Türk-İslam Tarihi

Büyük Selçuklu Devleti'nde hukuk sistemi, toplumsal hayatı düzenleyen şer'i kurallar ile devlet geleneğine dayanan örfi kurallar çerçevesinde şekillenmiştir. Bu sistem içerisinde, örfi yargının başında bulunan ve devletin siyasi otoritesini sarsacak suçları işleyen üst düzey görevlileri tutuklayıp yargılama yetkisine sahip olan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar döneminde Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınan, Türk-İslam edebiyatının ilk yazılı örneği olma özelliğini taşıyan ve ideal devlet yönetimini öğütleyen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Türk-İslam devletlerinde hükümet işlerinin yürütüldüğü en yüksek kurul olan Divan-ı Saltanat'a bağlı olarak çalışan; devletin iç ve dış yazışmalarını düzenleyen, fermanlara hükümdarın tuğrasını çekmekle görevli olan alt divan aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır'da kurulan ikinci Türk-İslam devleti olan İhşidiler (Akşitler), Tolunoğulları'nın ardından bölgedeki Türk varlığını devam ettirmişlerdir. Kurucusu Muhammed bin Toğaç'a Abbasi halifesi tarafından "Akşit" (Nur yüzlü/Güneş) unvanı verilmiştir. Bu devletin Türk-İslam tarihindeki en belirgin ve ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı Sultan Alp Arslan, $1071$ Malazgirt Zaferi'nden sonra komutanlarını Anadolu'ya yönlendirirken "Fethedilen toprak fethedenin malıdır." anlayışını (kılıç hakkı) uygulamıştır.

Sultan Alp Arslan'ın bu politikayla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında 1048 yılında gerçekleşen Pasinler Savaşı, Türklerin Anadolu’yu yurt edinme sürecindeki stratejik aşamalardan birini temsil eder. Bu zaferin Türk tarihi açısından taşıdığı temel önem aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır'da Tolunoğulları'nın yıkılmasından sonra Abbasi otoritesinin zayıflamasıyla ortaya çıkan otorite boşluğunda kurulan ve kurucusuna Abbasi halifesi tarafından "aydınlık" veya "prenseslerin prensi" anlamına gelen "akşit" unvanı verilen devlet, İslam tarihinde kutsal topraklar olan Hicaz bölgesine hâkim olan ilk Türk devletidir.

Bu bilgilere göre, sözü edilen Türk-İslam devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devletleri olan Tolunoğulları ve Akşitler (İhşidiler), kısa süre içinde yıkılarak yerlerini farklı siyasi yapılara bırakmışlardır. Bu devletlerin, kurıldukları bölgede uzun süre kalıcı olamamalarının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Gazneli Mahmut, Şii Büveyhoğulları baskısı altında kalan Abbasi halifesini bu baskıdan kurtarmış ve bu hizmetine karşılık halife tarafından kendisine "Sultan" unvanı verilmiştir. Türk tarihinde bu unvanı kullanan ilk hükümdar olan Gazneli Mahmut'un bu faaliyeti, aşağıdakilerden hangisinin bir kanıtıdır?

Abbasiler ile Çinliler arasında 751 tarihinde gerçekleşen Talas Savaşı'nda, Karluk Türklerinin Müslümanların safına geçmesiyle büyük bir zafer kazanılmıştır. Bu zafer, Türk-Arap ilişkilerinde çatışma dönemini sona erdirerek Türklerin İslamiyet'i tanımalarına ve kitleler halinde bu dini benimsemelerine zemin hazırlamıştır.

Buna göre, Talas Savaşı'nın dünya medeniyet tarihi açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Mahmut döneminde Hindistan’a düzenlenen 17 seferle bölgede İslamiyet’in yayılmasını sağlayan Gazneliler, aynı zamanda kültürel gelişime de büyük önem vermiş; Sultan Mahmut’un "Sarayımın en değerli hazinesi" diyerek onurlandırdığı Biruni gibi önemli bilim insanlarını himaye etmişlerdir. Ancak bu askeri ve kültürel ihtişama rağmen devlet, 1040 Dandanakan Savaşı'ndan sonra hızla zayıflayarak yıkılış sürecine girmiştir. Buna göre, Gaznelilerin sahip olduğu güce rağmen siyasi varlıklarının kısa sürede sarsılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti'nin en parlak dönemi olarak kabul edilen Sultan Melikşah devrinde, devletin sınırları Orta Asya'dan Akdeniz kıyılarına, Kafkasya'dan Yemen'e kadar genişlemiştir. Bu dönemde merkezi otoriteyi güçlendiren Melikşah, hem iç isyanları bastırmış hem de bölgedeki diğer Türk-İslam devletleri üzerinde kesin bir siyasi hakimiyet kurmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Sultan Melikşah döneminde Büyük Selçuklu Devleti'nin siyasi gücünü ve nüfuzunu artıran gelişmelerden biridir?

751 yılında gerçekleşen Talas Savaşı, sadece Müslüman Araplar ve Çinliler arasındaki askeri bir mücadele değil, aynı zamanda Orta Asya’nın kaderini tayin eden ve Türklerin dini yönelimini belirleyen stratejik bir dönüm noktasıdır. Savaşın ardından yaşanan gelişmeler, İslam medeniyetinin kültürel ve siyasi yapısında kalıcı değişimlere yol açmıştır.

Bu savaşın sonuçları ve Türk-İslam tarihi üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu süreçle ilgili yanlış bir değerlendirmedir?

Gazneli Mahmut’un Hindistan’a gerçekleştirdiği $17$ sefer sonucunda bölgede İslamiyet geniş kitlelerce benimsenmiş, Hinduizm inancının temelini oluşturan ve sosyal tabakalaşmayı temsil eden 'Kast Sistemi' büyük oranda sarsılmıştır.

Bu tarihsel gelişmenin, bölgenin uzun vadeli demografik ve siyasi yapısı üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar, İslamiyet'i kabul ettikten sonra Ribat adı verilen ticari yapılar ve Medreseler inşa ederek yerleşik kültürün kurumlarını oluşturmuşlardır. Buna karşın devlet idaresinde "İkili Teşkilat" uygulamasını sürdürmüş, resmi dil ve edebi eserlerde ise Hakaniye Türkçesini kullanmaya devam etmişlerdir.

Karahanlılara ait bu özellikler dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Büyük Selçuklu Devleti döneminde Vezir Nizamülmülk tarafından kurulan Nizamiye Medreselerinin açılmasında; yetenekli öğrencileri topluma kazandırmak, devletin memur ihtiyacını karşılamak ve Batıni faaliyetlerine karşı ideolojik bir mücadele yürütmek amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda Nizamiye Medreseleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türk-İslam devletlerinde hukuk sistemi, toplumsal ihtiyaçlar ve inanç esasları doğrultusunda şer'i ve örfi olmak üzere iki ana koldan yürütülmüştür. Bu sistem içerisinde yer alan, şer'i hukuk kurallarını temel alarak sadece ordudaki askeri personelin arasındaki uyuşmazlıkları çözmek ve askeri davalara bakmakla görevli olan yargı yetkilisi aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Selçuklu Devleti ile Gazneliler arasında 1040 yılında gerçekleşen Dandanakan Savaşı, bölgedeki siyasi dengeleri kökten değiştirmiş ve Türk-İslam tarihi için bir dönüm noktası oluşturmuştur.

Bu savaşın sonuçları dikkate alındığında, Büyük Selçuklu Devleti açısından taşıdığı temel önem aşağıdakilerden hangisidir?

Gazneliler Devleti'nin en parlak dönemini yaşatan, Hindistan üzerine düzenlediği 17 sefer ile İslamiyet'in bu coğrafyada geniş kitlelerce benimsenmesini sağlayan ve İslam dünyasında Abbasi halifesi tarafından kendisine "Sultan" unvanı verilen ilk Türk hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Anadolu Selçuklu Devleti'nde ticari faaliyetleri geliştirmek amacıyla inşa edilen kervansaraylarda yolcuların ve hayvanların üç gün boyunca ücretsiz konaklaması sağlanmış; ayrıca kervanları saldırıya uğrayan veya malları çalınan tüccarların zararlarının devlet hazinesinden karşılanmasını öngören bir tür 'devlet sigortası' sistemi uygulanmıştır. Bu uygulamalar dikkate alındığında, Selçuklu Devleti'nin ekonomik politikası hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?