Examkin

Yazım Kuralları

112 soru

Soru 101Soru →

Türkçede "ön" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin bir kısmı bitişik, bir kısmı ise ayrı yazılır. Bu kuralın karıştırılması, özellikle akademik ve resmî yazışmalarda sıkça hataya yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonomik veriler ışığında yapılan isabetli ön görüler, kurumun geleceğe yönelik stratejik planlarını kolaylaştırıyor.

Cevap

Ekonomik veriler ışığında yapılan isabetli ön görüler şeklinde başlayan cümledeki ifade yanlış yazılmıştır; çünkü 'öngörü' sözcüğü bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerde genel kural ayrı yazımdır (ön yargı, ön söz, ön izleme, ön inceleme). Ancak 'öngörü', 'önsezi' ve 'önayak' kelimeleri bu kuralın istisnasıdır ve bitişik yazılmaları gerekir. Cümlede 'ön görü' şeklinde ayrı yazılan ifade bu kuralı ihlal ettiği için yazım yanlışı içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen 'ön yargı', 'ön görü', 'ön söz' ve 'ana dili' gibi birleşik yapıdaki ifadeleri tespit edin.
İfadeler belirlendi: ön yargı, ön görü, ön söz, ana dili.
Yazım yanlışının bu tür birleşik yapılar üzerinde odaklandığı anlaşılmaktadır.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) 'ön' ve 'ana' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler için geçerli olan güncel yazım kurallarını kontrol edin.
Kurallar hatırlandı: 'öngörü', 'önsezi', 'önayak' kelimeleri bitişik; 'ön yargı', 'ön söz', 'ön izleme' ve 'ana dili' kelimeleri ayrı yazılır.
Türkçede bazı kalıplaşmış birleşik kelimeler gelenekselleşmiş olarak bitişik yazılırken, diğerleri ayrı yazılmaya devam eder.
3
Tespit edilen kelimeleri bu kurallarla karşılaştırın.
'Ön görü' şeklinde ayrı yazılan ifadenin 'öngörü' şeklinde bitişik yazılması gerektiği saptandı.
Diğer ifadeler (ön yargı, ön söz, ana dili) kurallara uygun olarak ayrı yazılmıştır; ancak 'öngörü' istisnai olarak bitişik yazılan gruptadır.

Anahtar Kavram

Ön ve Ana Sözcükleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
'Ön' sözcüğüyle başlayan birleşik kelimelerin çoğu ayrı yazılsa da birkaç önemli istisna bitişik yazılır.
2
Ön söz ve ön yargı kelimelerinin ayrı yazılması gerektiğini, ancak öngörü kelimesinin bitişik yazıldığını hatırlayın.
3
Cümlelerde geçen 'ön görü' ifadesi, TDK sözlüğünde bitişik bir yapı olarak yer alan 'öngörü' kelimesidir.

Daha Fazla Pratik

'İç', 'dış' ve 'öte' sözcükleriyle kurulan (çağ dışı, hafta içi vb.) birleşik kelimelerin yazım kurallarını inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 102Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve yazışmalarda dil bilgisi kurallarına uyulması, belgenin ciddiyeti ve mesajın netliği açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının veya ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli evrakları eksiksiz bir şekilde teslim etmekte memurun temel görevleri arasındadır.

Cevap

Cümlede geçen 'teslim etmekte' ifadesindeki 'te' bir bağlaçtır ve 'teslim etmek de' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'teslim etmekte' ifadesindeki '-te' aslında bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması (Teslim etmek... görevleri arasındadır), bunun bir bağlaç olduğunu kanıtlar. Bağlaçlar her zaman ayrı yazılır ve 'te' şeklinde sertleşmezler.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' veya 'te/ta' ekini cümleden çıkararak okuyun.
"Gerekli evrakları eksiksiz bir şekilde teslim etmek memurun temel görevleri arasındadır."
Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
2
Çıkarma işlemi sonrası cümlenin anlamlı kalıp kalmadığını kontrol edin.
Cümlenin anlamı bozulmamış, sadece anlamda hafif bir daralma olmuştur.
Anlam bozulmadığına göre bu bir ektir değil, bağlaçtır.
3
Yazım kuralını uygulayın.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' biçimine dönüşmez.
Sertleşme kuralı bağlaçlarda işlemez; bu yüzden 'teslim etmekte' kullanımı hatalıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ile bulunma hal eki olan '-de/-da'nın ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Şüphelendiğiniz 'de/da'yı cümleden çıkarıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.
2
Bağlaç olan 'de/da'nın hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde bir yazımı olmadığını unutmayın.
3
Son seçenekteki 'teslim etmekte' sözcüğünü cümleden çıkarıp okuduğunuzda cümlenin hala anlamlı olduğunu fark edeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin yazımı ile ilgili benzer bir karşılaştırma testi yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de/da' yerine cümleye 'dahi' veya 'bile' sözcüklerini getirebiliyorsanız o sözcük mutlaka ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 103Soru →

Günlük iletişimde ve resmî yazışmalarda bağlaçların ve eklerin doğru yazımı, ifadenin netliği açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duydum ki sende bizimle beraber hafta sonu düzenlenecek geziye katılacakmışsın.

Cevap

Cümledeki 'sende' sözcüğünde bulunan 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
İçinde 'sende' ifadesi geçen cümlede 'de' bağlaç görevindedir. Bağlaç olan 'de/da' her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması (Sen bizimle katılacakmışsın) bu sözcüğün bağlaç olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' ve 'ki' kullanımlarını tespit edin.
'Duydum ki' ve 'sende' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışları genellikle bu ek ve bağlaçların karıştırılmasından kaynaklanır.
2
'de' sözcüğünün bağlaç olup olmadığını anlamak için cümleden çıkarma yöntemini uygulayın.
'Sen bizimle geziye katılacakmışsın' şeklinde okunduğunda anlam bozulmamaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlamı bozmayan 'de/da' her zaman bağlaçtır ve ayrı yazılır.
3
Kuralı uygulayarak hatalı yazımı belirleyin.
'sende' yazımı yanlış, 'sen de' yazımı doğru olmalıdır.
Bağlaç olan 'de' sözcüğü cümleye 'dahi, bile' anlamı katar.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki'nin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'de/da' ve 'ki' kullanımlarına odaklanın.
2
'de'yi cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
'Sen de' derken 'dahi' anlamı mı var yoksa bir yerde bulunma anlamı mı var, bunu kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Sıfat yapan '-ki' eki ile bağlaç olan 'ki' arasındaki farkı pekiştirmek için 'ki'den sonra '-ler' eki getirme yöntemini çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'yi ayırt etmek için cümleyi sesli okuyun; bağlaç olan 'de' her zaman vurgusuz ve kelimeden bağımsız bir tonda söylenir.
Tahmini Süre:45s
Soru 104Soru →

Türkçede akrabalık bildiren kelimeler (amca, teyze, hala, dayı vb.) bir lakap veya unvan olarak kullanılmadığı sürece küçük harfle başlar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu akşam Ahmet Amcamın bize geleceğini öğrendim.

Cevap

Ahmet Amcamın ifadesinin geçtiği seçenek yanlıştır çünkü akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlamalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'amca' kelimesi kişiye özel bir akrabalık bağı bildirmektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre akrabalık bildiren kelimeler lakap veya unvan olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlatılmalıdır. Bu nedenle 'Ahmet Amcamın' yerine 'Ahmet amcamın' yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki akrabalık bildiren (teyze, amca, baba vb.) sözcükleri bul.
Ayşe teyze, Ahmet Amca, Müslüm Baba ve Hasan amca ifadeleri tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kelimede olabileceğini belirlemek için kuralın uygulandığı sözcükler seçilir.
2
Bu sözcüklerin gerçek bir akrabayı mı yoksa bir lakap/unvanı mı belirttiğini analiz et.
Ayşe teyze, Ahmet Amca ve Hasan amca gerçek akrabalık bildirirken; Müslüm Baba bir lakaptır.
Yazım kuralı, kullanım amacına (akrabalık vs. lakap) göre değişiklik gösterir.
3
Büyük harf kullanım kuralını uygula.
Akrabalık bildiren 'Amca' kelimesinin büyük harfle yazılması kurala aykırıdır; 'amca' şeklinde küçük yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre lakap olmayan akrabalık adları küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

Akrabalık Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki kelimenin gerçekten bir akrabayı mı yoksa herkesçe bilinen bir lakabı mı belirttiğine dikkat et.
2
Akrabalık adları (teyze, amca vb.) cümle içinde küçük harfle yazılır. Ancak Nene Hatun gibi tarihî bir kişilik veya Müslüm Baba gibi bir lakap söz konusuysa büyük yazılır.
3
Seçeneklerdeki 'Amca' kelimesinin yazılışını incele; eğer 'benim amcam' anlamındaysa küçük harfle başlamalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılıp ayrılmadığına dair kuralları gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin başına 'benim, senin, onun' gibi iyelik belirteçleri getirebiliyorsak genellikle akrabalık bildiriyordur ve küçük yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 105Soru →

Türkçede tarihî olay, çağ ve dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçılar, rönesans döneminde insanı ve doğayı temel alan eserler vermişlerdir.

Cevap

Sanatçılar, rönesans döneminde insanı ve doğayı temel alan eserler vermişlerdir.
Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. 'rönesans dönemi' ifadesi özel bir tarihî süreci temsil ettiği için 'Rönesans Dönemi' şeklinde büyük harflerle yazılmalıydı. Bu cümlede küçük harf kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen tarihî olay, çağ ve dönem isimlerini tespit edin.
Kurtuluş Savaşı, Tanzimat Dönemi, rönesans dönemi ve İlk Çağ ifadeleri tespit edildi.
Kuralın hangi sözcük gruplarına uygulanacağını belirlemek için gereklidir.
2
Tespit edilen özel isimlerin baş harflerini kurala göre kontrol edin.
'rönesans dönemi' ifadesinin küçük harfle başladığı görüldü.
Yazım kuralına aykırılığı belirlemek için gereklidir.
3
Hatalı olan ifadeyi doğru biçimiyle karşılaştırın.
'rönesans dönemi' yanlış, 'Rönesans Dönemi' doğrudur.
Hatanın türünü ve düzeltme yöntemini anlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen tarihî süreçleri belirten (savaş, dönem, çağ) kelime gruplarına odaklanın.
2
Tarihî dönem adlarının özel isim olduğunu ve her zaman büyük harfle başlaması gerektiğini hatırlayın.
3
Sanat tarihinin önemli bir dönemi olan 'rönesans' kelimesinin yazımını kontrol edin; burada bir eksiklik fark ediyor musunuz?

Daha Fazla Pratik

Diğer tarihî dönemler (Orta Çağ, Lale Devri, Cilalı Taş Devri) ile ilgili benzer örnekler çözerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel isim testi yapın: Eğer bir ifade belirli bir tarihî dilimi veya tekil bir olayı karşılıyorsa (Örn: Millî Mücadele), bu ifadeyi cümle içinde her zaman büyük harfle başlatmalısınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 106Soru →

Türkçede "birkaç, birçok, hiçbir, herhangi" gibi belgisiz (belirsizlik bildiren) sözcükler gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantıya katılan üyelerden bir kaçı henüz imza atmamıştı.

Cevap

Toplantıya katılan üyelerden bir kaçı henüz imza atmamıştı.
Türkçede 'birkaç' sözcüğü ve ondan türetilen 'birkaçı' gibi formlar her zaman bitişik yazılır. Seçenekte geçen 'bir kaçı' ifadesi ayrı yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki belgisiz sözcükleri bulun.
Belirlenen sözcükler: 'bir kaçı', 'hiçbir', 'birçok', 'herhangi'.
Yazım kuralının uygulanacağı hedef kelimeleri tespit etmek gerekir.
2
Bu sözcüklerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazıldığını kontrol edin.
Kurala göre bu sözcükler her zaman bitişik yazılmalıdır.
Türkçede bu kelimeler anlamca kaynaşmış kabul edildiği için bitişik yazılır.
3
Hatalı yazımı tespit edin.
'bir kaçı' ifadesinin ayrı yazıldığı görülmektedir; doğrusu 'birkaçı' olmalıdır.
Yazım kuralına aykırı olan seçenek yanlış cevabı oluşturur.

Anahtar Kavram

Belgisiz Sıfat ve Zamirlerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki belirsizlik bildiren (birkaç, hiçbir gibi) kelimelerin yazımına odaklanın.
2
Bu tür sözcükler genellikle bitişik yazılır; hangisinin ayrı yazıldığını bulun.
3
'Bir' ve 'kaç' kelimelerinin yan yana geldiği durumun yazımını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'birtakım' ve 'hiçbiri' gibi kelimelerin yazımını da tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 107Soru →

Yer adlarında özel isimden sonra gelen; il, ilçe, köy, belde ve semt gibi sözcükler, özel isme dâhil olmadıkları için küçük harfle başlar. Örneğin "Ankara ili" yazarken "ili" sözcüğü küçük harfle başlatılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmadığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tatilimizi bu yıl Antalya'nın Kaş İlçesinde geçireceğiz.

Cevap

Antalya'nın Kaş İlçesinde ifadesinde yer alan 'İlçe' sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre özel ada dâhil olmayan il, ilçe, belde, köy, semt vb. sözcükler küçük harfle başlar. 'Kaş ilçesinde' yazımında 'ilçesinde' sözcüğünün 'i' harfi küçük olmalıdır. Bu yüzden 'Kaş İlçesinde' yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yer bildiren tamlamaları (özel isim + tür adı) tespit edin.
Tespit edilen yapılar: Kaş İlçesi, Konya ili, Bahçeköy beldesi, Gültepe semti.
Yazım kuralının uygulanacağı sözcük öbeklerini belirlemek gerekir.
2
Özel isimden sonra gelen 'il, ilçe, belde, semt' gibi sözcüklerin büyük mü yoksa küçük harfle mi başladığını kurala göre kontrol edin.
Kural gereği bu sözcükler küçük harfle başlamalıdır.
Bu sözcükler özel ismin bir parçası değil, o yerin türünü belirten cins isimlerdir.
3
Hatalı olan seçeneği belirleyin.
'Kaş İlçesi' yazımında 'İ' harfinin büyük yazılması bir hatadır.
Diğer seçeneklerde 'il', 'belde' ve 'semt' sözcükleri doğru şekilde küçük harfle başlatılmıştır.

Anahtar Kavram

Özel isme dâhil olmayan yer belirteçlerinin (il, ilçe vb.) yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin yanındaki 'il', 'ilçe' gibi sözcüklerin büyük mü küçük mü yazıldığına odaklanın.
2
Bir yerin adı sadece o yerin kendisine aittir; ancak 'il', 'ilçe' gibi tanımlayıcılar o yerin türünü belirtir ve genellikle küçük yazılır.
3
Hangi seçenekte 'ilçe' sözcüğü bir özel ismin parçasıymış gibi büyük harfle başlatılmış?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Kıta' ve 'Bölge' adlarının (örneğin Asya kıtası, Ege bölgesi) yazım kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kuralı şu şekilde ezberleyebilirsiniz: Adrese dayalı hiyerarşide büyükten küçüğe giderken; İl, İlçe, Belde, Köy 'küçük' harfle; Mahalle, Cadde, Sokak ise 'büyük' harfle başlar.
Tahmini Süre:45s
Soru 108Soru →

Türkçede sayılar, metin içerisinde harflerle yazıldıklarında her sayı basamağı ayrı yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı DOĞRUDUR?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphaneye bu hafta yirmi iki yeni roman geldi.

Cevap

Sayı basamaklarının her birinin ayrı yazıldığı 'Kütüphaneye bu hafta yirmi iki yeni roman geldi.' cümlesi doğrudur.
Türkçede birden fazla kelimeden oluşan sayılar harflerle yazıldığında her bir sayı basamağının ayrı yazılması temel kuraldır. 'Yirmi iki' ifadesi bu kurala uygun olarak 2020 ve 22 basamaklarını temsil eden kelimelerin ayrı yazılmasıyla oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı ifadelerini tespit et.
onbeş, yirmi iki, seksenbeş, yediyüz elli
Yazım kuralının uygulanacağı hedef kelimeleri belirlemek gerekir.
2
Sayıların harflerle yazıldığı durumlarda her kelimenin ayrı yazılıp yazılmadığını kontrol et.
Sadece 'yirmi iki' ifadesinde kelimeler ayrı yazılmıştır.
Türkçede sayılar metin içinde harflerle yazıldığında her basamak ayrı yazılır.
3
Kurala tam uyum sağlayan seçeneği belirle.
Doğru yazım 'yirmi iki' şeklindedir.
Diğer seçeneklerde sayılar bitişik yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımı

İpuçları

1
Türkçede sayılar harflerle yazıldığında her bir kelimesinin ayrı yazılması gerektiğini hatırla.
2
Cümlelerde geçen 'onbeş', 'seksenbeş' ve 'yediyüz' gibi ifadelere dikkatlice bak; bu kelimelerin basamakları birbirinden ayrılmış mı?
3
Hangi cümlede sayının her basamağı ('yirmi iki' örneğinde olduğu gibi) birbirinden ayrı yazılarak kurala uyulmuştur?

Daha Fazla Pratik

Sayıların yazımıyla ilgili tarihlerin ve saatlerin yazımı kurallarını da tekrar edebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 109Soru →

Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aradığınız kelimenin güncel anlamına TDK'nın sözlüğünden bakabilirsiniz.

Cevap

Sözlüğün kaynağı olarak belirtilen 'TDK'nın' ifadesinde yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.
Doğru cevap, yazım yanlışı içeren seçenektir. Türkçede 'K' harfi 'Ke' olarak seslendirildiği için 'TDK' kısaltmasına gelen ek 'TDK'nin' şeklinde olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı, harfin 'Ka' şeklinde yanlış okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaları tespit et.
TRT, ÖSYM, TDK ve THY kısaltmaları bulundu.
Kuralın uygulanacağı hedef kelimeleri belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen kısaltmaların son harflerinin okunuşuna göre gelen ekleri kontrol et.
TRT'den (doğru), ÖSYM'nin (doğru), THY'nin (doğru), TDK'nın (yanlış).
Büyük harfli kısaltmalarda ekler, kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin okunuşuna göre gelir.
3
Türkçede 'K' harfinin okunuş kuralını hatırla.
Türkçede 'K' harfi 'Ke' olarak okunur. Bu yüzden 'TDK-nin' şeklinde yazılmalıdır.
En yaygın hata 'K' harfini 'Ka' olarak okuyup eki kalın ünlüyle (a/ı) getirmektir.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda kelimenin uzun halini (açılımını) düşünmeyin.
2
Sadece kısaltmayı oluşturan harfleri tek tek okuyun ve son harfe odaklanın.
3
Türkçede 'K' harfi her zaman 'Ke' diye okunur. 'Ka' diye bir ses yoktur.

Daha Fazla Pratik

Küçük harfle yapılan kısaltmalarda (m, kg, cm) ise kelimenin okunuşunun esas alındığını hatırlayarak bu iki kuralı karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları yüksek sesle harf harf okuyarak ek getirmeyi deneyin. Örneğin: T-D-K (Te-De-Ke) + nin.
Tahmini Süre:45s
Soru 110Soru →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımında, kelimelerin anlam kaymasına uğrayıp uğramaması veya kalıplaşmış yapılar oluşturması belirleyici bir rol oynar. Özellikle akademik ve idari terimlerde 'ana', 'yüksek', 'alt' ve 'üst' gibi sözcüklerle kurulan yapıların yazımı sıklıkla karıştırılabilmektedir. Bu kurallar bütünü dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adayların sınav tercihlerini yapmadan önce güncel yüksek öğretim programları kılavuzunu dikkatle incelemeleri gerekir.

Cevap

Adayların sınav tercihlerini yapmadan önce güncel yüksek öğretim programları kılavuzunu incelemeleri gerektiğini belirten seçenek yanlıştır çünkü 'yükseköğretim' bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'yüksek öğretim' ifadesi yer almaktadır. Türk Dil Kurumu'na göre 'ilköğretim', 'ortaöğretim' ve 'yükseköğretim' gibi kademe belirten eğitim terimleri kalıplaşmış oldukları için her zaman bitişik yazılır. Bu kelimenin ayrı yazılması yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit et.
'Ana bilim dalı', 'yüksek öğretim', 'hafta içi', 'huzurevi' kelimeleri belirlendi.
Yazım kuralları sorularında odaklanılması gereken potansiyel hata noktalarını bulmak için ilk adımdır.
2
Tespit edilen kelimelerin TDK güncel yazım kurallarına uygunluğunu denetle.
'Yükseköğretim' sözcüğünün bitişik yazılması gerektiği halde cümlede ayrı yazıldığı fark edildi.
Akademik ve idari kurum adları ile terimlerde (ilköğretim, ortaöğretim, yükseköğretim) kalıplaşmış bitişik yazım kuralı mevcuttur.

Anahtar Kavram

Öğretimle ilgili terimlerin (ilköğretim, yükseköğretim vb.) ve 'ana' sözcüğüyle kurulan terimlerin yazım ayrımı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki eğitim kademelerine ve zaman bildiren birleşik sözcüklere dikkat edin.
2
'İlköğretim' ve 'ortaöğretim' kelimelerinin nasıl yazıldığını hatırlayın; 'yükseköğretim' de aynı kurala tabidir.
3
'Ana bilim dalı' ayrı yazılırken, eğitim sisteminin genel adını temsil eden 'yükseköğretim' sözcüğü bitişik yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'ana' ile başlayan kelimelerin (anaokulu, anapara) hangilerinin bitişik, hangilerinin ayrı yazıldığını TDK sözlüğünden kontrol edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri 'açık öğretim' (ayrı) ile 'yükseköğretim' (bitişik) şeklinde zıtlık kurarak kodlamak, bu sık karşılaşılan KPSS tuzağını aşmanıza yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 111Soru →

Türkçede yardımcı fiillerle (etmek, olmak, eylemek vb.) kurulan birleşik fiillerde; isim unsurunda bir ses düşmesi veya türemesi meydana gelirse fiil bitişik, herhangi bir ses olayı oluşmazsa ayrı yazılır. Ancak bazı birleşik fiiller, anlamca kaynaşmış oldukları için ses olayı kuralına bakılmaksızın gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Son dakikada alınan bir kararla ihaleden vaz geçtiklerini resmen açıkladılar.

Cevap

İhale sürecinden çekilmeyi ifade eden 'vazgeçmek' fiili anlamca kaynaşmış birleşik fiildir ve kural gereği bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'vazgeçmek' fiili, anlamca kaynaşmış birleşik fiiller grubuna girer. Bu tür fiillerde (vazgeçmek, başvurmak, öngörmek, varsaymak vb.) herhangi bir ses düşmesi veya türemesi olmasa dahi gelenekleşmiş olarak kelimeler bitişik yazılır. Cümlede ise bu kelime ayrı yazılarak kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri tespit et.
'Vaz geçtiklerini', 'kaydolmanız', 'ayırt etmek' ve 'arz etti' ifadeleri belirlendi.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu anlamak için yapısal analiz gereklidir.
2
Yardımcı fiil kuralını (ses olayı varlığı/yokluğu) kontrol et.
'Kaydolmak'ta ses düşmesi var (doğru), 'ayırt etmek' ve 'arz etmek'te ses olayı yok (doğru).
Türkçedeki genel kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığı denetlenmelidir.
3
Anlamca kaynaşmış istisnai fiilleri hatırla.
'Vazgeçmek', 'başvurmak', 'varsaymak' gibi fiillerin ses olayı olmasa da bitişik yazıldığı saptandı.
Bazı kelimeler kuralın dışındaki özel kullanımlara tabidir.
4
Yanlış yazılan seçeneği belirle.
'Vaz geçtiklerini' ifadesinin ayrı yazılarak hata yapıldığı sonucuna varıldı.
Anlamca kaynaşmış birleşik fiillerin ayrı yazılması Türkçede yazım yanlışı kabul edilir.

Anahtar Kavram

Birleşik Fiillerin Yazımı (Yardımcı Fiiller ve Anlamca Kaynaşmış Fiiller)

İpuçları

1
Birleşik fiillere odaklanın: 'vazgeçmek', 'kaydolmak', 'ayırt etmek' ve 'arz etmek'.
2
Ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) olmayan yardımcı fiillerin ayrı yazıldığını, ancak 'vazgeçmek' gibi bazı kelimelerin kalıplaştığını hatırlayın.
3
'Vazgeçmek' fiili, bir ses olayı barındırmasa da istisnai olarak her zaman bitişik yazılan birleşik fiillerden biridir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde istisnai olan 'başvurmak' ve 'öngörmek' gibi fiillerin yazımını da çalışma listenize ekleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri tek tek inceleyin: Eğer kelime 'etmek' veya 'olmak' ile kurulmuşsa ve ilk kelimede bir harf değişimi yoksa ayırın. Eğer 'vazgeçmek', 'başvurmak' gibi kalıplaşmış bir kelimeyse, ses olayına bakmadan her zaman bitişik yazın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 112Soru →

Türkçede bulunma durum eki olan '-de / -da' kelimeye bitişik yazılırken, bağlaç olan 'de / da' her zaman ayrı yazılır. Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıcak yaz günlerinde havuz da yüzmek çok eğlencelidir.

Cevap

Cümledeki 'havuz da' ifadesinde yer alan '-da' eki bulunma durum ekidir ve kelimeye bitişik yazılarak 'havuzda' şeklinde olmalıdır.
Cümlede 'havuz' sözcüğüne getirilen '-da', bulunma durumu bildiren bir ektir. Türkçede ekler kelimeye bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulması ('havuz yüzmek' denilemez), bunun bir ek olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'da' ekini/bağlacını cümleden çıkararak okuyun.
"Sıcak yaz günlerinde havuz yüzmek çok eğlencelidir." şeklinde bir cümle elde edilir.
Bağlaç olan 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozulmaz, ancak ek olan '-de/-da' çıkarıldığında anlam bozulur.
2
Cümlenin anlamını kontrol edin.
Cümlenin anlamı bozulmuştur ve 'havuz' sözcüğünün bir yer bildirmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Buradaki '-da', yüzme eyleminin nerede yapıldığını gösteren bulunma durum ekidir.
3
Yazım kuralını uygulayın.
Anlam bozulduğu ve yer bildirildiği için '-da' eki kelimeye bitişik yazılmalıdır.
Eklerin ayrı yazılması Türkçede bir yazım yanlışıdır.

Anahtar Kavram

de/da Bağlacı ve Eki Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'da'yı cümleden çıkarıp cümleyi tekrar okumayı deneyin.
2
Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa bitişik, bozulmuyorsa ayrı yazılır.
3
"Sıcak yaz günlerinde havuz yüzmek..." ifadesi anlamlı mıdır?

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' şekline dönüşmediğini, ek olan '-de'nin ise dönüşebileceğini hatırlatan diğer sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 6 / 6
Yazım Kuralları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin