Examkin

Yazım Kuralları

112 soru

Soru 81Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde yazım kurallarına gösterilen hassasiyet, bilginin aktarım kalitesini ve metnin kurumsal ciddiyetini doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fakülte Yönetim Kurulunca onaylanan çalışma takviminde, ana dilinin korunması amacıyla hafta sonu düzenlenecek olan panelin detayları paylaşıldı.

Cevap

Fakülte Yönetim Kurulunca onaylanan çalışma takviminde, ana dilinin korunması amacıyla hafta sonu düzenlenecek olan panelin detayları paylaşıldı.
Doğru cümlede birden fazla önemli yazım kuralı başarıyla uygulanmıştır: 'Fakülte Yönetim Kurulunca' ifadesinde kurul adına gelen ek kesmeyle ayrılmamıştır. 'Ana dili' ve 'hafta sonu' gibi ifadeler TDK kurallarına uygun olarak ayrı yazılmıştır. Ayrıca 'onaylanan', 'çalışma', 'takvimi' gibi sözcüklerde de herhangi bir hata bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kontrol edilmesi
Fakülte Yönetim Kurulunca ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin örnekleri incelendi.
TDK kuralına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Ayrı yazılması gereken birleşik kelimelerin incelenmesi
'Sıra dışı', 'ana dili', 'hafta sonu' ve 'her biri' ifadelerinin yazımı kontrol edildi.
Dış, iç, sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelimeler ile ana sözcüğünün başa geldiği tamlamalar genellikle ayrı yazılır.
3
Bitişik yazılması gereken birleşik fiillerin tespiti
'Vazgeçmek' sözcüğünün yazımı denetlendi.
Anlamca kaynaşmış bazı birleşik fiiller gelenekselleşmiş olarak bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Kurum Adlarına Gelen Ekler ve Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığına dikkat edin.
2
'Sıra dışı', 'hafta sonu' ve 'ana dili' gibi kelimelerin TDK'ye göre ayrı mı yoksa bitişik mi yazıldığını hatırlayın.
3
'Vazgeçmek' ve 'birtakım' gibi sözcüklerin kalıplaşmış yapıları nedeniyle bitişik yazıldığını, 'her biri'nin ise daima ayrı olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum/kuruluş adlarına gelen eklerle ilgili Avrupa Birliği istisnasını ve unvanlara gelen eklerin yazımını tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Şıklar arasında eleme yaparken önce en emin olduğunuz 'ayrı/bitişik yazım' kurallarından başlayın (örneğin vazgeçmek ve sıra dışı), ardından daha teknik olan 'kurum eki' kuralını kontrol edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 82Soru →

Türkçede bağlaç olan "ki" her zaman ayrı bir kelime olarak yazılırken; sıfat yapan veya ilgi zamiri olan "-ki" ekleri kelimeye bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öyle anlıyorum ki bu toplantı beklenenden daha uzun sürecek.

Cevap

Öyle anlıyorum ki bu toplantı beklenenden daha uzun sürecek.
Cümlede geçen "anlıyorum ki" ifadesindeki "ki", bir fiilden sonra gelmiş ve iki yargıyı birbirine bağlamıştır. Bu görevdeki "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Seçenekteki kullanım bu kurala tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
"ki" sözcüğünün cümleyi mi bağladığını yoksa ismi mi nitelediğini belirle.
"Anlıyorum ki" ifadesinde "ki" iki yargıyı birbirine bağlamaktadır.
Bağlaç olan "ki" her zaman ayrı yazılır.
2
Pratik bir test olan "-ler" takısı yöntemini uygula.
"Anlıyorum kiler" ifadesi anlamsız olduğu için ayrı yazılır; "Bahçedekiler" veya "Yarınkiler" anlamlı olduğu için bitişik yazılır.
Kelimeye "-ler" takısı getirildiğinde anlam bozuluyorsa o "ki" bağlaçtır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'ki'nin yazımı

İpuçları

1
Fiillerden sonra gelen 'ki' genellikle bağlaçtır.
2
Kelimeye '-ler' çokluk ekini getirmeyi dene. Eğer kelime anlamlı oluyorsa bitişik yazmalısın.
3
'Anlıyorum kiler' mi dersin yoksa 'Bahçedekiler' mi? Hangisi kulağa doğru geliyor?

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olmasına rağmen bitişik yazılan 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki...) kodlamasındaki istisnaları inceleyebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 83Soru →

Kamu kurumları tarafından hazırlanan resmî raporlarda ve duyurularda dil bilgisi kurallarına gösterilen hassasiyet, metnin ciddiyetini ve kurumsal kimliği yansıtır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum envanterine kaydedilmek üzere personeller için yeni birtakım iş kıyafeti sipariş edildi.

Cevap

Yeni iş kıyafeti setinden bahsedilen cümlede 'birtakım' sözcüğünün bitişik yazılması yanlıştır; sayı belirttiği için ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte, iş kıyafetlerinden bir 'set' veya 'grup' olarak bahsedilmektedir. Bu kullanımda 'bir' sözcüğü sayı sıfatıdır ve yerine 'iki takım' veya 'üç takım' getirilebilir. Bu nedenle 'bir takım' şeklinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılarak kural ihlali yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan 'bir' ile başlayan birleşik yapılı sözcükleri (birtakım, birbirini, birçok) tespit edin.
A seçeneğinde 'birtakım', B seçeneğinde 'birtakım', C seçeneğinde 'birbirini' ve D seçeneğinde 'birçok' sözcükleri incelenmelidir.
Yazım yanlışının bu tür kalıplaşmış veya belirsizlik bildiren ifadelerde olma ihtimali yüksektir.
2
B seçeneğindeki 'birtakım' sözcüğünün cümleye kattığı anlamı analiz edin.
Cümlede 'bazı' anlamı değil, 'bir adet set' anlamında bir sayı grubu (bir takım iş kıyafeti) kastedilmektedir.
Sözcüğün anlamı, bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağını belirleyen temel unsurdur.
3
TDK kurallarına göre 'birtakım' sözcüğünün yazım kuralını uygulayın.
Belirsizlik sıfatı (bazı) ise bitişik, sayı grubu (bir set) ise ayrı yazılır.
Kuralın doğru uygulanması sonucunda B seçeneğindeki kullanımın yanlış olduğu saptanır.

Anahtar Kavram

Belirsizlik sıfatı olan 'birtakım' ile sayı grubu olan 'bir takım' ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'birtakım' sözcüğünün yerine 'bazı' kelimesini koymayı deneyin.
2
Eğer 'bazı' kelimesi anlamı karşılıyorsa sözcük bitişik; eğer bir sayı (örneğin 'iki takım') anlamı varsa ayrı yazılmalıdır.
3
B seçeneğinde 'bazı iş kıyafeti' mi demek istenmiş yoksa 'bir set iş kıyafeti' mi? Sayı anlamı ağır bastığı için yazım hatası yapılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili 'her bir', 'hiçbir', 'herhangi' gibi diğer belirsizlik bildiren ifadelerin yazımını da tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 84Soru →

Türkçede yön adlarının yazımıyla ilgili temel kurallara göre; yön bildiren sözcükler özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harfle başlar. Ayrıca ara yönler her zaman bitişik yazılırken; "batı" ve "doğu" gibi sözcükler medeniyet veya düşünce tarzı anlamında kullanıldığında büyük harfle başlatılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkemizin Güney doğu illerinde yetiştirilen tarım ürünleri, yüksek kalitesiyle dünya pazarlarında yoğun talep görüyor.

Cevap

Ülkemizin tarım ürünlerinden bahseden seçenekte yer alan 'Güney doğu' ifadesi, bir ara yön olduğu için bitişik yazılmalıydı.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'Güney doğu' ifadesi bir ara yöndür. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre ara yönlerin tamamı (güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu, güneybatı) bitişik yazılmalıdır. Bu kurala uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yön adlarını tespit et.
Seçeneklerde 'Batı', 'güneydoğusuna', 'Kuzey', 'Güney doğu' ve 'batısında' ifadeleri yön bildirmektedir.
Yazım kurallarını uygulamak için önce ilgili sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Yön adlarının özel isme göre konumunu ve anlamını kontrol et.
'Kuzey Avrupa' (önce/büyük), 'Anadolu'nun güneydoğusu' (sonra/küçük) ve 'Batı felsefesi' (kültür/büyük) kullanımları kurallara uygundur.
Yön adlarının büyük-küçük harf ayrımı konumlarına ve bağlamlarına bağlıdır.
3
Ara yönlerin bitişiklik kuralını denetle.
'Güney doğu' ifadesinin ayrı yazıldığı görülmektedir.
TDK kurallarına göre kuzeybatı, kuzeydoğu, güneybatı ve güneydoğu gibi ara yönler mutlaka bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yön Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yön adlarının (kuzey, güney, doğu, batı ve bunların birleşimleri) özel isimle olan ilişkisine dikkat edin.
2
Ara yönlerin (iki yönün birleşimiyle oluşan sözcükler) yazımında bitişiklik veya ayrılık durumunu kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını (Örn: Türk Dil Kurumuna) tekrar ederek yazım kuralları bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yön adlarını kontrol ederken 'Önce gelirse ÖN-emli (Büyük), sonra gelirse SÖN-ük (Küçük)' tekerlemesini kullanarak hiyerarşiyi hatırlayabilirsiniz. Ara yönler için ise 'ara yönler her zaman el eledir (bitişik)' kuralını uygulayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 85Soru →

Türkçede kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken; bazı birleşik kelimelerin ayrı, bazılarının ise bitişik yazılması kurala bağlanmıştır. Ayrıca Arapça kökenli bazı sözcüklerde ünsüz yumuşaması görülmez.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul toplantısında, tıp fakültesi bünyesindeki bir ana bilimdalı için ek kadro tahsis edilmesi hususu karara bağlandı.

Cevap

Cümledeki 'ana bilimdalı' ifadesi yanlış yazılmıştır; bu sözcük grubunun 'ana bilim dalı' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.
İlgili seçenekte geçen 'ana bilim dalı' ifadesi, Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre ayrı yazılması gereken bir sözcük grubudur. Akademik çevrelerde yaygın olarak bitişik yazılmasına rağmen resmi kural ayrı yazılması yönündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum adlarına gelen eklerin yazımını kontrol et.
Anayasa Mahkemesinin ve Yükseköğretim Kurulunun ifadelerinde eklerin ayrılmaması doğrudur.
TDK kuralına göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Ünsüz yumuşaması istisnalarını incele.
'Hukukun' sözcüğünde 'k' harfinin 'ğ'ye dönüşmemesi doğrudur.
Arapça kökenli 'hukuk' sözcüğü, ünlüyle başlayan ek aldığında sonundaki sert ünsüz yumuşamaz.
3
Birleşik kelimelerin (öz geçmiş, iş birliği, ana bilim dalı) yazımını değerlendir.
'Öz geçmiş' ve 'iş birliği' ayrı yazılmıştır (doğru), ancak 'ana bilim dalı' bitişik yazılmıştır (yanlış).
Türk Dil Kurumu güncel kılavuzuna göre 'ana bilim dalı', 'iş birliği' ve 'öz geçmiş' gibi kavramlar ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ekleri ve teknik terimlerin (ana bilim dalı vb.) yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adlarına gelen eklere ve teknik terimlerin (öz geçmiş, iş birliği) ayrı mı bitişik mi yazıldığına odaklanın.
2
Türkiye Büyük Millet Meclisi veya Anayasa Mahkemesi gibi büyük kurumların adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığını unutmayın.
3
'Ana bilim dalı' ifadesi genellikle akademik ortamlarda bitişik görülse de TDK'ye göre aslında üç ayrı kelimeden oluşur.

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına gelen eklerin istisnalarını (örneğin Avrupa Birliği) ve 'ayrı yazılan birleşik kelimeler' listesini TDK kılavuzundan tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yazımını kontrol ederken 'ev', 'hane', 'sever' gibi bitişik yazılan eklerin olup olmadığını veya anlam kayması yaşanıp yaşanmadığını analiz ederek elemenizi yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 86Soru →

Günlük hayatta ve resmî yazışmalarda bazı sözcüklerin yazımı, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre belirlenmiş standartlara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar arasında sağlanan işbirliği, kamu hizmetlerinin daha verimli yürütülmesine olanak tanıyor.

Cevap

Kurumlar arasında sağlanan işbirliği ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır; çünkü 'iş birliği' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'iş birliği', 'iş bölümü', 'iş adamı' gibi birleşik sözcükler ayrı yazılmalıdır. Cümle içerisinde 'işbirliği' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki kritik sözcükleri belirle.
Mütevazı (A), hukukun (B), işbirliği (C), hafta içi (D), Resmî Gazete ve öngörüyor (E) sözcükleri incelenmelidir.
Yazım kuralları sorularında genellikle birleşik kelimeler, ses olayları ve düzeltme işaretleri test edilir.
2
Birleşik kelimelerin yazım kuralını uygula.
TDK'ye göre 'iş birliği', 'iş bölümü' gibi ifadeler herhangi bir ses olayı veya anlam kayması barındırmadığı için ayrı yazılır.
Sözcüklerden her ikisi veya ikincisi, birleşme sırasında anlam değişmesine uğramadığında bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki potansiyel tuzakları kontrol et.
Hukukun (yazıda yumuşama olmaz), mütevazı (sonu 'ı' ile biter), Resmî (nispet eki 'î' kullanılır) ve öngörmek (bitişik yazılan istisnalardandır) kullanımlarının doğru olduğu onaylanır.
Doğru cevaptan emin olmak için diğer çeldiricilerin kurala uygunluğu teyit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin ve Özel İsimlerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik sözcüklerin (iki kelimeden oluşan ifadelerin) ayrı mı yoksa bitişik mi yazıldığına dikkat edin.
2
Özellikle 'iş' kelimesiyle kurulan 'iş birliği' ve 'iş bölümü' gibi tamlamaların TDK'deki yazımını hatırlamaya çalışın.
3
TDK'ye göre, kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır. 'İş birliği' de bu kurala dahildir.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Dış, İç, Sıra' sözleriyle kurulan (sıra dışı, hafta içi, yurt dışı) birleşik kelimelerin yazımını tekrar ederek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yazım kurallarını kontrol ederken 'ayrı yazılan birleşik kelimeler' kuralındaki 'anlam kayması var mı?' testini uygulayabilirsiniz. İş ve birliğin kendi anlamlarını koruduğunu gördüğünüzde ayrı yazılması gerektiğini fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 87Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dilin kurallarına uygun kullanımı, belgenin niteliğini ve ciddiyetini belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Özellikle kurum adlarına gelen eklerin kullanımı ve bazı birleşik kelimelerin yazımı konusundaki hassasiyet, profesyonel bir metnin temel gerekliliğidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge İdare Mahkemesi'nce verilen yürütmeyi durdurma kararı uyarınca, ilgili kamu kurumundaki atama süreci askıya alınmıştır.

Cevap

Bölge İdare Mahkemesi'nce ifadesinde yapılan kesme işareti kullanımı yanlıştır; kural gereği kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Bölge İdare Mahkemesi' de bir yargı kurumu olduğu için getirilen ekin kesme işareti kullanılmadan, doğrudan 'Bölge İdare Mahkemesince' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kuralını hatırla.
TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Resmî yazışma kurallarının temelini bu kural oluşturur.
2
Cümledeki 'Bölge İdare Mahkemesi'nce' ifadesini incele.
Bu ifade bir kurum/kuruluş adıdır ve getirilen '-nce' eki kesme işaretiyle ayrılmıştır.
Kesme işaretinin kullanımı kural ihlali teşkil eder.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kelimeleri (Türkçenin, Resmî Gazete, öz güven) kontrol et.
Hepsi güncel TDK kurallarına uygundur.
Hatalı olan tek seçeneği doğrulamak için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin nasıl yazıldığına dikkat edin.
2
TDK'ye göre mahkemeler, bakanlıklar ve üniversiteler gibi kurum adlarına gelen eklerde kesme işareti kullanılmaz.
3
Bölge İdare Mahkemesi bir kurumdur; buna getirilen eklerin ayrılıp ayrılmadığını sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kuralının tek istisnası olan 'Avrupa Birliği' kullanımıyla ilgili soruları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 88Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde ve personelin günlük yazışmalarında dil bilgisi kurallarına uyulması, hizmet kalitesinin ve profesyonelliğin bir göstergesidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müfettişler tarafından hazırlanan raporda bazı usulsüzlükler tespit edildiği farkedildi.

Cevap

Yanlış yazılan ifade 'farkedildi' sözcüğüdür; doğrusu 'fark edildi' olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'farkedildi' ifadesi hatalıdır. Türkçede isim soylu kelimelerle 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiiller birleşirken, isim kısmında herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz türemesi) meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılmalıdır. 'Fark' kelimesinde bir ses olayı olmadığı için 'fark edildi' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiilleri (etmek, olmak) tespit edin.
'tespit edildi' ve 'farkedildi' ifadeleri yardımcı fiille kurulmuştur.
Yardımcı fiillerle kurulan yapıların yazımı sıklıkla hata yapılan bir alandır.
2
İsim unsuru ile yardımcı fiil birleşirken ses olayı olup olmadığını kontrol edin.
'Fark' kelimesi ile 'etmek' fiili birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmez.
Türkçede ses olayı yoksa yardımcı fiiller ayrı yazılır.
3
Doğru yazımı belirleyin.
Doğru yazım 'fark edildi' şeklindedir.
Kural gereği ses olayı gerçekleşmediği için ayrı yazım zorunludur.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'etmek' yardımcı fiili ile kurulan birleşik fiilleri inceleyin.
2
Yardımcı fiille birleşen kelimelerde ses düşmesi veya türemesi olup olmadığını kontrol edin.
3
'Fark' ve 'etmek' birleşirken bir ses olayı (Örneğin: 'hiss-etmek'teki gibi bir türeme) gerçekleşir mi?

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesine uğrayan (sabretmek, kaybolmak gibi) kelimelerin yazımını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi bitişik mi yoksa ayrı mı yazacağınızdan emin değilseniz, kelimeler arasına başka bir sözcük sokup sokamadığınızı kontrol edin (Örn: fark çok net edildi). Eğer anlam bozulmadan araya kelime giriyorsa genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 89Soru →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına getirilen eklerin yazımıyla ilgili temel kural, bu eklerin kesme işaretiyle (′') ayrılmamasıdır. Ancak bu kuralın istisnaları ve özel adların türüne göre değişen farklı uygulamaları mevcuttur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni akademik kadro ilanları Yükseköğretim Kurulu'nca onaylanarak kamuoyuna resmen duyuruldu.

Cevap

Yükseköğretim Kurulu gibi kurul ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır; doğru yazım 'Yükseköğretim Kurulunca' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap, kurul adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını ihlal eden seçenektir. 'Yükseköğretim Kurulu' ifadesi bir kurul adıdır ve TDK kurallarına göre bu ada getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. 'Yükseköğretim Kurulunca' şeklinde bitişik yazılması gerekirken kesme işareti kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adları kuralını hatırla
TDK'ya göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Resmî yazışma ve dil bilgisi standartlarını korumak.
2
İstisnaları kontrol et
'Avrupa Birliği' ifadesi bu kuralın tek istisnasıdır ve ekleri ayrılır.
TDK'nın belirlediği güncel yazım kılavuzu gereği.
3
Yapı adlarını ayırt et
Saray, köşk, köprü gibi yapı adlarının kurum adlarından farklı olarak eklerinin ayrıldığını belirle.
Özel ad türleri arasındaki yazım farkını tespit etmek.
4
Seçenekleri karşılaştır
Yükseköğretim Kurulu ifadesine getirilen ekin ayrılmış olduğu seçeneğin kuralı ihlal ettiğini sapta.
Hatalı kullanımı bulmak.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adlarına Getirilen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılıp ayrılmadığına odaklanın.
2
TDK kurallarına göre Avrupa Birliği'nin bu konuda özel bir durumu olduğunu unutmayın.
3
'Yükseköğretim Kurulu' bir kurul adıdır; bu tür adlara gelen eklerin nasıl yazılması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin ayrılması kurallarına göz atarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Özel ad bir yapı mı yoksa bir resmî kurum mu?' sorusunu sorun. Resmî kurum, kurul ve iş yerlerinde (Avrupa Birliği hariç) kesme işareti kullanılmaz.
Tahmini Süre:50s
Soru 90Soru →

Resmî yazışmalarda ve kurumsal raporlarda dil bilgisi kurallarına hassasiyet gösterilmesi, hem kurumsal ciddiyet hem de metnin anlaşılırlığı açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetimler sırasında mevzuata aykırı durumları ayırdetmek için uzman bir teknik heyet görevlendirilmiştir.

Cevap

Denetimler sırasında mevzuata aykırı durumları 'ayırdetmek' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; doğrusu 'ayırt etmek' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılmalıdır. Mevzuata aykırı durumları tanımlamak için kullanılan 'ayırt etmek' ifadesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için 'ayırdetmek' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri ve ekleri tespit et.
'Kurum içi', 'öngörülen', 'ayırdetmek', 'Resmî Gazete' ve 'her bir' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışları genellikle birleşik kelimelerin yazımı, büyük harf kullanımı veya eklerin ayrılmasında yoğunlaşır.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı kuralını uygula.
'Ayırt' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi (örneğin: sabretmek) veya ünsüz türemesi (örneğin: reddetmek) gerçekleşmemektedir.
TDK kurallarına göre, yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Diğer karmaşık kullanımları teyit et.
'Öngörmek' anlamca kaynaşmış olduğu için bitişik, 'Resmî Gazete' özel isim olduğu için büyük harfle ve kesmeyle, 'kurum içi' ise kural gereği ayrı yazılmıştır.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak yanlış seçenek kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulan yapılara (ayırt etmek, tebliğ etmek vb.) odaklanın.
2
Birleşik fiillerin bitişik yazılması için 'sabretmek' (sabır etmek) veya 'hissetmek' (his etmek) gibi bir ses olayı gerçekleşip gerçekleşmediğine bakın.
3
'Ayırt' kelimesi 'etmek' fiiliyle birleşirken hiçbir harfini kaybetmez veya yeni bir harf türetmez. Bu yüzden ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'fark etmek', 'terk etmek' ve 'hak etmek' gibi sözcüklerin de sıkça karıştırıldığını unutmayın; bunlarda da ses olayı olmadığı için ayrı yazılırlar.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü cümleden bağımsız olarak 'ayırt mı?' yoksa 'ayırıt mı?' diye kontrol edin; kökte bir değişim yoksa ve yardımcı fiille birleşirken ses olayı yaşanmıyorsa her zaman ayrı yazılacağını hatırlayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 91Soru →

Kamu personeli tarafından hazırlanan resmî raporlarda, kurumsal yazışmalarda ve akademik nitelikli belgelerde dilin kurallarına uygun kullanımı, belgenin güvenilirliği ve profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Özellikle birleşik kelimelerin ve terimlerin yazımında yapılan hatalar, metnin niteliğini olumsuz etkileyebilir.

Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yayımladığı yıllık faaliyet raporunda, gerçekleştirilen teknik projelerin yanısıra idari reformlara da geniş yer verilmiştir.

Cevap

D seçeneğinde geçen 'yanısıra' sözcüğü, yazım kurallarına aykırıdır; doğrusu 'yanı sıra' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kuralına göre; 'iç, dış ve sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu kural uyarınca 'yanı sıra', 'ardı sıra', 'peşi sıra' gibi ifadelerin her zaman ayrı yazılması gerekir. Seçenekte geçen 'yanısıra' ifadesi bitişik yazıldığı için yazım yanlışı mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki birleşik kelimeleri tespit et
İş birliği, yurt dışı, ana bilim dalı, yanısıra, pek çok.
Yazım kuralları sorularında en çok hata yapılan alan birleşik kelimelerdir.
2
TDK'nin 'sıra' sözcüğüyle ilgili kuralını hatırla
İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Kuralın doğru uygulanması, hatalı yazımı tespit etmeyi sağlar.
3
Yanısıra sözcüğünü kurala göre analiz et
Yanı sıra sözcüğü 'sıra' ile bittiği için ayrı yazılmalıdır.
Bitişik yazılması kural ihlalidir.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelere (iş birliği, yurt dışı, ana bilim dalı, yanısıra) dikkat edin.
2
'İç, dış ve sıra' sözcükleriyle biten birleşik kelimelerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazıldığını hatırlayın.
3
TDK'ye göre 'yanı sıra', 'yurt dışı' ve 'hafta içi' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yan yana', 'baş başa' gibi ikilemelerin ve 'ön söz', 'ön yargı' gibi 'ön' ile başlayan kelimelerin yazımını da tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri 'de/da' bağlacı gibi cümleden çıkararak değil, TDK'nin birleşik kelimeler tablosundaki 'Anlam Kayması' ve 'Ses Olayı' kriterlerine göre test edebilirsiniz. Eğer bir kelimede ses düşmesi/türemesi yoksa ve kelimeler gerçek anlamlarını koruyorsa genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 92Soru →

Kamu personelinin hazırladığı resmi raporlarda ve tutanaklarda dil bilgisi kurallarına uygunluk, belgenin ciddiyeti ve hukuki geçerliliği açısından büyük önem taşır. Belgisiz sıfat ve zamirlerin yazımı, bu metinlerde en sık hata yapılan alanlardan biridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum içi denetimlerde pekçok personelin yönetmeliklere aykırı hareket ettiği saptanmıştır.

Cevap

Kurum içi denetimlerde pekçok personelin yönetmeliklere aykırı hareket ettiği saptanmıştır.
Türkçede 'pek çok' ifadesi bir sözcük öbeğidir ve her zaman ayrı yazılması gerekir. Seçenekler arasında 'pekçok' şeklinde bitişik yazılan ifade kuralı ihlal etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan belgisiz sözcükleri (pek çok, birçok, herhangi bir, birtakım) tespit et.
Belgisiz sözcükler: pekçok, birçoğu, herhangi bir, birtakım.
Yazım yanlışının bu tür sözcüklerde yoğunlaştığı bilgisini test etmek.
2
Tespit edilen sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına uygunluğunu kontrol et.
'Pek çok' ifadesinin ayrı yazılması gerektiği belirlendi.
'Pek' sözcüğü ile kurulan 'pek çok' ve 'pek az' gibi zarf öbekleri gelenekleşmiş olarak ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin doğruluğunu teyit et.
'Birçok', 'herhangi' ve 'birtakım' sözcüklerinin bitişik yazımları doğrudur.
Bu sözcükler Türkçede kalıplaşmış birleşik kelimeler kategorisinde değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Belgisiz Sözcüklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen belgisiz sıfatların (bazı, birçok, pek çok vb.) yazımına dikkat edin.
2
'Birçok' bitişik yazılırken, 'pek çok' ifadesinin nasıl yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
'Pek' sözcüğüyle başlayan 'pek çok' ve 'pek az' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Diğer belgisiz sözcükler olan 'hiçbir' (bitişik) ve 'her bir' (ayrı) kullanımlarını da inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine 'bazı' kelimesini koyarak kontrol edebilirsiniz. Ancak bu yöntem sadece anlamı test eder, yazım kuralını (ayrı/bitişik) TDK listesinden ezberlemek en güvenli yoldur.
Tahmini Süre:45s
Soru 93Soru →

Resmî yazışmalarda, akademik raporlarda ve kamu kurumu niteliğindeki belgelerde dilin kurallara uygun kullanımı, hem kurumsal imaj hem de hukuksal geçerlilik açısından kritik bir öneme sahiptir. Kurum adlarından birleşik kelimelerin yazımına kadar pek çok kuralın bir arada doğru uygulanması gerekir.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçişleri Bakanlığı'nın yayımladığı son genelge ile mülki idare amirlerinin yurt içi görevlendirme kriterleri ve yetki alanları yeniden düzenlendi.

Cevap

İçişleri Bakanlığı'nın ifadesinde kesme işareti kullanılması yanlıştır çünkü Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Türk Dil Kurumu'nun Yazım Kuralları kılavuzuna göre, kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu nedenle 'İçişleri Bakanlığının' şeklinde yazılması gereken ifade, kesme işaretiyle yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki kurum, kuruluş ve özel adlara gelen ekleri tespit etme
Avrupa Birliği'ne, İçişleri Bakanlığı'nın, Yükseköğretim Kurulunun, Türkçenin ve Resmî Gazete'de ifadeleri incelendi.
Yazım kuralları sorularında özel adlara getirilen noktalama işaretleri ve eklerin uyumu birincil hata kaynağıdır.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kuralını uygulama
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılmayacağı kuralı gereği 'Bakanlığının' yazımı doğruyken, 'Bakanlığı'nın' yazımının yanlış olduğu belirlendi.
TDK'nin en temel ve en çok karıştırılan kurallarından biri kurum adlarına ek getirilirken kesme kullanılmamasıdır.
3
Özel istisnaları ve yapım eki kuralını kontrol etme
Avrupa Birliği'nin bir istisna olarak kesme işareti aldığı, Türkçenin kelimesinin ise yapım eki aldığı için kesme ile ayrılmadığı doğrulandı.
Üst düzey sorularda temel kuralın dışındaki istisnalar (AB örneği gibi) çeldirici olarak kullanılır.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazımı

İpuçları

1
Kurum ve kuruluş adlarına (örneğin okul, bakanlık, dernek) getirilen eklerin nasıl yazıldığını hatırlayın.
2
Özel adlara gelen yapım eklerinden (örneğin -ce, -li, -ler) sonra gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığını düşünün.
3
Kurum adları kuralında Avrupa Birliği'nin çok özel bir istisna olduğunu ve kuralın aksine eklerinin ayrıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile eser adları (kitap, dergi, gazete) arasındaki kesme işareti ayrımını pekiştirmek için farklı örnekler çözün.

Alternatif Yöntem

Kesme işareti kullanımında 'Özel Ad + Yapım Eki + Çekim Eki' formülünü (ayrılmaz) ve 'Kurum/Kuruluş' kuralını (istisna hariç ayrılmaz) bir kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 94Soru →

Günlük hayatta veya resmî yazışmalarda kullanılan bazı sözcüklerin ve eklerin yazımı, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre belirlenmiştir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım kurallarına uygun bir kullanım söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye ekipleri, ana caddedeki çalışmaları nihayet tamamladı.

Cevap

Doğru kullanımın yer aldığı seçenek, belediye ekiplerinin çalışmasını anlatan cümledir.
Belediye ekiplerinin çalışmalarını anlatan cümlede, 'ana cadde' ayrı yazılır, 'caddedeki' kelimesindeki bulunma durumu eki (-de) ve sıfat yapan ek (-ki) doğru bir şekilde bitişik yazılmıştır. Diğer tüm kelimeler de TDK kurallarına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Ek olan '-ki'nin kontrolü
İsmi niteleyen (caddedeki çalışma) '-ki' ekinin bitişik yazılması gerektiğini doğrula.
Sıfat yapan '-ki' eki kendinden önceki kelimeye her zaman bitişik yazılır.
2
Belgisiz sözcüklerin incelenmesi
'birçok' ve 'birtakım' (belgisiz anlamda) sözcüklerinin bitişik yazıldığını hatırla.
Anlam kaybına uğrayan veya kalıplaşan belgisiz birleşik kelimeler bitişik yazılır.
3
Yazımı karıştırılan kelimenin kontrolü
'Herkez' değil 'herkes' yazımının doğru olduğunu belirle.
Farsça kökenli olan bu sözcüğün orijinal ve TDK tarafından kabul edilen yazımı 's' harfiyledir.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan -ki ekinin ve belgisiz birleşik sözcüklerin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'ki' eklerine ve belgisizlik bildiren (birçok, birtakım) kelimelere odaklanın.
2
'-ki' ekinin yerini tutup tutmadığını kontrol etmek için kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin (caddedekiler). Eğer anlamlıysa bitişik yazılmalıdır.
3
'Herkes' sözcüğünün yazımını ve 'birtakım' sözcüğünün 'bazı' anlamında kullanıldığında bitişik yazıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Birtakım ve birçok gibi belgisiz sıfatların yazımı ile ilgili diğer örnekleri (hiçbir, herhangi bir) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'-ki' eki için pratik kural: Kelimeye '-ler' eki getirdiğinizde anlam bozulmuyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır. Örneğin; 'hazırlanmasındakiler' ve 'caddedekiler' anlamlıdır, demek ki ikisi de bitişik yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 95Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde ve akademik çalışmalarda yazım kurallarına özen gösterilmesi, metnin niteliğini ve kurumsal ciddiyeti belirleyen temel unsurlardan biridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülakat sürecinde adayların profesyonel deneyimlerini yansıtan güncel bir özgeçmiş sunmaları beklenmektedir.

Cevap

Güncel mülakat sürecinde adaylardan talep edilen belgenin adı olan 'öz geçmiş' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'özgeçmiş' kelimesi bitişik yazılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre 'öz geçmiş' ifadesi bir isim tamlaması yapısında kabul edildiğinden ayrı yazılması zorunludur. Bu kelime, en sık karıştırılan ve bitişik yazılmasına yönelik yanlış bir alışkanlık oluşmuş olan sözcüklerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Belirlenen sözcükler: dil bilgisi, ön söz, özgeçmiş, yurt dışı.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapılı sözcüklerin tespiti gerekir.
2
'Öz' ve 'Ön' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin kurallarını kontrol et.
'Ön söz' ve 'öz geçmiş' gibi kavramların birer isim tamlaması yapısında olduğu ve ayrı yazılması gerektiği sonucuna varılır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre bu tür birleşik yapılar genellikle ayrı yazılır.
3
Yanlış yazılan seçeneği belirle.
'Özgeçmiş' şeklinde bitişik yazılan ifade yanlıştır; doğrusu 'öz geçmiş' olmalıdır.
Toplumda yaygın olarak yanlış (bitişik) yazılmasına rağmen akademik ve resmî dilde TDK kuralları esastır.

Anahtar Kavram

Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'dil bilgisi', 'yurt dışı' ve 'öz geçmiş' gibi birleşik sözcüklere dikkat edin; hangisi genellikle yanlışlıkla bitişik yazılıyor olabilir?
2
Özellikle 'öz' sözcüğüyle başlayan tamlamaların yazım kuralını hatırlayın. 'Öz geçmiş' ve 'öz eleştiri' gibi sözcükler ayrı yazılmaktadır.
3
TDK güncel kılavuzuna göre 'özgeçmiş' diye bir kelime yoktur; doğrusu 'öz geçmiş'tir. Aradığınız yanlış budur.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yanı sıra', 'peşi sıra' ve 'bir ara' gibi sık karıştırılan diğer ayrı yazılan birleşik kelimeleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer bir birleşik kelimenin yazımından emin değilseniz, kelimelerin anlamını koruyup korumadığına bakın. 'Öz geçmiş' ifadesinde her iki kelime de gerçek anlamını koruduğu için ayrı yazılma eğilimindedir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 96Soru →

Kamu hizmeti standartları çerçevesinde hazırlanan resmî metinlerde bağlaçların doğru kullanımı, mesajın netliği açısından kritik öneme sahiptir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlacının yazımıyla ilgili bir hata yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı tutanaklarını Arşiv Dairesi Başkanlığı da onayladı.

Cevap

Toplantı tutanaklarını Arşiv Dairesi Başkanlığı da onayladı ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Kurum adından sonra gelen ve dahi anlamı katan "da" ifadesi bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman kelimeden ayrı yazılır. Bu cümlede kurala tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de/da" ifadelerinin görevini belirle.
"de/da" cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır.
Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır.
2
Arşiv Dairesi Başkanlığı ile ilgili cümleyi kontrol et.
"da" çıkarıldığında anlam bozulmuyor, dolayısıyla bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur.
Doğru yazımı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Bağlaç Olan de/da'nın Yazımı

İpuçları

1
"de"yi cümleden çıkarıp okumayı deneyin.
2
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa o "de" bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
Bitişik yazılan "de" genellikle bulunma durumu bildirir (nerede?), ayrı yazılan ise "dahi/bile" anlamı taşır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin yazımıyla ilgili benzer alıştırmalar çözerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 97Soru →

Arkeolojik kazı çalışmalarında (I) gün ışığına çıkarılan eserler, (II) pek çok tarihsel gizemi aydınlatıyor. Uzmanlar (III) ardarda dizilen sütunların (IV) ana dili bilinmeyen bir topluma ait olduğunu düşünüyor. Kazı alanında (V) her gün titizlikle çalışan ekip, yeni bulgular peşinde.

Bu parçadaki numaralanmış sözlerden hangisinin yazımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Numaralanmış sözlerden 'ardarda' ifadesinin yazımı yanlıştır; doğrusu 'art arda' olmalıdır.
Parçada geçen 'ardarda' ifadesi bir ikilemedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılmalıdır. Ayrıca ifadenin kökü 'art' (arka) olduğu için hem ayrı yazılmalı hem de 't' ünsüzü korunarak 'art arda' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin yapılarını ve TDK kurallarını analiz et.
Sözcüklerin çoğu ayrı yazılması gereken tamlama veya ikileme yapısındadır.
Yanlış yazılan kelimeyi bulmak için her bir seçeneğin kural uygunluğunu denetlemek gerekir.
2
Üçüncü sıradaki 'ardarda' sözcüğünü incele.
Bu sözcüğün bir ikileme olduğu ve kökünün 'art' (arka) olduğu belirlendi.
İkilemelerin ayrı yazılması kuralı ve sözcük kökündeki ünsüzün korunması gerekliliği yazımı belirler.
3
Doğru yazımı yanlış olanla karşılaştır.
'art arda' yazımı doğru, 'ardarda' yazımı ise bitişik yazıldığı ve ünsüz değişimi yapıldığı için yanlıştır.
TDK kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılır ve bu örnekte ünsüz yumuşaması gösterilmez.

Anahtar Kavram

İkilemelerin ve Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Metindeki numaralanmış sözcüklerin bir ikileme olup olmadığına dikkat edin.
2
'Arka arkaya' anlamına gelen sözcüğün kökünü düşünün; 'art' mı yoksa 'ard' mı?
3
Türkçede ikilemeler daima ayrı yazılır. 'Art arda' ifadesi de bu kurala tabidir.

Daha Fazla Pratik

İkilemelerin yazımı ile ilgili 'yan yana', 'baş başa' ve 'peş peşe' gibi sık karıştırılan örnekleri gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün köküne odaklanın: 'Art' kelimesi tek başına kullanıldığında da 'arka' demektir. İkileme oluşurken araya giren boşluk ses değişimini engeller.
Tahmini Süre:45s
Soru 98Soru →

Dilin kurallarına uygun ve özenli kullanımı, hem akademik metinlerde hem de profesyonel iş hayatındaki yazışmalarda düşüncelerin hatasız aktarılmasını sağlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumunun güncel veritabanında, pek çok terimin yazımında ve tanımlarında köklü değişiklikler yapıldığı görülmektedir.

Cevap

Türk Dil Kurumunun güncel veritabanında... ile başlayan cümlede 'veritabanı' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede 'veritabanı' sözcüğü bitişik yazılmıştır; ancak Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'veri tabanı' ifadesi her zaman ayrı yazılmalıdır. Birleşen kelimelerden herhangi biri veya ikincisi anlam değişikliğine uğramadığında kelimeler ayrı yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekleri kontrol etme
Türk Dil Kurumunun ifadesinde ek, kural gereği kesme işaretiyle ayrılmamıştır, bu kullanım doğrudur.
TDK'ye göre kurum, kuruluş ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Birleşik kelimelerin yazımını inceleme
'veri tabanı' ifadesinin bitişik yazıldığı saptanmıştır.
Birleşme sırasında anlam değişikliğine uğramayan 'veri tabanı', 'ana dili', 'yer altı' gibi kelimeler ayrı yazılmalıdır.
3
Diğer özel durumları (düzeltme işareti ve yumuşama istisnaları) değerlendirme
'Resmî' ve 'hukukun' kullanımlarının kurala uygun olduğu teyit edilmiştir.
Bazı yabancı kökenli kelimelerde ünsüz yumuşaması görülmez ve anlam ayrımı için düzeltme işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimeler ve Kurum Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adlarına gelen eklerin ve birleşik kelimelerin (veri tabanı, yer altı vb.) yazımına dikkat edin.
2
Özellikle 'iç, dış, sıra' ve 'taban' sözcükleriyle kurulan birleşik yapıların ayrı mı yoksa bitişik mi yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
Kurum adlarında kesme işareti kullanılmadığını ve 'veri tabanı' ifadesinin iki ayrı kelimeden oluştuğunu göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'ana dili', 'hafta içi' ve 'ön söz' gibi sıkça karıştırılan ayrı yazılan birleşik kelimeleri gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yazım sorularında her seçeneği kendi içinde 'Kurum Adları', 'Birleşik Sözcükler' ve 'Ses Olayları' gibi alt başlıklara ayırarak incelemek hata payını azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 99Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî yazışmalarda ve raporlarda dil bilgisi kurallarına uyulması, belgenin ciddiyeti açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet içi eğitimlerin verimliliğini ölçmek amacıyla yarınki toplantı da kapsamlı bir değerlendirme yapılacaktır.

Cevap

Toplantıda kelimesinde geçen "-da" bulunma durum eki olduğu için bitişik yazılmalıdır.
Cümledeki 'toplantı da' ifadesi, değerlendirmenin yapılacağı yeri belirttiği için bulunma durum eki görevindedir. Bu tür ekler kendinden önceki kelimeye bitişik yazılmalıdır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulduğu için bağlaç değil, ektir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' ifadesini tespit edin ve cümleden çıkararak okuyun.
"Toplantı kapsamlı bir değerlendirme yapılacaktır." cümlesi anlamsız hale gelmektedir.
Bağlaç olan 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır; ancak ek olan çıkarıldığında anlam tamamen bozulur.
2
İfadenin cümleye kattığı anlamı inceleyin.
İfadenin bir yer/durum bildirdiği (nerede değerlendirme yapılacak? toplantıda) görülmektedir.
Bulunma durum eki olan '-de/-da' yer ve zaman bildirir.
3
Yazım kuralını uygulayın.
Bulunma eki olduğu için bitişik yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Türkçede ekler kelimeye bitişik, bağlaçlar ise ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ile bulunma durum eki olan '-de'nin ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'de/da'yı parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun. Anlam bozuluyorsa bitişik, bozulmuyorsa ayrı yazılmalıdır.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin hangisi 'nerede?' sorusuna cevap veriyor? 'Nerede' sorusuna cevap veren ifadelerdeki ek bitişik yazılır.
3
E seçeneğinde 'toplantı' kelimesi eylemin gerçekleşeceği yeri bildirmektedir. Bu durumda '-da' bir ek midir yoksa bağlaç mı?

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de/da'nın hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını unutmayın. Bu kuralı başka bir soruda test edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Pratik bir yöntem olarak; 'de/da' olan yere '-ler/-lar' eki getirin. Eğer 'toplantıdalar' gibi anlamlı bir yapı oluşuyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır; 'de-ler' gibi anlamsız oluyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 100Soru →

Türkçede bulunma durum eki olan "-de/-da" eklendiği kelimeye bitişik yazılırken, bağlaç görevindeki "de/da" kelimeden her zaman ayrı yazılır. Bu kurala aykırı bir kullanım aşağıdaki cümlelerin hangisinde görülmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelen evrakları masanın üzerin de bırakıp hızlıca odadan ayrıldı.

Cevap

Cümlelerin hangisinde hata olduğunu bulmak için "masanın üzerin de" ifadesine baktığımızda, buradaki "de"nin bulunma durum eki olduğunu ve kelimeye bitişik yazılması gerektiğini görürüz.
Doğru cevap olan cümlede geçen "üzerin de" ifadesindeki "de" bir bulunma durum ekidir. Cümleyi "Gelen evrakları masanın üzerin bırakıp..." şeklinde okuduğumuzda anlamın bozulduğunu görürüz. Bu durum, ifadenin bağlaç değil ek olduğunu kanıtlar. Bu nedenle "üzerinde" şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de/da" ifadelerini tespit edin.
Dört seçenekte de "de/da" kullanımları belirlendi.
Yazım kuralının hangi kelimede uygulandığını görmek gerekir.
2
Tespit edilen "de/da" ifadeleri için "cümleden çıkarma" testini uygulayın.
Gelen evrakları masanın üzerin... bırakıp... (Anlam bozuldu).
Bağlaç olan "de" cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ama ek olan "-de" çıkarıldığında anlam tamamen kopar.
3
Anlamı bozulan ifadenin ek olduğunu belirleyip yazımını kontrol edin.
"Üzerinde" ifadesindeki "de" bitişik yazılmalıdır ancak ayrı yazılmıştır.
Kural gereği bulunma durum ekleri sözcüğün bir parçasıdır ve ayrı yazılamaz.

Anahtar Kavram

de/da Yazımı

İpuçları

1
Şüphelendiğiniz "de/da" ifadesini parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun.
2
Eğer cümleyi o ifade olmadan okuduğunuzda anlam tamamen bozuluyorsa (örneğin kelimenin sonu açıkta kalıyorsa), o bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
3
"Masanın üzerin..." şeklinde bir kullanım kulağa anlamsız geliyor mu? Eğer öyleyse oradaki "de" bir ektir.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını unutmayın. Durum eki ise sertleşmeye uğrayabilir.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan "de" her zaman "dahi, bile" anlamlarına gelir. Eğer cümlede bu anlam varsa ayrı yazılır. Örn: "O da geldi" (O bile geldi).
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 5 / 6Sonraki
Yazım Kuralları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 5 | Examkin