Dağılma Dönemi (1792-1922)

Osmanlı Devleti'nin $1833$ yılında Rusya ile imzaladığı Hünkar İskelesi Antlaşması, "Boğazlar Meselesi"ni ilk kez uluslararası bir sorun haline getirmiş ve Avrupalı devletlerin yoğun baskısı sonucunda $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanmasına giden süreci başlatmıştır.

Hünkar İskelesi Antlaşması'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisi, İngiltere ve Fransa'nın çıkarlarını doğrudan tehdit ederek Boğazlar üzerindeki mevcut statünün uluslararası bir konferansla yeniden belirlenmesi talebine yol açmıştır?

Milliyetçilik akımının etkisiyle Balkanlarda çıkan isyanlar karşısında Osmanlı Devleti, Avrupalı devletlerin de baskısıyla Sırplara kademeli olarak çeşitli haklar tanımak durumunda kalmıştır.

Buna göre, Sırpların bağımsızlık sürecindeki;
I. İlk imtiyazın (ayrıcalık) alınması,
II. Özerkliğin (iç işlerinde serbestlik) kazanılması,
III. Tam bağımsızlığın elde edilmesi

aşamalarının sırasıyla hangi antlaşmalarla gerçekleştiği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

$1877-1878$ Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında imzalanan Ayastefanos Antlaşması, Rusya'nın hem Balkanlar'da hem de Doğu Anadolu üzerinden stratejik bir üstünlük kurmasını sağlamıştır. Ancak İngiltere ve Avusturya gibi Avrupalı devletler bu duruma itiraz ederek antlaşmanın Berlin'de toplanacak bir kongre ile yeniden düzenlenmesini şart koşmuşlardır.

Avrupalı devletlerin Ayastefanos Antlaşması'na bu denli sert tepki göstererek Berlin Antlaşması'nı imzalatmak istemelerinin temel diplomatik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$1897$ yılında Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında gerçekleşen Dömeke Meydan Muharebesi'nde Osmanlı ordusu büyük bir askeri zafer kazanarak Atina yolunu açmıştır. Ancak bu başarının ardından imzalanan İstanbul Antlaşması ile Girit'e özerklik verilmiş, Osmanlı Devleti askeri üstünlüğüne rağmen Yunanistan'dan sadece savaş tazminatı alabilmiş ve önemli bir toprak kazancı elde edememiştir. Sahada kazanılan bu askeri zaferin diplomasi masasında tam anlamıyla bir siyasi kazanıma dönüştürülememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, $19$. yüzyılda Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı karşısında Rusya'nın askeri desteğine ihtiyaç duymuş ve bu doğrultuda $1833$ yılında bir ittifak antlaşması imzalamıştır. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını tek başına kullandığı son belge olması ve Avrupa devletlerinin tepkisini çekerek "Boğazlar Sorunu"nu uluslararası bir boyuta taşıması bakımından kritik öneme sahiptir.

Paragrafta özellikleri belirtilen bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $19$. yüzyılda takip ettiği "Denge Politikası" sadece askeri ve diplomatik ittifaklarla sınırlı kalmamış, aynı zamanda büyük güçlerin desteğini kazanmak amacıyla ekonomik tavizlerin verilmesini de içermiştir. Bu doğrultuda $1838$ yılında İngiltere ile imzalanan Balta Limanı Ticaret Antlaşması, Osmanlı ekonomisini dışa bağımlı hale getirse de stratejik bir diplomatik kazanım hedeflenmiştir. Bu antlaşma ile sağlanan İngiliz desteği, aşağıdaki siyasi krizlerden hangisinin Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü koruyacak şekilde sonuçlanmasında doğrudan etkili olmuştur?

$19$. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde askeri yapıyı modernize etmek ve ıslahatların önündeki en büyük engeli kaldırmak amacıyla $II$. Mahmut tarafından $1826$ yılında gerçekleştirilen, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayı aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmıştır?

1815 Viyana Kongresi'nde Avrupalı büyük devletler, Napolyon Savaşları sonrası bozulan sınırları yeniden düzenlemek ve monarşileri korumak amacıyla 'Metternich Sistemi'ni hayata geçirmişlerdir. Bu sistem, imparatorlukların toprak bütünlüğünü savunmasına rağmen, Osmanlı Devleti bu koruma şemsiyesinin dışında bırakılmış ve 'Şark Meselesi' (Doğu Sorunu) kavramı ilk kez bu kongrede resmen telaffuz edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin 1815 Viyana Kongresi ile kurulan bu uluslararası düzene dahil edilmemesi, aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi'nde imzaladığı antlaşmalarda yer alan bazı hükümler, başlangıçta askeri bir yenilgiyi durdurmaya yönelik olsa da zamanla devletin iç işlerine müdahale edilmesi için hukuki bir zemin hazırlamıştır. Özellikle $1878$ Berlin Antlaşması'nın $61$. maddesinde yer alan "Osmanlı Devleti, Ermenilerin yaşadığı eyaletlerde ihtiyacın gerektirdiği ıslahatları yapmayı ve onların güvenliğini Çerkez ve Kürtlere karşı sağlamayı taahhüt eder; bu konuda alınan tedbirleri büyük devletlere bildirecektir." ifadesi bu durumun en somut örneklerinden biridir.

Bu hükmün Osmanlı Devleti üzerindeki etkileri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

$1856$ yılında imzalanan Paris Antlaşması'nda yer alan; "Osmanlı Devleti'nin bir Avrupa devleti sayılması" ve "Osmanlı toprak bütünlüğünün Avrupalı devletlerin garantisi altında olması" maddeleri, imparatorluğun $19$. yüzyıldaki siyasi konumu hakkında aşağıdakilerden hangisini en açık şekilde ortaya koymaktadır?

Osmanlı Devleti, $1833$ Hünkâr İskelesi Antlaşması ile Boğazlar üzerindeki mutlak egemenlik haklarını son kez tek taraflı bir tasarrufla kullanmış; ancak bu durumun yarattığı "Boğazlar Meselesi", $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi ile yeni bir boyut kazanmıştır. Bu sözleşme ile "Boğazların barış zamanında yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması" ilkesi, Avrupalı büyük devletlerin ortak garantisi altına alınmıştır.

**Bu bilgiler ışığında, $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin Osmanlı Devleti'nin siyasi ve hukuki statüsü üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?**

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi'nde ($19$. yüzyıl), Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımının etkisiyle birçok azınlık topluluğu isyan etmiştir. Bu süreçte, Osmanlı Devleti'ne karşı isyan hareketini başlatan ilk topluluk ile bağımsızlığını kazanan ilk topluluk farklılık göstermektedir.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsızlığını kazanan ilk topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin $19$. yüzyılda milliyetçilik akımının etkisiyle karşılaştığı isyanlar, imparatorluğun toprak bütünlüğünü derinden sarsmıştır. Rusya ile yapılan savaşın ardından imzalanan $1829$ Edirne Antlaşması, bu sürecin en kritik diplomatik belgelerinden biri olarak kabul edilir.

**Buna göre, $1829$ Edirne Antlaşması'nın Osmanlı siyasi tarihi açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?**

Osmanlı Devleti'nin $1838$ yılında İngiltere ile imzaladığı Balta Limanı Ticaret Antlaşması ile yabancı tüccarlardan alınan iç gümrük vergileri kaldırılmış; ithalat vergisi $\%5$, ihracat vergisi ise $\%12$ olarak belirlenmiştir.

Bu düzenlemelerin Osmanlı Devleti üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi diplomasisinde, $1856$ Paris Antlaşması ile kurulan uluslararası denge, $1871$ Londra Konferansı'nda sarsılmış ve $1878$ Berlin Antlaşması ile tamamen farklı bir zemine taşınmıştır. Bu diplomatik süreçlerin karşılaştırmalı analizi yapıldığında, büyük güçlerin Osmanlı Devleti'ne yönelik stratejik tutumlarındaki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

$1815$ Viyana Kongresi'nde Avrupalı büyük güçler, Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımına karşı imparatorlukların toprak bütünlüğünü korumayı amaçlayan "Metternich Sistemi"ni kabul etmişlerdir. Buna rağmen, aynı devletlerin $1827$ Navarin Olayı ile Osmanlı donanmasını yakarak Yunan isyancıların yanında yer almaları, aşağıdakilerden hangisinin en güçlü göstergesidir?

$1827$ Navarin Baskını ile donanması yakılan Osmanlı Devleti, ardından başlayan savaşı kaybederek Rusya ile $1829$ yılında Edirne Antlaşması'nı imzalamak zorunda kalmıştır. Bu antlaşmanın Osmanlı Devleti açısından doğurduğu en önemli siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin $19$. yüzyıl diplomasisinde "Avrupa Hukuku’ndan yararlanma" ve "toprak bütünlüğünün Avrupalı devletlerce garanti edilmesi" prensipleri stratejik birer dayanak teşkil etmiştir. Ancak yüzyılın son çeyreğine gelindiğinde, uluslararası konjonktürün değişmesiyle bu "garanti" sistemi çökmüş, yerini Osmanlı topraklarının paylaşımını öngören yeni bir statüko almıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin $1856$ Paris Antlaşması ile elde ettiği "Avrupalı devletlerin garantörlüğü" statüsünün hukuken sona erdiğini ve imparatorluğun parçalanma sürecinin uluslararası bir mutabakatla hızlandığını gösteren temel gelişmedir?

Osmanlı Devleti'nin $19$. yüzyıldaki siyasi tarihinde milliyetçilik akımının etkisiyle başlayan isyanlar, devletin idari yapısında önemli değişimlere yol açmıştır. $1804$ yılında başlayan Sırp İsyanı sonucunda, Osmanlı Devleti'nin bir Balkan topluluğuna ilk kez siyasi "imtiyaz" (ayrıcalık) tanıdığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

$1877-1878$ Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) ardından imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın ağır şartlarını hafifletmek ve Berlin Kongresi'nde İngiltere'nin diplomatik desteğini kazanmak amacıyla, yönetimi geçici süreliğine İngiltere'ye bırakılan Osmanlı toprağı aşağıdakilerden hangisidir?