Milli Mücadele Muharebeler Dönemi
623 soru
Milli Mücadele'nin askeri safhasını kesin bir zaferle taçlandıran Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin (- Ağustos ) hazırlık süreci, icrası ve sonrasındaki gelişmeler dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu sürece dair yanlış bir bilgidir?
Kütahya-Eskişehir Savaşları sonucunda Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, TBMM bünyesinde büyük tartışmalara ve moral bozukluğuna yol açmıştır. Bu süreçte yaşanan krizin aşılması amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki uygulamalardan hangisi, "askeri zaruretlerin demokratik işleyişte 'meclisin üstünlüğü' ilkesinden geçici bir süre için feragat edilmesine yol açtığına" doğrudan kanıt oluşturur?
Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi; işgalci gücün değişimi, direnişin organizasyon yapısı ve askeri başarının diplomasiye etkisi bakımından stratejik bir öneme sahiptir. Maraş’ta Sütçü İmam, Antep’te Şahin Bey ve Urfa’da Ali Saip Bey gibi yerel kahramanların öncülüğünde yürütülen bu mücadele süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?
Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz." emriyle dünya askerlik literatürüne yeni bir strateji kazandırdığı Sakarya Meydan Muharebesi ( Ağustos - Eylül ), Milli Mücadele'nin dönüm noktalarından biridir.
Bu muharebenin askeri ve siyasi sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu süreçte gerçekleştiği savunulamaz?
I. İnönü Zaferi'nin ardından yaşanan siyasi ve diplomatik gelişmeler, Milli Mücadele'nin uluslararası hukuk zemininde meşruiyet kazanması sürecinde kritik bir dönüm noktasını teşkil etmiştir.
Aşağıdaki tabloda bu zaferin bazı sonuçları ve bu sonuçların temel nitelikleri verilmiştir:
| Gelişme | Niteliği |
|---|---|
| Londra Konferansı'na Davet | TBMM'nin varlığının İtilaf Devletleri'nce hukuken tanınması |
| Afgan Dostluk Antlaşması | TBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devletin ortaya çıkması |
| Moskova Antlaşması | Sevr Antlaşması'nın büyük bir Avrupa gücü tarafından geçersiz sayılması |
| Teşkilat-ı Esasiye Kanunu | Yeni devletin ilk anayasal çerçevesinin oluşturulması |
Bu gelişmeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; I. İnönü Zaferi'nin ardından elde edilen diplomatik kazanımların TBMM'nin siyasi konumu üzerinde yarattığı en kapsamlı ve hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele Dönemi'nde düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk askeri başarısı olan , TBMM Hükümeti'nin hem iç politikada kurumsallaşmasına zemin hazırlamış hem de uluslararası alanda diplomatik meşruiyetini artırmıştır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu zaferin ardından yaşanan ulusal (iç) nitelikli gelişmelerden biri değildir?
Büyük Taarruz öncesinde, taarruzun başlangıç noktası olan Afyon'un güneyine asker sevkiyatı yapıldığını İtilaf Devletleri'nden ve Yunan istihbaratından gizlemek, aynı zamanda stratejik planı ordu komutanlarına tebliğ etmek amacıyla yürütülen "kamuflaj" faaliyetleri Milli Mücadele'nin en kritik aşamalarından birini oluşturur. Bu doğrultuda, Mustafa Kemal Paşa'nın ordu komutanlarını Akşehir'de bir araya getirmek için bir bahane olarak kullandığı ve kamuoyuna duyurulan sosyal faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele'nin Batı Cephesi'nde Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın kaybedilmesi ve Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, TBMM'de büyük bir güven bunalımına ve sert tartışmalara yol açmıştır. Meclis içerisinde Kayseri'ye taşınma gibi radikal önerilerin konuşulduğu bu kritik süreçte, kararların daha hızlı alınabilmesi ve uygulanabilmesi amacıyla TBMM tarafından alınan temel karar aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele Dönemi'nde Kuva-yı Milliye birliklerinin askeri disiplinden yoksun hareket etmesi, merkezi otoriteyi tanımaması ve halktan zorla yardım toplaması gibi nedenlerle TBMM tarafından düzenli ordu kurulmuştur. Bu ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk askeri başarı olan İnönü Zaferi'nin ardından hem ulusal hem de uluslararası alanda önemli sonuçlar ortaya çıkmıştır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İnönü Zaferi'nin ardından yaşanan uluslararası (dış siyaset) gelişmelerden biri değildir?
Milli Mücadele Dönemi'nde Kazım Karabekir komutasındaki Kolordu'nun kazandığı askeri zaferin ardından Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısı olarak kabul edilir. Buna göre, Gümrü Antlaşması'nın aşağıdaki sonuçlarından hangisi, bu başarının TBMM'ye sağladığı en temel diplomatik kazanım olan 'hukuki tanınma' durumunu kanıtlamaktadır?
Milli Mücadele Dönemi’nde, Gediz Taarruzu’nun ardından Batı Cephesi "Batı" ve "Güney" olmak üzere iki kısma ayrılmış; Batı bölümüne İsmet Bey, Güney bölümüne ise Refet Bey komuta etmiştir. Ancak İnönü Muharebesi’nden sonra bu iki komutanlığın birleştirilerek tüm cephenin İsmet Paşa’nın emrine verilmesi kararlaştırılmıştır.
Bu kararın alınmasında etkili olan temel askeri gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
İtilaf Devletleri ile kapitülasyonlar, Osmanlı borçları ve Musul gibi temel konularda yaşanan fikir ayrılıkları nedeniyle Lozan görüşmelerine Şubat tarihinde ara verilmiştir. Görüşmelerin tekrar başladığı Nisan tarihine kadar geçen bu sürede, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlık konusundaki kararlılığını dünyaya duyurmak ve milli bir ekonomi programı oluşturmak amacıyla gerçekleştirdiği temel faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele'nin askeri safhasında, Kazım Karabekir komutasındaki Kolordu'nun Ermeni kuvvetlerine karşı kazandığı zaferin ardından Aralık tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır.
Bu antlaşmanın Türk diplomasi tarihindeki 'kurucu' ve 'hukuki' niteliği dikkate alındığında, TBMM'ye sağladığı en temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde düzenli ordunun kurulması kararına karşı çıkan Çerkes Ethem ve bazı Kuva-yı Milliye liderleri, bu yeni yapılanmaya karşı askeri ve stratejik gerekçeler öne sürmüşlerdir. Buna göre, söz konusu liderlerin düzenli ordunun kurulmasına karşı çıkarken temel aldıkları askeri savunma aşağıdakilerden hangisidir?
Batı Cephesi'nde Yunan ordusuna karşı kazanılan İnönü Zaferi'nin ardından Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği kutlama telgrafında; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." ifadelerini kullanmıştır.
Bu zaferin ardından İtilaf Devletleri bloğunda yaşanan görüş ayrılıklarının ve çözülmenin ilk somut göstergelerinden biri olarak aşağıdakilerden hangisi kabul edilebilir?
Aşağıdaki tabloda Milli Mücadele’nin Batı Cephesi’nde gerçekleşen bazı muharebeler ve bu muharebelerin ardından yaşanan siyasi gelişmeler eşleştirilmiştir:
| Muharebe | Siyasi Gelişme |
|---|---|
| . İnönü Savaşı | Moskova Antlaşması’nın imzalanması |
| . İnönü Savaşı | İtalya’nın Anadolu’an çekilmeye başlaması |
| Kütahya-Eskişehir Savaşları | ? |
Bu eşleştirmede soru işaretiyle (?) belirtilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Güney Cephesi'nde Sütçü İmam (Maraş), Şahin Bey (Antep) ve Ali Saip Bey (Urfa) gibi yerel kahramanların öncülüğünde yürütülen Kuva-yi Milliye direnişinin; Fransız ordusu ve Ermeni Lejyonu'na karşı kesin bir askeri bozgun yerine, Fransa'yı 1921 Ankara Antlaşması ile bölgeyi tahliyeye zorlayan diplomatik bir başarıya evrilmesindeki en temel belirleyici faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın aşağıdaki maddelerinden hangisi, İtilaf Devletleri’nin İstanbul’daki Osmanlı Hükümeti’ni siyasi bir otorite olarak tanımadıklarının ve dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin en açık kanıtıdır?
Temmuz tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar her türlü sonucuyla birlikte kaldırılarak Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığı tescil edilmiştir. Ancak tam bağımsızlık hedeflenmesine rağmen, antlaşma metninde yer alan bazı hükümler Türkiye'nin gümrük politikalarını belirli bir süre kısıtlamıştır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Lozan Barış Antlaşması'nda yer alan ve Türkiye'nin yerli sanayisini korumaya yönelik "korumacı gümrük" politikası izlemesini yıl boyunca engelleyen hükümdür?
Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde Kuva-yı Milliye birliklerinden düzenli orduya geçiş süreci, sadece askeri bir strateji değişikliği değil; aynı zamanda egemenlik gücünün şahsi inisiyatiflerden alınarak kurumsal bir devlet yapısına devredilmesidir. TBMM, orduda disiplini sağlamak ve merkezi otoriteyi tesis etmek amacıyla askeri tedbirlerin yanı sıra çeşitli hukuki ve siyasi mekanizmalar kullanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin düzenli orduyu kurarken askeri disiplini "hukuki bir meşruiyet" zeminine oturttuğunu ve "meclis denetimi" altına aldığını doğrudan kanıtlayan bir uygulamadır?