Atatürk İlke ve İnkılapları

Yeni Türk Devleti'nde toplumsal hayatta ikilikleri önlemek ve uluslararası alanda uyum sağlamak amacıyla pek çok düzenleme yapılmıştır. Bu doğrultuda $20$ Mayıs $1928$ tarihinde kabul edilen "Beynelmilel Erkamın Kabulü Hakkında Kanun" ile o güne kadar kullanılan rakam sisteminden vazgeçilerek modern rakamların kullanılması zorunlu kılınmıştır. Buna göre, uluslararası rakamların kabul edilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi’nde demokratikleşme çabaları doğrultusunda kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası, programında Cumhuriyet Halk Fırkası’ndan farklı bazı siyasi ve ekonomik görüşlere yer vermiştir. Bu partinin programında yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, doğrudan 'temsili demokrasinin güçlendirilmesi' ve halk iradesinin meclise yansımasını kolaylaştırma amacına yöneliktir?

Atatürk’ün Devletçilik ilkesi, 1923-1929 yılları arasında uygulanan liberal ekonomi denemelerinin özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle başarısız olması ve 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır. Bu model, kalkınmayı hızlandırmak amacıyla stratejik yatırımların bizzat devlet eliyle yapılmasını öngörür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1930’lu yıllarda Türkiye’de Devletçilik ilkesinin uygulanmasını zorunlu kılan gerekçelerden biri değildir?

Atatürkçü düşünce sisteminde İnkılapçılık; sadece belli bir zaman diliminde yapılıp biten köklü değişiklikleri değil, hayatın ve bilimin sürekli değişen akışı karşısında sistemin kendi kendini güncellemesini sağlayan "metodolojik bir motor" işlevini ifade eder. Bu ilke sayesinde sistem, zamanın gerisinde kalmaktan ve dogmalaşmaktan korunur.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, İnkılapçılık ilkesinin Atatürkçü düşünce sistemine kazandırdığı bu dinamik yapının doğrudan bir sonucudur?

Atatürk, 'Biz kimsenin düşmanı değiliz, yalnız insanlığın düşmanı olanların düşmanıyız.' ifadesiyle Türk Milliyetçiliğinin saldırgan ve ırkçı olmadığını, aksine bütün insanlığın huzur ve refahını arzuladığını vurgulamıştır. Bu ifade, Atatürkçü düşünce sisteminde yer alan aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangisiyle en güçlü şekilde ilişkilendirilebilir?

$21$ Haziran $1934$ tarihinde kabul edilen Soyadı Kanunu ile her Türk vatandaşının öz adından başka, ailesinin ortak olarak kullanacağı bir soyadı alması zorunlu hale getirilmiştir.

Buna göre, Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe konulmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

$1929$ Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkisiyle Türkiye, $1930$'lu yıllardan itibaren "Devletçilik" ilkesini daha aktif bir şekilde uygulamaya koymuştur. Bu doğrultuda hazırlanan ve $1934$ yılında yürürlüğe giren Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın temel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Türkiye’de 1927 yılında çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu’na rağmen özel sektörün büyük sanayi yatırımlarını gerçekleştirecek yeterli sermaye, teknik bilgi ve tecrübeye sahip olmadığı görülmüştür. Bu durum, milli kalkınmanın hızlanması için devletin bizzat yatırımcı ve işletmeci olarak devreye girmesini zorunlu kılmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, Atatürk’ün "Devletçilik" anlayışının özünü oluşturan temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası’nın kabulü sürecinde, devletin rejiminin "Cumhuriyet" olduğu hükmünün anayasanın değiştirilemez maddeleri arasına alınması, Türk siyasal hayatında kritik bir eşiktir. Bu durum, sadece bir yönetim biçiminin seçilmesi değil, aynı zamanda egemenliğin kaynağının "hanedan" temelli bir meşruiyetten, "ulus" temelli bir meşruiyete kalıcı olarak aktarıldığının tescilidir. Bu bilgiler ışığında; Cumhuriyetçilik ilkesinin "değiştirilemezlik" zırhına büründürülmesinin temel siyasal amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti'nde $1925$ yılında Miladi Takvim ve uluslararası saatin kabul edilmesi, $1931$ yılında ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesi ve $1935$ yılında hafta tatilinin Cuma'dan Pazar gününe alınması gibi düzenlemeler yapılmıştır.

Bu inkılapların yapılmasındaki ortak ve temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında ekonomi alanında bağımsızlığı sağlamak ve halkın refahını artırmak amacıyla birçok inkılap gerçekleştirilmiştir. Aşağıdaki tabloda bu inkılaplardan bazıları ve temel hedefleri eşleştirilmiştir:

Tablodaki bilgilere dayanarak, '?' ile belirtilen alana getirilmesi gereken en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti, hem din işlerini yürütmekte hem de Bakanlar Kurulu içinde yer alarak hükümet kararlarının dinsel uygunluğunu bir nevi denetlemekteydi. $3$ Mart $1924$’te bu vekaletin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kurulması, Türkiye Cumhuriyeti’nde laikleşme yolundaki en kritik adımlardan biri kabul edilir. Bu kurumsal değişikliğin, devletin "siyasal karar alma mekanizması" üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk, $1933$ yılında yaptığı bir konuşmada; "Türkiye'nin tatbik ettiği devletçilik sistemi, sosyalizm ve komünizm gibi mülkiyeti reddeden bir sistem değildir." diyerek Türk modelinin özgünlüğüne dikkat çekmiştir. Bu model aynı zamanda, devletin sadece asayiş ve adalet gibi klasik görevlerle yetindiği liberal "jandarma devlet" anlayışından da ayrılmaktadır.

Bu bilgiler ışığında, Atatürk dönemi devletçilik ilkesinin temel karakteri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

$1934$ yılında kabul edilen "Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun" ile hangi dine mensup olursa olsun din adamlarının mabetler ve ayinler haricinde dini kıyafetlerle dolaşması yasaklanmıştır. Kanun, bu kurala sadece en yüksek makamdaki dini liderler (Diyanet İşleri Başkanı, Rum ve Ermeni Patrikleri ile Yahudi Hahambaşısı) için birer kişilik istisna tanımıştır.

Bu düzenlemedeki istisnai durumun temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

1934 yılında yürürlüğe giren Soyadı Kanunu ve bu kanunun uygulanmasına dair hazırlanan nizamname ile toplumsal alanda imtiyazların sonlandırılması, resmi işlemlerin düzenlenmesi ve milli kimliğin güçlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, vatandaşların seçeceği soyadları için belirli yasaklar ve kısıtlamalar getirilmiştir.

Buna göre, Soyadı Kanunu ve ilgili nizamname hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin soyadı olarak kullanılması yasaklanan unsurlar arasında yer aldığı söylenemez?

$17$ Şubat $1926$ tarihinde kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile aile, miras ve borçlar hukuku gibi alanlarda o güne kadar uygulanan dinsel temelli kurallar yürürlükten kaldırılmış; yerine çağdaş, akılcı ve dünyevi esaslara dayanan yeni bir hukuk düzeni getirilmiştir.

Bu köklü değişikliğin laiklik ilkesi kapsamında değerlendirilmesindeki temel dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi’nde toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmak, laiklik ilkesini pekiştirmek ve uluslararası sistemle bütünleşmek amacıyla birçok inkılap gerçekleştirilmiştir.

Buna göre;
I. Soyadı Kanunu’nun kabul edilmesi
II. Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
III. Miladi Takvim ve uluslararası saat sistemine geçilmesi
IV. Uluslararası ölçü ve tartı birimlerinin benimsenmesi

gelişmelerinin eskiden yeniye doğru kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün Halkçılık ilkesi; toplumda hiçbir zümreye, aileye veya kişiye ayrıcalık tanınmamasını, kanun önünde tam bir eşitliği ve devlet imkânlarından her vatandaşın eşit şekilde yararlanmasını temel alan bir anlayıştır. Bu ilke, Türk toplumunu sınıfsız ve imtiyazsız bir bütün olarak kabul eder.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Halkçılık ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen düzenlemelerden biri değildir?

Atatürk, Cumhuriyet'i "demokrasi sistemiyle devlet şekli" olarak tanımlamış ve bu sistemin devlet organları arasındaki uyumu en üst seviyede sağlaması gerektiğini vurgulamıştır. Milli Mücadele döneminin olağanüstü şartlarında benimsenen "Meclis Hükümeti Sistemi", meclis içinden her bakanın tek tek meclis oyuyla seçilmesi nedeniyle zamanla hükümet krizlerine yol açmış; bu durum ise millî iradenin yönetimde istikrarlı bir şekilde temsil edilmesini zorlaştırmıştır. $1923$ yılının Ekim ayında yaşanan "Hükümet Bunalımı", mevcut sistemin artık işleyemez hale geldiğini açıkça ortaya koymuştur.

Bu bağlamda; Cumhuriyetçilik ilkesinin bir gereği olarak devlet yönetimindeki bu tıkanıklığı gidermek, yürütme gücünü demokratik kurallar çerçevesinde işler hale getirmek ve devlet başkanlığı sorununu çözmek amacıyla hayata geçirilen temel uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti'nde hukuk birliğinin sağlanması sürecinde, $1923$ yılında imzalanan Lozan Antlaşması'nın $42$. maddesiyle azınlıklara kendi dini ve örfi kurallarına göre aile ve şahıs hukuku düzenlemeleri yapma hakkı tanınmıştır. Ancak $1926$ yılında yaşanan bir gelişme sonucunda azınlık temsilcileri, Adalet Bakanlığına başvurarak bu uluslararası ayrıcalıktan feragat ettiklerini ve genel kanunlara tabi olmak istediklerini bildirmişlerdir.

Azınlıkların Lozan Antlaşması'ndan doğan bu hukuki özerklik hakkından vazgeçerek toplumsal ve hukuki bütünleşmeye dahil olmalarını sağlayan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?