Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

623 soru

Soru 521Soru

Milli Mücadele'nin Batı Cephesi'nde, TBMM tarafından kurulan düzenli ordunun Yunan ilerleyişine karşı kazandığı ilk askeri zafer aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. İnönü Muharebesi

Cevap

Düzenli ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk askeri zafer I. İnönü Muharebesi'dir.
I. İnönü Muharebesi, TBMM tarafından kurulan düzenli ordunun Batı Cephesi'nde Yunan ilerleyişine karşı kazandığı ilk askeri başarıdır. Bu zafer, halkın orduya olan güvenini pekiştirmiş ve Londra Konferansı gibi diplomatik sonuçlara zemin hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Batı Cephesi'ndeki ordu yapısını analiz edin.
Gediz Taarruzu'ndaki başarısızlık sonrası Kuva-yı Milliye yerine TBMM tarafından düzenli ordu kurulmuştur.
Soruda istenen 'düzenli ordu' vurgusunu doğru dönemle eşleştirmek için gereklidir.
2
Düzenli ordunun ilk askeri sınavını belirleyin.
İsmet Bey (İnönü) komutasındaki birliklerin Yunan ordusunu Ocak 1921'de durdurduğu I. İnönü Muharebesi tespit edilmiştir.
Kronolojik olarak kazanılan ilk büyük zaferi bulmak için muharebe tarihleri karşılaştırılmalıdır.

Anahtar Kavram

Düzenli Ordunun İlk Başarısı

İpuçları

1
Milli Mücadele'de Batı Cephesi'ndeki savaşları kronolojik olarak (I, II...) sıralamayı düşünün.
2
Gediz Taarruzu'ndaki başarısızlıktan sonra İsmet Paşa'nın komuta ettiği ilk savaşı hatırlayın.
3
Düzenli ordunun kuruluşundan hemen sonra, 1921 yılının başında kazanılan savunma savaşıdır.

Daha Fazla Pratik

I. İnönü Muharebesi'nin ardından gerçekleşen Teşkilat-ı Esasiye ve İstiklal Marşı'nın kabulü gibi iç gelişmeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 522Soru

Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nde Yunan ordusunun asıl kuvvetlerinin imha edilmesinin ardından Mustafa Kemal Paşa'nın ordulara verdiği "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emri doğrultusunda Türk ordusunun bu harekâtla ulaştığı temel askerî hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı Anadolu'yu Yunan işgalinden tamamen temizlemek

Cevap

Türk ordusunun bu harekâtla ulaştığı temel askerî hedef, Batı Anadolu'yu Yunan işgalinden tamamen temizlemektir.
Büyük Taarruz'un temel amacı, Sakarya Meydan Muharebesi ile durdurulan düşmanı Anadolu'dan tamamen atmaktır. Mustafa Kemal Paşa'nın meşhur emri, Yunan ordusunun kalıntılarını takip ederek Batı Anadolu'daki işgale son verilmesini sağlamıştır. 99 Eylül'de İzmir'e girilmesi bu hedefin gerçekleştiğinin en somut göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Muharebenin sonucunu değerlendirme
Dumlupınar'da kazanılan zaferle Yunan ordusunun ana gücü yok edildi.
Kesin zafer sonrası düşmanın toparlanmasını engellemek için takip harekâtı başlatılmalıdır.
2
Emrin kapsamını yorumlama
Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle ordu İzmir ve çevresine yönlendirildi.
Anadolu'daki işgali tamamen bitirmek için kıyı şeridine ulaşılması gerekiyordu.
3
Sonuçları analiz etme
99 Eylül'de İzmir'in kurtarılmasıyla Batı Anadolu temizlenmiş oldu.
Askerî zafer, Millî Mücadele'nin silahlı safhasının başarıyla tamamlanmasını sağladı.

Anahtar Kavram

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin askerî sonuçları

İpuçları

1
Mustafa Kemal Paşa'nın bu emri hangi şehre ulaşıldıktan sonra amacına ulaşmıştır?
2
Büyük Taarruz'un ardından Doğu Trakya ve İstanbul'un nasıl kurtarıldığını (savaşla mı diplomasiyle mi) düşünün.
3
99 Eylül tarihinde hangi ilimizin kurtarıldığını hatırlamak soruyu çözmenize yardımcı olacaktır.

Daha Fazla Pratik

Büyük Taarruz sonrası Millî Mücadele'nin askerî safhasını bitiren Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın maddelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 523Soru

Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra Maraş, Antep ve Urfa'yı işgal eden İngiltere; bölgedeki çıkarlarını korumak ve Fransa ile ortak bir strateji belirlemek amacıyla 15 Eylül 1919 tarihinde "Suriye İtilafnamesi" (Paris Düzenlemesi) imzalayarak bu illeri Fransa'ya devretmiştir. Fransızların bu bölgelere yerleşirken beraberinde "Ermeni İntikam Alayları"nı (Ermeni Lejyonu) getirmesi halkın tepkisini artırmış ve bölgesel savunmayı tetiklemiştir.

Buna göre Güney Cephesi’ndeki mücadele süreci ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Direnişin, düzenli ordu birlikleri bölgeye intikal etmeden sivil halkın oluşturduğu milis güçlerince (Kuva-yi Milliye) organize edildiği ve askeri başarının Batı Cephesi'ndeki zaferin ardından diplomatik bir çözüme evrildiği

Cevap

Güney Cephesi'ndeki direnişin, düzenli ordu birlikleri bölgeye ulaşmadan sivil halkın milis güçlerince (Kuva-yi Milliye) organize edildiği ve askeri başarının Batı Cephesi'ndeki zaferin ardından diplomatik bir çözümle sonuçlandığı söylenebilir.
Güney Cephesi'nde direniş, düzenli ordu kurulmadan veya bölgeye gönderilmeden çok önce başlamıştır. Fransızların Ermeni Lejyonu'nu kullanması halkın direniş azmini kamçılamış; Maraş, Antep ve Urfa halkı kendi imkanlarıyla topraklarını savunmuştur. Bu askeri başarı, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Zaferi ile birleşince Fransa bölgeden çekilmeyi kabul etmiş ve 1921 Ankara Antlaşması ile cephe kapanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşgal sürecini analiz etme
Bölge önce İngilizler, sonra Suriye İtilafnamesi ile Fransızlar tarafından işgal edilmiştir.
İşgalci gücün değişmesi direnişin muhatabını değiştirmiştir.
2
Direnişin yapısını belirleme
Mücadele; Maraş'ta Sütçü İmam, Antep'te Şahin Bey ve Urfa'da Ali Saip Bey gibi yerel liderlerin öncülüğünde Kuva-yi Milliye tarafından yürütülmüştür.
Bu cephede TBMM'nin düzenli ordusu değil, halkın kendi kurduğu silahlı birlikler savaşmıştır.
3
Cephenin kapanış sürecini değerlendirme
Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması, Fransızları TBMM ile anlaşmaya zorlamıştır.
Askeri zaferler diplomatik sonuçları (20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması) doğurmuştur.

Anahtar Kavram

Güney Cephesi'nin Kuva-yi Milliye ruhu ve Ankara Antlaşması ile kapanması

İpuçları

1
Güney Cephesi'nde düzenli ordu mu yoksa sivil milis güçler mi savaştı, bunu hatırlayın.
2
İngilizlerin bölgeyi terk ederken Fransızlarla yaptığı 'Suriye İtilafnamesi'nin direnişi nasıl etkilediğini düşünün.
3
Cephenin kapanışını sağlayan Ankara Antlaşması'nın, Batı Cephesi'ndeki hangi büyük zaferden sonra imzalandığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Güney Cephesi'nde Hatay'ın durumunu ve 1921 Ankara Antlaşması'ndaki özel statüsünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 524Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde Kuva-yı Milliye birliklerinin askerî disiplinden yoksun hareket etmesi, merkezî otoriteye bağlanmak istememesi ve Yunan ilerleyişini kesin olarak durduramaması üzerine TBMM tarafından düzenli ordunun kurulmasına karar verilmiştir. Bu kararın ardından Batı Cephesi’nde kurulan düzenli ordunun, Yunan taarruzuna karşı elde ettiği ilk askerî başarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. İnönü Savaşı

Cevap

Düzenli ordunun Batı Cephesi’ndeki ilk askerî başarısı I. İnönü Savaşı’dır.
Düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk askerî başarısı I. İnönü Savaşı'dır. Bu zafer, halkın orduya ve TBMM'ye olan güvenini artırmış, orduya katılımı hızlandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuva-yı Milliye’nin durumunu değerlendir
Disiplinsizlik ve Yunan ilerleyişini durduramama gibi sorunlar tespit edilir.
Düzenli orduya geçişin temel gerekçelerini anlamak için gereklidir.
2
TBMM’nin kararını analiz et
Kasım 19201920’de düzenli ordunun kurulması kararlaştırılır.
Kurumsal yapının ne zaman oluştuğunu belirlemek için gereklidir.
3
İlk sıcak çatışmayı belirle
6106-10 Ocak 19211921 tarihlerinde gerçekleşen I. İnönü Savaşı ilk büyük sınavdır.
Kurulan yeni ordunun rüştünü ispatladığı ilk zaferi bulmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Düzenli Ordunun İlk Zaferi

İpuçları

1
Milli Mücadele'de Batı Cephesi'ndeki ilk büyük savunma savaşını hatırlayın.
2
Bu savaş 19211921 yılının başlarında gerçekleşmiş ve İsmet Bey komutasında kazanılmıştır.
3
Zaferin ardından Londra Konferansı toplanmış ve TBMM uluslararası alanda ilk kez resmen tanınmaya başlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Bu zaferin ardından iç politikada meydana gelen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ve İstiklal Marşı'nın kabulü gibi gelişmeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 525Soru

Kazım Karabekir Paşa komutasındaki 1515. Kolordu'nun askeri başarısı sonucu 33 Aralık 19201920 tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi zaferidir. Bu antlaşma ile Ermenistan, Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul etmiş ve Misak-ı Milli'nin bir kısmını resmen tanımıştır. Ancak antlaşmanın imzalanmasını takip eden günlerde bölgedeki siyasi yapının değişmesi, bu metnin hukuki süreci üzerinde etkili olmuştur. Gümrü Antlaşması ve sonuçları hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi tarihsel gerçeklerle *uyuşmamaktadır*?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antlaşma metni, her iki devletin meclisleri tarafından resmi olarak onaylanıp yürürlüğe girerek Doğu Anadolu'daki sınırları kalıcı ve değişmez hale getirmiştir.

Cevap

Antlaşmanın her iki tarafça onaylanarak sınırları kesin ve değişmez hale getirdiği ifadesi yanlıştır; zira Ermenistan'daki rejim değişikliği onay sürecini kesmiş ve nihai sınırlar Kars Antlaşması ile çizilmiştir.
Gümrü Antlaşması imzalandıktan hemen sonra Ermenistan'da Taşnak yönetimi devrilmiş ve yerine Sovyet yönetimi gelmiştir. Bu durum, antlaşmanın Ermenistan meclisi tarafından onaylanmasını engellemiştir. Ayrıca Türkiye'nin Doğu sınırı Gümrü ile değil, daha sonra imzalanan Moskova ve özellikle Kars Antlaşması ile son şeklini almıştır. Bu nedenle antlaşmanın 'kalıcı ve değişmez' sınırları çizdiği ifadesi tarihsel olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gümrü Antlaşması'nın imzalanma koşullarını analiz et.
Antlaşma 3 Aralık 1920'de imzalanmış, TBMM'nin ilk siyasi başarısı olmuştur.
Antlaşmanın temel önemini anlamak için.
2
Antlaşmanın onaylanma ve yürürlük sürecini incele.
Ermenistan'ın Sovyetleşmesi nedeniyle antlaşma parlamentoda onaylanamamıştır.
Hukuki geçerlilik ve yürürlük durumunu tespit etmek için.
3
Doğu sınırının kesinleşme sürecini kontrol et.
Sınır Gümrü ile belirlenmeye başlamış, Moskova ile devam etmiş, Kars Antlaşması ile kesinleşmiştir.
Sınırın nihai durumu hakkındaki yanlış algıyı düzeltmek için.

Anahtar Kavram

Gümrü Antlaşması'nın Hukuki Statüsü ve Doğu Sınırının Aşamalı Kesinleşmesi

İpuçları

1
Gümrü Antlaşması'nın imzalanmasından hemen sonra Ermenistan'da rejim değişikliği olduğunu hatırlayın.
2
Doğu sınırımızı kesinleştiren antlaşmaların (Gümrü, Moskova, Kars) kronolojik sırasına ve farklarına odaklanın.
3
Gümrü imzalanmış olsa da, Ermenistan'ın Sovyet Rusya kontrolüne girmesi nedeniyle onay süreci tamamlanamamış ve yerini yeni görüşmelere bırakmıştır.

Daha Fazla Pratik

Doğu sınırının kesinleşme sürecindeki Moskova ve Kars antlaşmalarının Gümrü'den farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik analiz yöntemi: 1920 Gümrü (İmza) -> 1921 Moskova (Gelişme) -> 1921 Kars (Kesinleşme) sıralamasını kullanarak Gümrü'nün 'nihai' olmadığını bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 526Soru

3030 Ağustos 19221922 tarihinde Dumlupınar'da gerçekleşen Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile Yunan ordusunun ana kuvvetleri büyük ölçüde imha edilmiştir. Bu askerî başarının hemen ardından Mustafa Kemal Paşa'nın Türk ordusuna verdiği 'Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!' emrinin öncelikli askerî gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dağılan düşman kuvvetlerinin kıyı şeridinde yeniden bir savunma hattı oluşturmasına fırsat vermeden Anadolu'dan temizlenmesi

Cevap

Dumlupınar'daki zaferin ardından verilen emir, dağılan düşman kuvvetlerinin yeniden savunma hattı kurmasını engellemek ve takip harekâtıyla Anadolu'dan atılmasını sağlamayı amaçlamaktadır.
Mustafa Kemal Paşa'nın 'Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!' emri, Dumlupınar'da yenilen ancak tamamen yok edilemeyen düşman kalıntılarını takip etmek, onların yeniden bir direniş hattı oluşturmasını önlemek ve İzmir üzerinden Anadolu'dan tamamen temizlemek amacıyla verilmiş bir takip emridir.

Adım Adım Çözüm

1
Muharebenin konumunu ve zamanını belirle
3030 Ağustos 19221922, Dumlupınar/Başkomutanlık Meydan Muharebesi zaferle sonuçlanmıştır.
Emrin hangi olaydan sonra verildiğini anlamak için kronolojik bağlam gereklidir.
2
Mustafa Kemal Paşa'nın emrinin içeriğini analiz et
'Hedefin Akdeniz (Ege) olması', ordunun batı yönünde hızla ilerlemesi gerektiğini gösterir.
Düşman ordusu Batı Anadolu'daki limanlara doğru kaçmaktadır.
3
Takip harekâtının stratejik amacını değerlendir
Kaçan Yunan birliklerinin Uşak, Manisa veya İzmir gibi şehirlerde toparlanıp direnmesini engellemek.
Askerî stratejide bozguna uğramış bir ordunun yeniden organize olmasına izin vermemek zaferi kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Büyük Taarruz Takip Harekâtı Stratejisi

İpuçları

1
Mustafa Kemal Paşa bu emri Dumlupınar'da kazanılan büyük zaferin hemen ardından, 11 Eylül 19221922'de vermiştir.
2
Askerî strateji açısından yenilen bir ordunun tekrar toparlanmasına izin vermemek için 'takip harekâtı' ne kadar önemlidir?
3
Ege kıyılarına ulaşmak, düşmanı denize dökmek ve Anadolu'yu düşmandan tamamen temizlemek için hızın neden kritik olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Büyük Taarruz'un diplomatik sonucu olan Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın maddelerini ve kazanımlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Harekâtın isminin 'Büyük Taarruz' (Saldırı) olduğunu hatırlayarak, taarruzun son aşamasının düşmanı tamamen imha etmek olduğunu düşünebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 527Soru

Milli Mücadele'de Batı Cephesi'nde düzenli ordunun teşkili sürecinde TBMM, askeri disiplini tesis etmek ve ordu üzerindeki sivil iradeyi mutlak kılmak amacıyla çeşitli yasal önlemler almıştır. Bu süreçte çıkarılan Firariler Kanunu'nun uygulanması amacıyla kurulan İstiklal Mahkemelerinin yapısı ve işleyişi dikkate alındığında; meclisin, ordunun iç disiplini üzerindeki 'yasama ve yargı denetimini' doğrudan kendi eliyle yürüttüğünün en somut kanıtı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme heyetini oluşturan üyelerin bizzat meclis tarafından seçilen milletvekillerinden teşkil edilmesi

Cevap

İstiklal Mahkemelerinin üyelerinin TBMM içerisinden seçilen milletvekillerinden oluşması, meclisin ordu üzerindeki yasama ve yargı denetimini doğrudan kullandığının kanıtıdır.
TBMM, düzenli orduyu kurarken orduda disiplini sağlamak için Firariler Kanunu'nu çıkarmıştır. Bu kanunu uygulamak üzere kurulan İstiklal Mahkemelerinin heyeti bizzat meclis içinden seçilen milletvekillerinden oluşturulmuştur. Bu durum, yasama organının (TBMM), yargı yetkisini kullanarak ordu disiplini üzerinde doğrudan ve mutlak bir siyasi denetim kurduğunu kanıtlar. Bu yapı sayesinde ordu, merkezi otoriteye ve meclis iradesine tamamen bağlı hale getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenli ordunun kuruluş aşamasındaki temel sorunu belirleme.
Kuva-yı Milliye'nin disiplinsizliği ve Gediz Taarruzu'ndaki başarısızlık sonrası merkezi otorite ihtiyacı ortaya çıkmıştır.
Ordunun tek bir merkezden yönetilmesi için hukuki bir yaptırım gücü gerekmektedir.
2
Firariler Kanunu ve uygulama aracını analiz etme.
Asker kaçaklarını önlemek için Firariler Kanunu çıkarılmış, uygulaması için İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.
Hukuki düzenlemenin sahada karşılık bulması için özel bir yargı mekanizmasına ihtiyaç duyulmuştur.
3
Meclis otoritesi ile yargı yapısı arasındaki bağı kurma.
Mahkeme üyelerinin milletvekillerinden oluşması, TBMM'nin yargı yetkisini bizzat kullanması (Güçler Birliği) anlamına gelir.
Bu yapı, ordunun meclis iradesi dışında hareket etmesini engelleyen en güçlü siyasi ve hukuki denetim mekanizmasıdır.

Anahtar Kavram

İstiklal Mahkemelerinin 'Milletvekili' üyelerinden oluşması yoluyla TBMM'nin ordu üzerindeki doğrudan otoritesi.

İpuçları

1
Düzenli ordunun kurulması için askerin emir-komuta zincirine uyması şarttı. Bu uyumu sağlamak için 'firar edenlere' karşı bir yasa çıkarıldı.
2
TBMM o dönemde 'Güçler Birliği' ilkesini benimsiyordu. Yani yasama, yürütme ve yargı yetkileri mecliste toplanmıştı.
3
Bir mahkemenin meclis denetiminde olduğunu anlamak için o mahkemede kimlerin hakimlik yaptığına, yani üyelerinin kim olduğuna bakmalısınız.

Daha Fazla Pratik

İstiklal Mahkemelerinin sadece ordu disiplini için değil, aynı zamanda iç isyanların bastırılmasındaki rolünü de inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Mantık yürütme: 'Meclis denetimi' ifadesi, meclis üyelerinin bizzat işin içinde olmasını gerektirir. Seçenekler arasında sadece üyelerin milletvekili olması bu doğrudan bağı kurar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 528Soru

Milli Mücadele Dönemi'nde Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın en şiddetli günlerinde Ankara'da bir yandan 'Maarif Kongresi' (Eğitim Kongresi) toplanmış, diğer yandan cephede ordunun yok olmasını engellemek amacıyla kritik bir karar alınmıştır.

Buna göre, Türk ordusunun bu muharebeler sonucunda uyguladığı temel askeri strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi

Cevap

Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi
Kütahya-Eskişehir Savaşları, Milli Mücadele döneminde Batı Cephesi'nde alınan tek büyük yenilgidir. Bu yenilgi üzerine Mustafa Kemal Paşa, ordunun tamamen imha edilmesini önlemek, zaman kazanmak ve Sakarya Nehri'ni doğal bir engel olarak kullanmak amacıyla ordunun nehrin doğusuna çekilmesi emrini vermiştir. Bu karar, ordunun korunmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Muharebenin gidişatını analiz etme
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda Türk ordusunun Yunan ilerleyişi karşısında zor durumda kaldığı görülür.
Yunan ordusunun teknik ve sayısal üstünlüğü Türk birliklerini kuşatma tehlikesiyle karşı karşıya bırakmıştır.
2
Alınan stratejik kararı belirleme
Mustafa Kemal Paşa, ordunun tamamen yok olmasını engellemek için geri çekilme emri vermiştir.
Ordunun toparlanması, zaman kazanılması ve Sakarya Nehri'nin doğal bir engel olarak kullanılması hedeflenmiştir.
3
Sonucu coğrafi sınırla eşleştirme
Ordu, nehrin doğusuna çekilerek yeni bir savunma hattı oluşturmuştur.
Bu hamle askeri bir yenilgi gibi görünse de stratejik bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Stratejik Geri Çekilme (Sakarya'nın Doğusu)

İpuçları

1
Bu savaş Batı Cephesi'nde alınan tek yenilgidir ve orduyu korumak için coğrafi bir sınırın gerisine gidilmiştir.
2
Mustafa Kemal'in 'Orduyu nehrin doğusuna çek' emri, Sakarya Meydan Muharebesi'ne hazırlık niteliğindedir.
3
Cevap, orduyu yok olmaktan kurtaran 'Sakarya Nehri'nin doğusu' ifadesini içermektedir.

Daha Fazla Pratik

Bu yenilginin ardından Mustafa Kemal Paşa'ya verilen 'Başkomutanlık' yetkisinin kapsamını ve Tekalif-i Milliye Emirleri'nin amacını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 529Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde Yunan ilerleyişine karşı başlangıçta bölgesel direniş güçleri olan Kuva-yı Milliye birlikleriyle mücadele edilmiştir. Ancak bu birliklerin askeri eğitimden yoksun olması ve merkezi bir otoriteye bağlı hareket etmemeleri, Yunan ordusunu kesin olarak durdurmaya yetmemiştir. Bu durum TBMM’nin düzenli orduya geçiş kararını hızlandırmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin düzenli orduyu kurarak ulaşmak istediği temel hedeflerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birliklerin tek bir merkezden yönetilmesini ve askeri disiplini sağlamak

Cevap

Düzenli ordunun kurulmasındaki temel hedef, birliklerin tek bir merkezden yönetilmesini ve askeri disiplini sağlamaktır.
Düzenli ordunun kurulma nedenleri arasında askeri disiplini sağlamak, birlikleri tek bir merkezden (TBMM) yönetmek ve düşman ilerleyişini sistemli bir şekilde durdurmak yer alır. Kuva-yı Milliye'nin düzensiz ve bölgesel yapısı bu ihtiyaçları karşılayamadığı için 'Birliklerin tek bir merkezden yönetilmesini ve askeri disiplini sağlamak' ifadesi en temel hedeftir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuva-yı Milliye'nin özelliklerini analiz et
Bölgesel, düzensiz ve merkezi otoriteden bağımsız oldukları saptandı.
Bu yapı, düzenli ve modern bir Yunan ordusu karşısında kesin başarı sağlanmasını zorlaştırmaktadır.
2
TBMM'nin askeri stratejisini değerlendir
Emir-komuta zincirine sahip, eğitimli ve merkezi bir ordu kurulmasına karar verildi.
Milli Mücadele'nin tek elden yönetilmesi ve disiplinle düşmanın yurttan atılması hedeflenmiştir.
3
Sonuçları gözlemle
Düzenli ordu kurularak I. İnönü Muharebesi'nde ilk askeri zafer kazanıldı.
Kurulan düzenli sistemin başarısı savaş alanında kanıtlanmıştır.

Anahtar Kavram

Düzenli ordunun kurulması, Milli Mücadele'nin bölgesel direnişten ulusal ve merkezi bir savunmaya geçişini simgeler.

İpuçları

1
Kuva-yı Milliye neden yetersiz kaldı? Disiplin ve merkezi komuta eksikliğini düşünün.
2
Gediz Taarruzu'ndaki başarısızlık, düzenli ordunun kurulmasını zorunlu hale getirmiştir.
3
TBMM, askeri güçleri kendi denetimine alarak ulusal bir savunma hattı oluşturmak istemiştir.

Daha Fazla Pratik

Düzenli ordunun ilk askeri başarısı olan I. İnönü Muharebesi'nin sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 530Soru

Birinci İnönü Muharebesi'nin ardından yaşanan siyasi gelişmeleri 'ulusal' ve 'uluslararası' olarak sınıflandırmak isteyen bir tarih araştırmacısı aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır:

NoGelişmeNitelik
ITeşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulüUlusal
IIAfganistan ile Dostluk AntlaşmasıUluslararası
IIILondra Konferansı'nın toplanmasıUluslararası
IVİstiklal Marşı'nın kabul edilmesiUlusal
VKars Antlaşması'nın imzalanmasıUluslararası

Bu araştırmacı, tablonun 'Gelişme' sütunundaki maddelerden hangisini Birinci İnönü Muharebesi'nin sonuçları listesinden çıkarırsa tablodaki tüm bilgileri tarihsel açıdan doğru bir şekilde tamamlamış olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Tablodaki beş numaralı gelişme olan Kars Antlaşması, Birinci İnönü Muharebesi'nin değil, Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonucudur; bu nedenle listeden çıkarılmalıdır.
Doğru cevap olan beş numaralı maddedeki Kars Antlaşması, Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan ile imzalanmıştır. Birinci İnönü Muharebesi'nin sonuçları arasında yer almadığı için tablodan çıkarılması gereken tek maddedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci İnönü Muharebesi sonuçlarını (TALİM kodlaması) hatırla.
T (Teşkilat-ı Esasiye), A (Afgan Dostluk), L (Londra Konferansı), İ (İstiklal Marşı), M (Moskova Antlaşması).
Soruda verilen maddelerin bu döneme ait olup olmadığını doğrulamak için kronolojik bilgi gereklidir.
2
Tablodaki gelişmeleri bu kodlama ile karşılaştır.
I, II, III ve IV numaralı maddelerin Birinci İnönü sonuçları olduğu görülür. V numaralı maddenin (Kars Antlaşması) bu kodlamada yeri yoktur.
Hatalı olan maddenin tespiti için karşılaştırma yapılır.
3
Kars Antlaşması'nın tarihini ve nedenini kontrol et.
Kars Antlaşması, Sakarya Zaferi'nden sonra Güney Kafkas Cumhuriyetleri ile imzalanmıştır.
Yanlış maddenin hangi döneme ait olduğunu belirlemek kafa karışıklığını giderir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele Dönemi'nde askeri zaferlerin kronolojik siyasi sonuçları ile ulusal/uluslararası ayrımı.

İpuçları

1
Birinci İnönü sonuçlarını 'TALİM' şifresiyle hatırlamaya çalışın: Teşkilat-ı Esasiye, Afgan Dostluk, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması.

Daha Fazla Pratik

Moskova Antlaşması ile Kars Antlaşması'nın hangi savaşlardan sonra imzalandığını ve benzerliklerini/farklarını karşılaştıran bir çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 531Soru

Batı Cephesi'nde kazanılan II. İnönü Zaferi'nin ardından Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa'ya gönderdiği kutlama telgrafında; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz." diyerek bu başarının önemini vurgulamıştır. Bu zafer, askeri bir başarı olmanın ötesinde İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştirmiş ve diplomatik bir kırılma noktası oluşturmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II. İnönü Zaferi'nin doğrudan bir sonucu olarak İtilaf Bloğu'nda yaşanan çözülme ve politika değişikliklerine kanıt olarak gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sovyet Rusya ile sınırlar ve dostluk esaslarını belirleyen Moskova Antlaşması'nın imzalanması

Cevap

Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması, II. İnönü Savaşı'nın değil, I. İnönü Savaşı'nın kazanılması üzerine gerçekleşen bir gelişmedir.
Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması (16 Mart 1921), I. İnönü Zaferi'nin diplomatik meyvesidir. II. İnönü Savaşı ise bu tarihten sonra (Mart sonu-Nisan başı) kazanılmıştır. Bu nedenle Moskova Antlaşması, II. İnönü sonrası yaşanan gelişmelerden biri olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman çizelgesini kontrol et
II. İnönü Zaferi Mart-Nisan 1921 tarihlerinde kazanılmıştır.
Diplomatik gelişmelerin hangi savaşın ardından yaşandığını ayırt etmek için kronolojik analiz gereklidir.
2
İtilaf Devletleri arasındaki politika değişimlerini analiz et
İtalya'nın çekilmesi, Fransa'nın temsilci göndermesi ve Zonguldak'ı boşaltması, İngiltere'nin esir bırakması bu zaferden sonradır.
II. İnönü sonrası İtilaf Devletleri bloğunda ciddi bir çözülme süreci başlamıştır.
3
Moskova Antlaşması'nın tarihini ve nedenini doğrula
Moskova Antlaşması 16 Mart 1921'de, I. İnönü Zaferi'nin bir sonucu olarak imzalanmıştır.
Seçenekler arasında I. İnönü sonuçları ile II. İnönü sonuçları arasındaki ayrımı yapmak temel çözüm noktasıdır.

Anahtar Kavram

II. İnönü Savaşı'nın Diplomatik Sonuçları ve İtilaf Bloğundaki Çözülme

İpuçları

1
I. ve II. İnönü Savaşları'nın diplomatik sonuçlarını kronolojik olarak birbirinden ayırmaya çalışın; Moskova Antlaşması hangi savaştan hemen sonra imzalanmıştı?

Daha Fazla Pratik

I. İnönü Zaferi'nin sonuçlarını 'MİLAT' (Moskova, İstiklal Marşı, Londra, Afganistan, Teşkilat-ı Esasiye) şifresiyle hatırlayarak bu tip soruları daha hızlı çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 532Soru

II.II. İnönü Zaferi, sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda İtilaf Devletleri arasındaki diplomatik görüş birliğinin sarsıldığı stratejik bir dönüm noktasıdır. Mustafa Kemal Paşa'nın Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." telgrafıyla önemini vurguladığı bu zaferin ardından, İtilaf bloğunda TBMM'ye karşı yürütülen ortak stratejide ilk somut çözülmeler yaşanmıştır.

Bu bilgilere dayanarak, II.II. İnönü Savaşı'ndan sonra yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, İtilaf Devletleri arasındaki birlikteliğin zayıflamaya başladığının ve bloğun parçalanma sürecine girdiğinin doğrudan bir göstergesidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği topraklardan çekilmeye başlaması ve Fransa'nın Ankara'ya bir temsilci göndermesi

Cevap

İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği topraklardan çekilmeye başlaması ve Fransa'nın Ankara'ya bir temsilci göndermesi seçeneği doğru cevaptır.
Doğru cevap olan seçenek, II.II. İnönü Zaferi'nin ardından İtilaf Devletleri arasındaki dayanışmanın bozulduğuna dair en net kanıtları sunar. İtalya'nın işgal ettiği Muğla ve Antalya bölgesini boşaltma kararı alması (süreç Sakarya sonrası tamamlansa da başlangıcı burasıdır) ve Fransa'nın İngiltere'den bağımsız olarak Ankara'ya resmi olmayan bir temsilci (Franklin Bouillon) göndermesi, ortak politikanın terk edildiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anahtar ifadeyi analiz et.
İtilaf Devletleri bloğundaki ilk çözülme ve görüş ayrılığı kanıtı aranmaktadır.
II.II. İnönü Zaferi'nin diplomatik sonuçlarını belirlemek gerekir.
2
Mustafa Kemal'in telgrafının bağlamını hatırla.
"Makus talih" (kötü giden şans) ifadesi, Milli Mücadele'nin savunmadan taarruz hazırlığına geçişindeki psikolojik üstünlüğü simgeler.
Bu telgraf sadece askeri değil, siyasi bir özgüvenin de işaretidir.
3
Diplomatik sonuçları kronolojik olarak karşılaştır.
II.II. İnönü sonrası İtalya çekilmeye başlamış (ilk kez), Fransa ise Franklin Bouillon'u görüşmeler için Ankara'ya göndermiştir.
Bu durum İngiltere'nin Yunanistan'ı destekleme politikasına aykırıdır ve bloğun parçalandığını gösterir.

Anahtar Kavram

II. İnönü Savaşı'nın Uluslararası Diplomatik Etkileri

İpuçları

1
Mustafa Kemal'in 'makus talih' sözüyle vurgulanan zaferin, düşman kampındaki (İtilaf Devletleri) çatlaklara odaklanın.
2
I.I. İnönü ve II.II. İnönü sonuçlarını birbirine karıştırmamaya dikkat edin; Londra Konferansı ve Moskova Antlaşması ilk savaşa aittir.
3
İtalya'nın işgal topraklarını boşaltmaya başlaması ve Fransa'nın Ankara ile temasa geçmesi bu savaşın ardından gerçekleşen, bloğu sarsan gelişmelerdir.

Daha Fazla Pratik

İtalya'nın Anadolu'dan çekilme sürecinin Kütahya-Eskişehir Savaşları sırasında neden duraksadığını araştırarak askeri başarı ile diplomasi arasındaki ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 533Soru

Milli Mücadele Dönemi’nde Maraş, Antep ve Urfa’da yerel halkın Fransız işgaline ve Ermeni intikam alaylarına karşı gösterdiği sivil direniş (Kuvayı Milliye), Türk milletinin bağımsızlık azmini tüm dünyaya göstermiştir. Bu üstün başarılarından dolayı bu şehirlere sırasıyla "Kahraman", "Gazi" ve "Şanlı" unvanları verilmiştir.

Güney Cephesi'ndeki bu askeri mücadelenin diplomatik bir zaferle sonuçlanarak cephenin tamamen kapanmasını sağlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması

Cevap

Güney Cephesi'ndeki mücadeleler, Batı Cephesi'nde kazanılan Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında Fransızlarla imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması ile sona ermiştir.
Güney Cephesi'nde Maraş, Antep ve Urfa'da halkın gösterdiği büyük direniş, askeri olarak Fransızları yormuş; ancak nihai diplomatik çözüm Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla gelmiştir. Bu zafer sonrası imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması ile Fransa, TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devleti olmuş ve Misak-ı Milli'den taviz verilse de (Hatay) Güney Cephesi resmen kapanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Güney Cephesi'nin özelliklerini belirlemek
Bu cephede düzenli ordu bulunmamış, mücadele tamamen yerel halkın oluşturduğu Kuvayı Milliye tarafından yürütülmüştür.
Cephenin karakteristik yapısını ve mücadele gücünü anlamak için gereklidir.
2
Askeri başarının diplomatik yansımasını analiz etmek
Batı Cephesi'ndeki Sakarya zaferi, Fransızların Anadolu'dan çekilme kararı almasını sağlamıştır.
Cepheler arası etkileşimi ve askeri sonucun siyasi sonucunu görmek için gereklidir.
3
Cepheyi kapatan resmi belgeyi tespit etmek
2020 Ekim 19211921 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile Fransızlar işgal ettikleri topraklardan çekilmiştir.
Soruda sorulan diplomatik finali belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Güney Cephesi'nin Kapanışı ve Ankara Antlaşması

İpuçları

1
Güney Cephesi'nde düzenli ordu yerine halk direnişi (Kuvayı Milliye) etkili olmuştur.
2
Bu cephenin kapanması, başka bir cephedeki (Batı Cephesi) çok önemli bir meydan muharebesinin sonucuna bağlıdır.
3
Fransızların Anadolu'dan çekilmesine zemin hazırlayan ve Sakarya zaferi sonrası imzalanan antlaşmayı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Güney Cephesi'ndeki şehirlerin unvan alma tarihlerini (Antep-19211921, Maraş-19731973, Urfa-19841984) ve bu unvanların kronolojik sırasını incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 534Soru

I.I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasının ardından yaşanan siyasi ve hukuki süreçler, yeni Türk devletinin kurumsallaşma adımlarını hızlandırırken uluslararası meşruiyetini de pekiştirmiştir. Bu süreçte kabul edilen 19211921 Anayasası (Tes\ckilatıTeşkilat-ı EsasiyeEsasiye KanunuKanunu) ve dönemin diplomatik gelişmeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu döneme dair yanlış bir değerlendirmedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, Osmanlı Devleti'nin 18761876 tarihli Kanun-i Esasi'si tüm hükümleriyle birlikte hukuken ve fiilen yürürlükten kalkmıştır.

Cevap

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle Kanun-i Esasi'nin tüm hükümleriyle sona erdiği bilgisi yanlıştır; her iki anayasa bir süre birlikte uygulanmıştır.
Doğru cevap olan yargı yanlıştır çünkü 19211921 Anayasası, 18761876 tarihli Kanun-i Esasi'yi tamamen yürürlükten kaldıran bir madde içermemektedir. Bu durum Türk hukuk tarihinde 'ikili anayasa dönemi' olarak bilinir ve bu durum 19241924 Anayasası'nın kabulüne kadar sürmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
I.I. İnönü Savaşı sonuçlarını (MILAT/TALİM) hatırlayın.
Moskova Antlaşması, İstiklal Marşı, Londra Konferansı, Afganistan Antlaşması, Teşkilat-ı Esasiye.
Siyasi sonuçların kapsamını belirlemek.
2
19211921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye) niteliğini analiz edin.
Olağanüstü dönem anayasasıdır, sadece 2323 madde ve bir ek maddeden oluşur.
Anayasanın teknik yapısını anlamak.
3
19211921 Anayasası ile 18761876 Anayasası arasındaki ilişkiyi değerlendirin.
19211921 Anayasası, 18761876 Anayasası'nı açıkça iptal etmemiştir. İkisi arasında çelişki olduğunda yeni olan (19211921) uygulanmış, diğer durumlarda 18761876 hükümlerine başvurulmuştur.
Hukuki sürekliliği kontrol etmek.

Anahtar Kavram

İkili Anayasal Dönem (1921-1924)

İpuçları

1
19211921 Anayasası'nın madde sayısını ve kapsamını düşünün.
2
Bir anayasanın eskini iptal etmesi için açık bir hüküm içermesi gerekir. 19211921 metninde böyle bir hüküm var mıydı?
3
Milli Mücadele yıllarında 'ikili anayasa' uygulamasının devam ettiğini ve 18761876 Anayasası'nın çelişmeyen maddelerinin kullanıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

19241924 Anayasası ile 19211921 Anayasası arasındaki farkları ve Kanun-i Esasi'nin tam olarak ne zaman kaldırıldığını araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklarda 'hukuken sona erme' ifadesi gibi kesinlik bildiren ve büyük değişimleri iddia eden yargılara odaklanarak kronolojik ve teknik bir süzgeçten geçirmek.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 535Soru

Milli Mücadele Dönemi'nde Güney Cephesi'nde, bölge halkının Fransız ve Ermeni güçlerine karşı gösterdiği direnç ile Batı Cephesi'ndeki askeri başarılar arasındaki diplomatik ilişki dikkate alındığında, bu cephedeki sürecin nihayete ermesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Batı Cephesi'ndeki Sakarya Zaferi'nin ardından imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile Fransızların bölgeyi boşaltması

Cevap

Güney Cephesi'ndeki askeri mücadele, Batı Cephesi'nde kazanılan Sakarya Meydan Muharebesi'nin siyasi bir sonucu olarak imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile sona ermiştir.
Milli Mücadele'de Güney Cephesi, düzenli ordunun bulunmadığı tek cephedir ve buradaki Fransız işgali, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Zaferi'nden sonra imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile resmen sona ermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Güney Cephesi'ndeki askeri yapıyı analiz et.
Güney'de düzenli ordu yoktur, mücadele tamamen Kuvayı Milliye (yerel halk) tarafından yürütülmüştür.
Bu cepheyi diğerlerinden ayıran en temel özellik askeri gücün niteliğidir.
2
Batı Cephesi ile olan diplomatik bağı kur.
Fransa, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Zaferi'ni gördükten sonra Anadolu'dan çekilmeye karar vermiştir.
Dış politika ve cephelerin kapanışı, ana cephe olan Batı Cephesi'ndeki gelişmelere endekslidir.
3
Kapanış antlaşmasını belirle.
20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması.
Bu antlaşma ile Fransa, Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuş ve Hatay hariç güney sınırı çizilmiştir.

Anahtar Kavram

Güney Cephesi'nin kapanışı, Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin diplomatik bir sonucudur.

İpuçları

1
Güney Cephesi'nde hangi askeri gücün savaştığını ve hangi devletle mücadele edildiğini hatırlayın.
2
Fransızların Anadolu'dan çekilmesine neden olan 'Sakarya Meydan Muharebesi' sonrası imzalanan antlaşmayı düşünün.
3
Misak-ı Milli'den ilk taviz olan Hatay'ın durumunu da belirleyen 1921 tarihli antlaşmaya odaklanın.

Daha Fazla Pratik

1921 Ankara Antlaşması'nın Misak-ı Milli açısından önemini ve Hatay'ın statüsünü inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemi kullanılabilir: Maraş, Urfa ve Antep'in kurtuluş tarihleri ile Batı Cephesi zaferleri karşılaştırıldığında, nihai çözümün 1921 Sakarya sonrası olduğu görülür.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 536Soru

Batı Cephesi'nde Yunan taarruzu karşısında alınan Kütahya-Eskişehir yenilgisi, Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesine ve TBMM'de ciddi siyasi sarsıntılara yol açmıştır. Ancak bu kriz döneminde dahi hem askeri hazırlıklar hem de ülkenin geleceğine yönelik kurumsal adımlar hız kesmeden devam etmiştir.

Buna göre, Kütahya-Eskişehir Savaşları ve sonrasındaki gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarından yararlanılarak Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış ve Güney Cephesi kapatılmıştır.

Cevap

Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması ve Güney Cephesi'nin kapanması, Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın değil, Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonucudur.
Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması ve Güney Cephesi'nin kapanması, Sakarya Meydan Muharebesi'nin kesin bir zaferle sonuçlanmasının diplomatik bir meyvesidir. Kütahya-Eskişehir Savaşları ise Milli Mücadele'deki tek büyük yenilgidir ve bu dönemde işgalcilerle böyle bir anlaşma zemini oluşmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın askeri durumunu değerlendir.
Türk ordusu yenilmiş ve Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir.
Yenilgi sonrası orduyu koruma altına alarak Sakarya nehrini doğal bir engel olarak kullanmak hedeflenmiştir.
2
Savaş dönemindeki iç gelişmeleri analiz et.
Maarif Kongresi toplanmış ve Başkomutanlık Yasası kabul edilmiştir.
Savaş sürerken eğitimin ihmal edilmemesi (Maarif) ve kriz anında otoritenin tek elde toplanması (Başkomutanlık) amaçlanmıştır.
3
Askeri hazırlıkları kontrol et.
Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.
Başkomutanlık yetkisi alan Mustafa Kemal, ordunun Sakarya Savaşı'na hazırlanması için halktan yardım istemiştir.
4
Diplomatik sonuçların kronolojisini karşılaştır.
Ankara Antlaşması Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra (Ekim 1921) imzalanmıştır.
Kütahya-Eskişehir bir yenilgi olduğu için bu dönemde diplomatik bir kazanç (Ankara Antlaşması) söz konusu değildir.

Anahtar Kavram

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın askeri başarısızlığına rağmen siyasi ve sosyal alanda devam eden kurumsallaşma süreci.

İpuçları

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın bir yenilgi olduğunu, Ankara Antlaşması'nın ise büyük bir diplomatik zafer olduğunu hatırlayın.
2
Yenilgi sonrası ordunun konumuna, meclisin yetki devrine (Başkomutanlık) ve eğitime verilen öneme odaklanın.
3
Güney Cephesi'ni kapatan Ankara Antlaşması'nın tarihine (Ekim 1921) dikkat edin; bu tarih Kütahya-Eskişehir yenilgisinden aylar sonradır.

Daha Fazla Pratik

Tekalif-i Milliye Emirleri'nin hangi yetkiye dayanılarak çıkarıldığını ve yasama/yürütme ayrımındaki yerini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 537Soru

Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması uluslararası alanda büyük bir yankı uyandırmış ve TBMM'nin diplomatik elini güçlendirmiştir. Bu zaferden kısa bir süre sonra TBMM hükümeti ile Kafkas Cumhuriyetleri arasında bir antlaşma imzalanarak Doğu sınırımızdaki belirsizlikler tamamen ortadan kaldırılmıştır. Buna göre, Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonucunda imzalanan ve Türkiye'nin doğu sınırına kesin (son) şeklini veren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kars Antlaşması

Cevap

Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra imzalanan ve Türkiye'nin doğu sınırını kesinleştiren belge Kars Antlaşması'dır.
Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasından sonra 13 Ekim 1921'de Sovyet Rusya'ya bağlı olan Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan (Kafkas Cumhuriyetleri) ile Kars Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma, Türkiye'nin doğu sınırına bugünkü kesin halini veren belgedir.

Adım Adım Çözüm

1
Savaşın askeri ve diplomatik sonuçlarını analiz et.
Sakarya Zaferi (Eylül 1921), diplomatik olarak Kars ve Ankara antlaşmalarına zemin hazırlamıştır.
Milli Mücadele'de askeri başarılar her zaman beraberinde diplomatik tanınma ve antlaşmaları getirir.
2
Doğu sınırı ile ilgili antlaşmaları kronolojik olarak karşılaştır.
Gümrü (ilk), Moskova (sınırın çizimi) ve Kars (kesinleştirme) antlaşmaları sırasıyla imzalanmıştır.
Sakarya Savaşı'nın hemen ardından Kafkas Cumhuriyetleri ile yapılan antlaşma Kars Antlaşması'dır.

Anahtar Kavram

Sakarya Zaferi sonrası Doğu sınırının Kars Antlaşması (13 Ekim 1921) ile kesinleşmesi.

İpuçları

1
Bu antlaşma, Sakarya Savaşı'ndan sonra Sovyetler Birliği'ne bağlı devletlerle imzalanmıştır.
2
Gümrü ve Moskova antlaşmalarındaki kazanımları birleştirerek doğu sınırımıza son mührü vuran antlaşmayı düşünün.
3
Cevap, 'K' harfi ile başlayan ve 1921 yılının Ekim ayında imzalanan şehirden ismini alan antlaşmadır.

Daha Fazla Pratik

Sakarya Savaşı'nın bir diğer önemli diplomatik sonucu olan 1921 Ankara Antlaşması'nın içeriğini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Savaşların sonuçlarını 'milat' ve 'kar' kodlamalarıyla hatırlayabilirsiniz; Sakarya sonrası gelen 'K' (Kars) ve 'A' (Ankara) diplomatik sonuçlardır.
Tahmini Süre:45s
Soru 538Soru

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın devam ettiği, düzenli ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilme kararının alındığı ve TBMM'de Kayseri'ye taşınma tartışmalarının yaşandığı en kritik günlerde; Mustafa Kemal Paşa'nın 'Cahillikle yapılan savaş, düşmanla yapılan savaştan daha az önemli değildir.' diyerek Ankara'da toplanmasını sağladığı sivil faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maarif Kongresi'nin düzenlenmesi

Cevap

Savaşın en bunalımlı günlerinde dahi eğitime verilen önemi gösteren gelişme Ankara'da toplanan Maarif Kongresi'dir.
Doğru seçenek, savaşın en şiddetli anlarında 15-21 Temmuz 1921 tarihleri arasında Ankara'da yaklaşık 250 öğretmenin katılımıyla toplanan Maarif Kongresi'dir. Bu kongre, ordunun Sakarya'nın doğusuna çekildiği bir kriz anında dahi eğitim planlamasının aksatılmadığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman çizelgesi analizi yapılması
Kütahya-Eskişehir Savaşları Temmuz 1921'de gerçekleşmiştir.
Olayların kronolojik sırasını belirlemek doğru sonuca ulaşmak için temel adımdır.
2
Mustafa Kemal'in sözü ve olay içeriği eşleştirilmesi
Mustafa Kemal'in cahillikle savaşı vurgulayan sözü eğitimle ilgilidir.
Maarif kelimesi Osmanlıca 'eğitim/öğretim' anlamına gelmektedir.
3
Seçeneklerin elenmesi
Londra Konferansı ve İstiklal Marşı I. İnönü sonrasıdır; Tekalif-i Milliye bir kongre değildir.
Çeldiricileri tarihsel ve niteliksel farklarla ayırmak gerekir.

Anahtar Kavram

Millî Mücadele'de Eğitimin Önemi ve Maarif Kongresi

İpuçları

1
Mustafa Kemal'in 'cahillik' vurgusu doğrudan eğitim alanıyla ilgilidir.
2
Aranan kelime, günümüzde Milli Eğitim Bakanlığı için kullanılan eski bir terimdir.
3
Savaşın en bunalımlı günlerinde Ankara'da toplanan bu kongre 'Maarif' adını taşır.

Daha Fazla Pratik

Kütahya-Eskişehir yenilgisi sonrası meclisin neden Kayseri'ye taşınmak istendiğini ve Mustafa Kemal'e neden Başkomutanlık yetkisi verildiğini araştırınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 539Soru

Millî Mücadele Dönemi'nde, Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu'nun Doğu Cephesi'nde kazandığı askerî zaferin ardından Ermenistan ile Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmanın TBMM Hükümeti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi ve diplomatik başarı olması

Cevap

TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi ve diplomatik başarı olması
Doğu Cephesi'nde kazanılan zafer sonrası imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin varlığını tanıyan ilk devletin (Ermenistan) olduğu ve Misak-ı Millî'nin bir kısmının ilk kez gerçekleştirildiği belgedir. Bu durum, yeni kurulan TBMM Hükümeti'nin dış politikadaki ilk büyük zaferidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cepheyi ve komutanı belirle.
Doğu Cephesi'nde Kazım Karabekir komutasındaki Osmanlı'dan kalan 15.15. Kolordu görev yapmıştır.
Sorunun hangi tarihsel bağlamda olduğunu anlamak için tarafları belirlemek gerekir.
2
Askerî sonucun diplomatik yansımasını değerlendir.
Ermenilere karşı kazanılan zafer, 33 Aralık 19201920'de Gümrü Antlaşması'nın imzalanmasını sağlamıştır.
Savaş meydanındaki başarılar genellikle masada bir antlaşma (siyasi başarı) ile sonuçlanır.
3
Antlaşmanın 'ilk' olma özelliğini tespit et.
Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası hukukta bir başka devlet tarafından tanındığı ilk resmî belgedir.
TBMM'nin tarihinde bir devletle imzaladığı ilk antlaşma olması, onu 'ilk siyasi başarı' yapar.

Anahtar Kavram

Gümrü Antlaşması'nın tarihî önemi

İpuçları

1
Bir devletin başka bir devletle resmî bir antlaşma imzalaması, onun hukuken tanındığı anlamına gelir.
2
TBMM'nin tarihinde yabancı bir devletle masaya oturup imzaladığı en eski tarihli antlaşmayı hatırlayın.
3
Ermenistan ile yapılan bu antlaşma, TBMM'nin diplomasi alanındaki 'ilk' başarısı olarak tarihe geçmiştir.

Daha Fazla Pratik

Gümrü Antlaşması ile serbest kalan Doğu'daki birliklerin hangi cepheye kaydırıldığını araştırarak askerî stratejiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 540Soru

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda Türk ordusunun yenilgi alarak Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, TBMM'de büyük bir güven bunalımına ve sert tartışmalara yol açmıştır. Bu kriz ortamında, meclisin tüm yetkilerinin üç ay süreyle Mustafa Kemal Paşa’ya devredilmesini öngören "Başkomutanlık Kanunu" kabul edilmiştir.

TBMM'nin yasama ve yürütme yetkilerini şahsa devrederek bu kanunu çıkarmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar alma ve uygulama sürecini hızlandırarak orduyu bir an önce savaşa hazır hale getirmek

Cevap

Meclisin yetkilerini Mustafa Kemal Paşa'ya devretmesindeki temel amaç, savaşın kritik aşamasında karar alma ve uygulama sürecini hızlandırarak orduyu toparlamaktır.
Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası ordunun toparlanması için hızlı ve kararlı adımlar atılması gerekiyordu. Başkomutanlık Kanunu, demokratik süreçlerin savaşın aciliyetini yavaşlatmasını engellemek amacıyla yasama ve yürütme yetkilerini tek elde toplayarak askeri hazırlıkları (Tekalif-i Milliye gibi) hızlandırmayı hedeflemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Askeri durumun analizi
Kütahya-Eskişehir mağlubiyeti sonrası ordunun tamamen yok olmasını engellemek için Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilme kararı alınmıştır.
Yunan ordusunun takibinden kurtulmak ve savunma hattı oluşturmak için stratejik bir geri çekilme gerekmiştir.
2
Siyasi krizin belirlenmesi
Mağlubiyet TBMM'de büyük tartışmalara ve Kayseri'ye taşınma önerilerine yol açmıştır.
Meclis içindeki muhalefet, düzenli ordunun ve Mustafa Kemal Paşa'nın stratejilerini sorgulamaya başlamıştır.
3
Çözüm mekanizmasının kurulması
5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık Yasası ile meclisin yetkileri üç ay süreyle Mustafa Kemal Paşa'ya devredilmiştir.
Savaş zamanı hızlı karar vermek hayati önem taşıdığından, güçler birliği ilkesi geçici olarak uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Güçler Birliği ve Savaş Dönemi Olağanüstü Yetkileri

İpuçları

1
Bu savaş, düzenli ordunun Milli Mücadele'deki tek yenilgisidir.
2
Savaş devam ederken toplanan Maarif Kongresi, kriz anında dahi eğitimin ihmal edilmediğini gösterir.
3
Mustafa Kemal Paşa bu yetkiyle 'Tekalif-i Milliye' emirlerini yayımlayarak ordunun lojistik ihtiyacını halktan karşılamıştır.

Daha Fazla Pratik

Başkomutanlık yetkisi alındıktan hemen sonra yayımlanan Tekalif-i Milliye Emirleri'nin kapsamını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 27 / 32Sonraki
Milli Mücadele Muharebeler Dönemi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 27 | Examkin