Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

Türk dış politikasında $1923$-$1930$ yılları arası daha çok Lozan’dan kalan meselelerin çözümüne ayrılmışken, $1930$’dan itibaren uluslararası barış ve güvenliğe katkı sağlama ön plana çıkmıştır. Bu yeni dönemin en önemli gelişmelerinden biri olan $1932$ yılındaki Milletler Cemiyeti üyeliğinin, diğer üye devletlerden farklı olarak 'davet edilme' yoluyla gerçekleşmesi aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

$1930$'lu yıllarda Avrupa'da güç dengelerinin değişmesi ve İtalya ile Almanya'nın yayılmacı (revizyonist) politikalar izlemesi üzerine Türkiye, batı sınırlarını güvence altına almak için Balkan Antantı'nın ($1934$) kurulmasına öncülük etmiştir. Bu paktın oluşumu ve katılım süreciyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Atatürk dönemi Türk dış politikası; $1923-1932$ yılları arasında Lozan Antlaşması'ndan kalan pürüzlerin giderilmesi, $1932-1939$ yılları arasında ise yaklaşan savaş tehdidine karşı kolektif güvenlik sistemlerine dahil olunması şeklinde iki temel safhaya ayrılır. Bu iki dönem arasındaki stratejik yönelim farkı ve uygulanan ilkeler dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi Türkiye'nin dış politika yürütme tarzının "tam bağımsızlık" ve "gerçekçilik" ilkeleriyle uyumunu en doğru şekilde yansıtmaktadır?

$1930$’lu yıllarda İtalya’nın Habeşistan’a saldırması ve Almanya’nın Ren bölgesini silahlandırması gibi gelişmeler üzerine Türkiye, Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nin değiştirilmesi için ilgili devletlere bir nota göndermiştir. $20$ Temmuz $1936$ tarihinde imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar rejimi Türkiye lehine yeniden düzenlenmiştir.

Bu sözleşmenin aşağıdaki maddelerinden hangisi, Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını kısıtlayan en önemli siyasi engelin tamamen ortadan kalktığını doğrudan kanıtlar?

1930'lu yıllarda İtalya ve Almanya'nın yayılmacı politikalarına karşı Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya bir araya gelerek Balkan Antantı'nı imzalamışlardır. Bu antanta, komşularından toprak talebinde bulunduğu için katılması beklenirken 'revizyonist' (mevcut sınırları değiştirme yanlısı) bir tutum sergileyerek katılmayı reddeden Balkan devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Barış Konferansı'nda çözüme kavuşturulamayarak Milletler Cemiyeti'ne havale edilen Musul Sorunu, cemiyetin "Brüksel Hattı" tavsiyesi doğrultusunda $5$ Haziran $1926$ tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile neticelenmiştir. Türkiye, bu antlaşma ile Musul'un Irak'a aidiyetini kabul ederken bazı ekonomik haklar elde etmiştir.

Buna göre, $1926$ Ankara Antlaşması ile Türkiye'ye tanınan ekonomik hak aşağıdakilerden hangisidir?

1930'lu yıllarda İtalya ve Almanya'nın yayılmacı politikaları sonucu ortaya çıkan güvenlik endişeleri üzerine Türkiye, Boğazlar rejiminin yeniden düzenlenmesini talep etmiştir. 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlanması yolunda atılan en kritik adım aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün "şahsi meselem" olarak adlandırdığı Hatay (Sancak) Sorunu’nun çözüm sürecinde; $1936$ yılında başlayan diplomatik krizin $1939$ yılında bölgenin anavatana katılmasıyla sonuçlanmasında, Fransa’nın başlangıçtaki sert tutumunu esneterek Türkiye ile uzlaşma yoluna gitmesini sağlayan temel uluslararası gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$1934$ yılında imzalanan Balkan Antantı'nın onaylanma sürecinde Yunanistan, paktın kendisini hiçbir şekilde bir 'Büyük Devlet' (özellikle Sovyetler Birliği) ile savaşa sürükleyemeyeceğine dair bir ek çekinceyi meclisinden geçirmiştir. Benzer şekilde, paktın gizli protokollerinde savunma yükümlülüğünün sadece 'Balkanlı bir devletten' gelecek saldırılara karşı işleyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu diplomatik manevraların, Balkan Antantı'nın işlevselliği üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$'lu yıllarda Avrupa'da hızla tırmanan silahlanma yarışı ve İtalya'nın Akdeniz'deki yayılmacı politikaları, Balkan devletlerini ortak bir güvenlik şemsiyesi altında birleşmeye sevk etmiştir. Bu doğrultuda $9$ Şubat $1934$ tarihinde Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Balkan Antantı imzalanmıştır.

Balkan Antantı'nın imzalanma sürecinde, bölge devleti olmasına rağmen Bulgaristan'ın bu ittifakın dışında kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Barış Antlaşması'na göre Türkiye ve Yunanistan arasındaki nüfusun din esasına göre karşılıklı olarak değiştirilmesi kararlaştırılmış, ancak bazı bölgelerde yaşayanlar "etabli" (yerleşik) kabul edilerek bu değişimin dışında tutulmuştur. Bu durumun uygulanmasında çıkan anlaşmazlıklar 1930 yılında imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur.

Buna göre, 1930 Ankara Antlaşması uyarınca yerleşme tarihlerine bakılmaksızın "etabli" sayılarak mübadele (değişim) kapsamı dışında bırakılan gruplar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Fransa'nın $1936$ yılında Suriye üzerindeki manda yönetimini sona erdirme kararı almasıyla başlayan süreçte, 'Sancak' bölgesi Milletler Cemiyeti'nin gözetiminde önce bağımsız bir yapıya kavuşmuştur. $1938$ yılında kurulan Bağımsız Hatay Cumhuriyeti'nin ilk başbakanı aşağıdakilerden hangisidir?

1930'lu yılların başında Avrupa'da revizyonist (statükoyu değiştirme yanlısı) politikaların hız kazanması üzerine Türkiye, batı sınırlarının güvenliğini sağlamak amacıyla Balkan devletleriyle diplomatik temaslarını yoğunlaştırmış ve 1934 yılında Balkan Antantı'nın imzalanmasına öncülük etmiştir.

Balkan Antantı'nın kapsamı, katılımcı devletlerin diplomatik tutumları ve dönemin jeopolitik dengeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu bölgesel girişimle ilgili yanlış bir değerlendirmedir?

$1930$’lu yıllarda Almanya ve İtalya'nın yayılmacı politikaları sonucunda dünya barışının tehdit altına girmesi, Türkiye’nin Boğazlar rejiminin değiştirilmesi için diplomatik girişimlerde bulunmasına neden olmuştur. $1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Lozan Antlaşması'ndan kalan ve Türkiye'nin tam egemenliğini kısıtlayan aşağıdaki uygulamalardan hangisi kesin olarak son bulmuştur?

Osmanlı Devleti’nden devralınan dış borçların ödenmesi sürecinde, $1928$ Paris Sözleşmesi ile belirlenen takvimin $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı nedeniyle aksaması üzerine, Türkiye ile alacaklı devletler (başta Fransa) arasında $1933$ yılında yeni bir anlaşma imzalanmıştır.

Bu anlaşma ile Türkiye Cumhuriyeti’nin elde ettiği en temel mali ve siyasi kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

$5$ Haziran $1926$ tarihinde Türkiye ile İngiltere arasında imzalanan Ankara Antlaşması, Lozan Barış Konferansı'ndan beri süregelen Musul Sorunu'nu hukuki bir çözüme kavuşturmuştur. Milletler Cemiyeti'nin sürece müdahil olması ve bölgedeki iç siyasi gelişmelerin etkisiyle şekillenen bu antlaşma, Türk dış politikası için stratejik bir uzlaşı belgesidir.

Antlaşmanın içeriği, diplomatik arka planı ve doğurduğu sonuçlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu belgeye dair hatalı bir değerlendirmedir?

Lozan Barış Antlaşması’ndan sonra $1925$ yılında yayımlanan bir genelgeyle yabancı okullarda; Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türk öğretmenler tarafından ve Türkçe olarak okutulması zorunluluğu getirilmiştir. Bu düzenlemeye karşı çıkan Fransa ve Vatikan'ın, konuyu diplomatik yollarla müzakere etme veya uluslararası platformlara taşıma girişimleri Türkiye Cumhuriyeti tarafından kesin bir dille reddedilmiştir.

Türkiye'nin bu diplomatik girişimleri reddetmesindeki temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk dönemi dış politikası izlenen yöntem ve öncelikler bakımından iki ana döneme ayrılır. $1923-1930$ arası dönemde temel öncelik bağımsızlığı pekiştirmek ve Lozan Antlaşması'ndan kalan pürüzleri gidermek iken, $1930$ sonrasında dünya barışına katkı sağlamak ve yaklaşan savaş tehdidine karşı kolektif güvenliği ön plana çıkarmak hedeflenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin dış politikada $1930$'lu yılların başından itibaren benimsediği "kolektif güvenlik" anlayışıyla doğrudan ilişkilidir?

Yeni Türk Devleti, Osmanlı Devleti'nden kalan borçların ödenmesi hususunda $1928$ yılında alacaklı devletlerle bir sözleşme imzalamış ve ödemelere başlamıştır. Ancak kısa bir süre sonra ortaya çıkan $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı, Türkiye ekonomisini olumsuz etkilemiş ve borç ödeme takviminde aksamalara yol açmıştır. Bu durum, Türkiye'nin dış borçlar politikasında yeni diplomatik ve ekonomik hamleler yapmasını zorunlu kılmıştır.

Bu süreçte yaşanan gelişmeler göz önüne alındığında, Türkiye'nin dış borçlar sorunuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru bir bilgidir?

Türkiye, $1930$'lu yılların ikinci yarısında Batı'da Balkan Antantı ile sağladığı güvenlik kuşağını, Doğu'da Sadabat Paktı ile tamamlamak istemiştir. Ancak Sadabat Paktı'nın imzalanma süreci, bölge ülkeleri arasındaki kronik sorunlar nedeniyle gecikmiş; pakt ancak bu sorunların aşılmasıyla $1937$'de Tahran'da imzalanabilmiştir.

Buna göre, Sadabat Paktı'nın imzalanmasına zemin hazırlayan ve bölge devletleri arasındaki en önemli diplomatik engel olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?