvenliği politikaları doğrultusunda, elektrik şebekesinde frekans kontrolünü sağlamak ve meteorolojik olaylara (kuraklık, rüzgar hızı düşüşü vb.) bağlı üretim kesintilerini dengelemek için belirli kaynakların 'baz yük' (temel yük) olarak kullanımı kritik öneme sahiptir. Buna göre, Türkiye’nin jeolojik geçmişi nedeniyle hemen her bölgesinde geniş rezervlere sahip olan, mevsimsel değişimlerden etkilenmeden kesintisiz üretim yapabilen ancak çevre kirliliği potansiyeli en yüksek olan yerli enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de $2020$ yılında yürürlüğe giren hibrit santral düzenlemeleri ile elektrik üretim tesislerinde birden fazla kaynağın kullanılması teşvik edilmiştir. Bu doğrultuda, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamındaki yüksek güneşlenme potansiyeline sahip baraj göllerinin (Atatürk, Karakaya, Birecik vb.) yüzeylerine 'Yüzer Güneş Enerji Santralleri' (Yüzer GES) entegre edilmesi planlanmaktadır.

Bölgenin fiziki coğrafya özellikleri ve enerji sisteminin dinamikleri göz önüne alındığında; söz konusu hibrit yatırımın hayata geçirilmesini sağlayan stratejik kazanımlar veya teknik planlama unsurları değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu projeleri destekleyen temel gerekçelerden biri değildir?

Kongre turizmi; ulaşım kolaylığı, modern ve yüksek kapasiteli konaklama tesisleri ile uluslararası standartlarda toplantı salonlarının bir arada bulunmasını gerektiren, katma değeri yüksek bir turizm türüdür. Türkiye'nin genel ekonomik ve coğrafi özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki illerin hangisinde bu turizm türünün gelişme potansiyeli diğerlerine göre daha düşüktür?

Anadolu, tarih boyunca birçok farklı medeniyete ve inanca ev sahipliği yapmış bir coğrafyadır. Bu durum, Türkiye'de inanç turizminin gelişmesini ve zengin bir kültürel mirasın oluşmasını sağlamıştır. Buna göre, aşağıdaki inanç turizmi merkezlerinden hangisi bulunduğu il ile yanlış eşleştirilmiştir?

Türkiye'de ayçiçeği üretiminde uzun yıllar Ergene Havzası (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) lider konumdayken, son on yıllık süreçte Konya Ovası'ndaki üretim miktarı büyük bir artış göstererek bu havzayı geride bırakmıştır.

Konya'nın ayçiçeği üretiminde Türkiye'nin en önemli merkezi haline gelmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkisi en düşüktür?

Türkiye'nin fiziki şartları göz önüne alındığında, ortalama yükseltinin fazla ve kış mevsiminin uzun geçtiği yörelerde tarımsal faaliyetler büyük ölçüde sınırlanmaktadır. Bu zorlukları aşmak ve bölge halkının refah seviyesini yükseltmek amacıyla hazırlanan bir kalkınma planında; mera ıslahının yapılması, et ve süt kombinalarının kurulması ve kış turizmi altyapısının güçlendirilmesi temel hedefler olarak belirlenmiştir.

Bahsedilen ekonomik ve coğrafi gerekçelere dayanarak oluşturulan bu bölgesel kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, Asya ile Avrupa arasında bir köprü görevi görmesi nedeniyle transit taşımacılıkta stratejik bir öneme sahiptir. Özellikle Doğu Karadeniz limanlarından karaya çıkan yüklerin İran ve Orta Asya pazarlarına en kısa yoldan ulaştırılmasında kullanılan güzergâhın Türkiye ayağındaki çıkış noktası, Ağrı ilimizde bulunan bir gümrük kapımızdır.

2026 yılı lojistik verilerine göre işlem hacmi ve stratejik konumu dikkate alındığında, bahsedilen bu sınır kapısı aşağıdakilerden hangisidir?