Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 401Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımı, metindeki düşüncelerin doğru aktarılmasını sağlar ve okuma sırasında oluşabilecek anlam karışıklıklarını önler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Tarih Kurumu'nun son yayımladığı çalışmalarda, Anadolu'daki eski yerleşim yerlerinin tarihî gelişimine dair önemli veriler bulunmaktadır.

Cevap

Türk Tarih Kurumu bir kurum adı olduğu için kendisine getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır; dolayısıyla 'Türk Tarih Kurumu'nun' yazımı hatalıdır.
Türk Tarih Kurumu bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen kurallara göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğru yazımı 'Türk Tarih Kurumunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adlara ve kurumlara getirilen çekim eklerinin yazımını incele.
Seçeneklerde 'Tanzimat Dönemi', 'Türk Tarih Kurumu' ve 'Batı Karadeniz' gibi özel adlar tespit edilmiştir.
Kesme işaretinin en sık test edildiği alan özel adlar ve kurumsal isimlerdir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerle ilgili güncel TDK kuralını hatırla.
TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz (Avrupa Birliği istisnası hariç).
Sınavda en çok karıştırılan ve sorulan temel kurallardan biridir.
3
Hatalı olan seçeneği belirle ve diğer işaretlerin kullanımını teyit et.
Türk Tarih Kurumu bir kurum olduğu için gelen ekin kesmeyle ayrılması yanlıştır. Diğer şıklardaki kısa çizgi, yay ayraç ve noktalı virgül kullanımları ise doğrudur.
Tüm seçeneklerin analizi, cevabın kesinleşmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve İş Yeri Adlarına Gelen Eklerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 402Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin ardısıra uygulama aşamasındaki sorunlar hızla giderildi.

Cevap

Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin ardısıra uygulama aşamasındaki sorunlar hızla giderildi cümlesindeki "ardısıra" sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
"Ardısıra" sözcüğü, Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre "dış, iç, sıra" sözleriyle oluşturulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması gerektiği kuralına tabidir. Dolayısıyla bu ifadenin "ardı sıra" şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapıları tespit edin.
"hizmet etmek", "ardısıra", "yanı sıra", "bilinçaltı", "kuzeybatı" yapıları incelenmelidir.
Yazım yanlışı analizi için önce ilgili sözcük öbeklerinin belirlenmesi gerekir.
2
"Sıra" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını uygulayın.
Türk Dil Kurumu'na göre "dış, iç, sıra" sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
"Ardısıra" ifadesi bu kural dahilinde "ardı sıra" şeklinde ayrı yazılmalıdır.
3
Diğer birleşik yapıların doğruluğunu teyit edin.
"Hizmet etmek" (ses olayı yok, ayrı), "bilinçaltı" (soyut, bitişik), "kuzeybatı" (ara yön, bitişik) kullanımları kurallara uygundur.
Tek bir yanlışın olduğundan emin olmak için tüm seçenekler değerlendirilmelidir.

Anahtar Kavram

Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler (Sıra Sözcüğü Kuralı)
Tahmini Süre:50s
Soru 403Soru →

Dil bilgisi kurallarına hâkimiyet, kamu kurumlarındaki bürokratik süreçlerin sağlıklı işlemesinden bilimsel çalışmaların niteliğine kadar geniş bir yelpazede büyük önem taşır. Özellikle yabancı dillerden Türkçeye geçen veya ses bilgisel benzerlikler nedeniyle anlam kaymasına uğrayarak yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımı, metnin ciddiyetini doğrudan etkiler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akademik kariyeri boyunca pek çok başarılı çalışmaya imza atan profesör, her zaman mütevazi bir duruş sergilemiştir.

Cevap

İçinde 'mütevazi' sözcüğünün geçtiği cümle yazım yanlışı içermektedir çünkü bu sözcük 'paralel' anlamına gelmektedir; kastedilen 'alçak gönüllü' anlamı için 'mütevazı' kullanılmalıdır.
Cümlede kastedilen anlam 'alçak gönüllü' olmaktır. Türk Dil Kurumu'na göre 'alçak gönüllü' anlamına gelen sözcük 'mütevazı'dır (sonu ı ile biter). 'Mütevazi' sözcüğü ise Arapça kökenli bir geometri terimidir ve 'paralel' anlamına gelir. Bu iki sözcüğün birbiri yerine kullanılması, KPSS seviyesinde sıkça sorgulanan üst düzey bir yazım ve anlam yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve yazımı sıklıkla karıştırılan sözcükler tespit edilir.
Hiyerarşi, mütevazi, statüko, antrenman ve halüsinasyon sözcükleri belirlendi.
Yazım yanlışının bu tip hassas kelimelerde olma ihtimali yüksektir.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel yazımları kontrol edilir.
'Hiyerarşi', 'statüko', 'antrenman' ve 'halüsinasyon' sözcüklerinin imlasının doğru olduğu görüldü.
Seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşmak için kurallar teyit edilmelidir.
3
Anlamca karıştırılan 'mütevazi' ve 'mütevazı' sözcüklerinin cümledeki bağlama uygunluğu denetlenir.
Cümlede kişinin 'alçak gönüllü' olduğu kastedilmektedir ancak geometri terimi olan ve 'paralel' anlamına gelen 'mütevazi' kullanılmıştır.
Kelime bazlı yazım yanlışları bazen harf hatasından ziyade anlamca yakın kelimelerin yanlış seçilmesinden kaynaklanır.
4
Bağlama uygun doğru kelime olan 'mütevazı' yerine 'mütevazi' yazıldığı için yanlışlık saptanır.
B seçeneğindeki kullanım hatalıdır.
Yazım kuralı ihlali netleştirilerek çözüm tamamlanır.

Anahtar Kavram

Yazımı karıştırılan sözcüklerde hem harf düzeni hem de köken/anlam ayrımı (paronim sözcükler) yazım kuralı ihlali sayılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 404Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çantamda şu eşyalar vardı: cüzdan, anahtarlık ve telefon.

Cevap

İki noktanın örneklerden önce doğru bir şekilde kullanıldığı ve örneklerin küçük harfle başladığı seçenek doğrudur.
Doğru olan cümlede, kendisinden sonra örnekler sıralandığı için iki nokta işareti yerinde kullanılmıştır. Ayrıca sıralanan örnekler (cüzdan, anahtarlık, telefon) özel isim olmadığı ve tek başına bir cümle kurmadığı için küçük harfle başlatılarak yazım kuralına da uyulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki işlevi belirle
Cümlede 'şu eşyalar' denilerek bir örnekleme yapılacağı belirtilmiştir.
İki noktanın en temel görevlerinden biri, kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna konulmasıdır.
2
Yazım kuralını kontrol et
Örnekler özel isim olmadığı ve cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlamıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen örnekler, bağımsız bir cümle kurmuyorsa küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Örnekleme ve Açıklama Görevi
Soru 405Soru →

Türkçede özel adlar ve bu adlara getirilen eklerin yazımı, belirli kurallara ve istisnalara tabidir. Özellikle kurum, kuruluş ve kurul adlarıyla kanun, tüzük ve yönetmelik isimlerinin yazımında hem büyük harf kullanımı hem de kesme işaretinin işlevi, adayların en çok dikkat etmesi gereken hususların başında gelir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin ve kesme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aldığı kararlar, millet iradesinin en somut tecellisi olarak hukuk sistemimizde yer bulmaktadır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi ifadesinden sonra gelen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, iş yeri, topluluk ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Türkiye Büyük Millet Meclisi bir kuruluş adı olduğu için getirilen tamlayan ekinin 'Meclisinin' şeklinde, kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekmektedir. Bu nedenle ilgili ifade yazım hatası içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kurum, kuruluş, kurul ve kanun adlarını tespit et.
Türk Dil Kurumu (kurum), Türk Medeni Kanunu (kanun), Avrupa Birliği (kuruluş/istisna) ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (kuruluş).
Yazım kuralları, bu özel isim türlerine göre farklılık göstermektedir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralını uygula.
Türk Dil Kurumunun (doğru), Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (yanlış).
TDK'nin güncel kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, iş yeri ve topluluk adlarına getirilen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Meclisinin' şeklinde yazılmalıdır.
3
Kanun adları ve Avrupa Birliği istisnasını doğrula.
Türk Medeni Kanunu'nun (doğru), Avrupa Birliği'ne (doğru).
Kanun, tüzük ve yönetmelik adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılırken; Avrupa Birliği ise kurum adları kuralının tek resmî istisnasıdır ve ekleri ayrılır.

Anahtar Kavram

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı ve Avrupa Birliği istisnası.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 406Soru →

İki noktanın (:) kullanım işlevleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir noktalama ya da yazım yanlışı bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının şu tespiti oldukça manidardır: Sanat, hayatı daha katlanılır kılma çabasıdır.

Cevap

Sanatçının tespitinin aktarıldığı ve açıklama niteliğindeki tam cümlenin büyük harfle başlatıldığı seçenek doğrudur.
Doğru olan ifadede, bir sanatçının tespiti açıklanmaktadır. İki nokta işareti açıklama görevinde kullanılmış ve ardından gelen ifade bağımsız bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılarak yazım kuralına uygun hareket edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın görevini belirle.
Cümlede 'şu tespiti' ifadesiyle bir açıklama yapılacağı belirtilmiş, bu nedenle iki nokta kullanımı yerindedir.
Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.
2
İki noktadan sonra gelen bölümün yapısını incele.
'Sanat, hayatı daha katlanılır kılma çabasıdır.' ifadesi bağımsız bir cümledir.
Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen tam cümleler büyük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanımı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen örneklerin sonuna üç nokta (...) mı yoksa nokta mı konulacağı, örneklerin sınırının belirtilip belirtilmediğine göre değişir. Bu kuralı da gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 407Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve yönetmeliklerde noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, metnin idari ve hukuki netliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı TDK yazım ve noktalama kurallarına uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komisyonun üzerinde durduğu en önemli ilke şudur: Liyakat, kamu personel rejiminin temel taşı olarak kabul edilmelidir.

Cevap

İki noktanın açıklama bildiren cümleden sonra kullanıldığı ve ardından gelen tam cümlenin büyük harfle başladığı seçenek doğrudur.
İlgili cümlede 'şudur' ifadesiyle bir ilkenin açıklaması yapılacağı belirtilmiş, bu amaçla iki nokta kullanılmış ve ardından gelen açıklama bir cümle olduğu için büyük harfle başlatılarak TDK kurallarına tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını analiz etme
Cümlelerde 'şudur', 'şunlardır', 'şuydu' gibi ifadelerle açıklama veya örnekleme yapılacağı belirtilmiştir.
İki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur.
2
Yazım ve noktalama uyumunu kontrol etme
Doğru seçenekte iki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle olduğu için büyük harfle (Liyakat) başlatılmıştır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örneklerden oluşuyorsa küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Açıklama ve Örnekleme Görevi

İpuçları

1
İki noktadan sonra bir cümle geliyorsa büyük harf, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harf (özel isim değilse) tercih edilir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran karma noktalama sorularını çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 408Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu sözcüklerin cümledeki görevlerine, yüklendikleri anlam ilişkilerine ve kalıplaşma durumlarına göre farklılık göstermektedir. Bu kuralların ihlali yazım yanlışı kabul edilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan incelemelerde de görüldü ki merkez teşkilatın da görevli personelin de bu konuda yeterli eğitimi almadığı anlaşılmıştır.

Cevap

İncelemelerde geçen "teşkilatın da" ifadesinin, yer bildiren bulunma eki olması nedeniyle "teşkilatında" şeklinde bitişik yazıldığı seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekte, "merkez teşkilatın da görevli" ifadesindeki "da" bağlaç değil, bulunma durumu ekidir. Sözcüğün anlamı incelendiğinde personelin bulunduğu yer kastedilmektedir. Dolayısıyla tamlayan ekinden sonra gelen bulunma eki "teşkilatında" şeklinde bitişik yazılmalıdır. Cümledeki diğer "de" (incelemelerde de) ve "ki" (görüldü ki) kullanımları ise kurallara uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de/da" yapılarının görevlerini kontrol et.
"İncelemelerde de" ifadesindeki ikinci "de" bağlaçtır (doğru), ancak "teşkilatın da görevli" ifadesindeki "da" bulunma anlamı katmaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ek (bitişik), bozulmuyorsa bağlaçtır (ayrı). "Teşkilatın görevli personel" ifadesi anlamlı bir bütün oluşturmadığı için buradaki ek bitişik yazılmalıdır.
2
"ki" ve "mi" yapılarının yazımını denetle.
"Görüldü ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. Soru ekleri ve kalıplaşmış "ki" bağlaçları diğer seçeneklerde doğru kullanılmıştır.
Fiilden sonra gelen "ki" her zaman bağlaçtır ve ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

"de" ve "da"nın Yazımı: Bulunma Durumu Eki vs. Bağlaç
Soru 409Soru →

Düşüncelerin kağıda aktarılmasında kelimelerin doğru seçilmesi kadar doğru yazılması da akademik ve resmî ciddiyetin bir gereğidir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu duruma aykırı bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni aldığı siyah pantalon, ilk yıkamada rengini verdiği için makinedeki diğer kıyafetleri boyadı.

Cevap

İçerisinde 'pantalon' ifadesi geçen cümle yazım yanlışı barındırmaktadır; bu sözcüğün doğru yazımı 'pantolon' şeklindedir.
Söz konusu cümlede yer alan 'pantalon' sözcüğü hatalı yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'na göre bu kelimenin doğru yazımı, ikinci hecedeki ünlünün 'o' olduğu 'pantolon' biçimidir. Kelime kökündeki ünlülerin yanlış kullanımı en yaygın yazım hatası türlerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan ve yazımı sıkça karıştırılan 'asfalt', 'fasulye', 'panjur', 'pantalon' ve 'şalter' sözcüklerini belirleyin.
İncelenecek hedef kelimeler tespit edildi.
Yazım yanlışı sorularında genellikle yabancı kökenli veya telaffuzu zor olan kelimeler üzerinden sorgulama yapılır.
2
Tespit edilen bu sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki doğru biçimlerini hatırlayın veya kontrol edin.
Asfalt, fasulye, panjur ve şalter kelimelerinin doğru yazıldığı; ancak 'pantalon' kelimesinin kurallara aykırı olduğu görüldü.
Kelimelerin kök yapısındaki ünlü uyumları veya ödünçleme yoluyla dile giren kelimelerin standartlaşmış yazımları kural kabul edilir.
3
Hatalı olan 'pantalon' sözcüğünün doğrusu olan 'pantolon' biçimiyle karşılaştırarak yanlışlığı kesinleştirin.
Yazım yanlışının bulunduğu cümle tespit edildi.
Kelime Fransızca kökenli olsa da Türkçeye 'pantolon' ses yapısıyla yerleşmiştir.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcüklerin İmlası
Tahmini Süre:45s
Soru 410Soru →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) kullanımı, metindeki anlamın netleşmesi ve yapısal düzenin sağlanması açısından belirli kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar doğrultusunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Falih Rıfkı Atay (1894-1971)'ın "Zeytindağı" adlı eseri, Birinci Dünya Savaşı'ndaki Osmanlı coğrafyasını çarpıcı bir şekilde anlatır.

Cevap

Falih Rıfkı Atay isminin ve tarihlerinin belirtildiği cümlede, ek yay ayraçtan sonra getirildiği için noktalama hatası yapılmıştır.
Falih Rıfkı Atay isminin geçtiği cümlede bir noktalama hatası vardır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen ekler yay ayraçtan önce kullanılmalı ve kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Cümlede ise ek, yay ayraçtan sonra getirilerek 'Atay (1894-1971)'ın' şeklinde hatalı yazılmıştır. Doğru kullanım 'Atay'ın (1894-1971)' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) işlevlerini kontrol et.
Falih Rıfkı Atay özel ismine bir ek getirildiğini ve hemen ardından yay ayraç içinde tarih verildiğini tespit et.
Özel isimlerden sonra açıklama yapıldığında eklerin nereye geleceği kuralını doğrulamak gerekir.
2
TDK'nin yay ayraç ve kesme işaretiyle ilgili özel kuralını hatırla.
Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında, kesme işaretinin yay ayraçtan önce kullanılması gerektiğini belirle.
Ekin doğrudan özel isme ait olduğu ve açıklamanın bir ekleme olduğu kuralı temel alınmalıdır.
3
Hatalı kullanımı düzelt ve kurala uygun hâle getir.
Doğru yazımın 'Falih Rıfkı Atay'ın (1894-1971)' şeklinde olması gerektiğini doğrula.
Yay ayraçtan sonra ek getirilmesi, ekin tarihle ilişkilendirilmesi gibi yanlış bir algı yaratır.

Anahtar Kavram

Yay Ayraç ile Kesme İşaretinin Birlikte Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığını, ancak Avrupa Birliği'nin bu kuralın istisnası olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 411Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevleri ve Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu'ndaki güncel kullanım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul'un en zarif simgelerinden biri olan Boğaz Köprümüz'ün ışıklandırma sistemi, Cumhuriyet'in yüzüncü yılı kutlamaları için tamamen yenilendi.

Cevap

İstanbul'un simgelerinden biri olan 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır; doğrusu 'Boğaz Köprümüzün' şeklindedir.
Doğru yanıt olan cümlede 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesi hatalıdır. Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu'nda yer alan özel bir uyarıya göre; sonunda 3. tekil kişi iyelik eki bulunan özel adlara (Boğaz Köprüsü, Amik Ovası, Kuşadası vb.), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle 'Boğaz Köprümüzün', 'Amik Ovamızın', 'Kuşadamızdaki' gibi kullanımlar kesmesiz olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isimlerin iyelik eklerini analiz etme.
Boğaz Köprüsü ismi 3. tekil kişi iyelik eki (-ı/-u) ile bitmektedir.
Kuralın uygulanabilirliğini kontrol etmek için kök ve ekin durumunu bilmek gerekir.
2
İyelik eki değişikliğini kontrol etme.
İsim, 1. çoğul kişi iyelik eki (-müz) alarak 'Boğaz Köprümüz' halini almıştır.
TDK'ye göre 3. tekil iyelik ekiyle biten bir özel ada başka bir iyelik eki gelirse kesme işareti düşer.
3
Diğer seçeneklerdeki kurum ve kuruluş kuralını denetleme.
'Türk Dil Kurumunun' ifadesinde kesme kullanılmaması doğrudur.
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler istisnalar (Avrupa Birliği) dışında kesmeyle ayrılmaz.
4
Yapım ekinden sonra gelen çekim eklerini kontrol etme.
'Türkçenin' sözcüğünde yapım ekinden (-çe) sonra gelen ilgi ekinin ayrılmaması doğrudur.
Özel adlara getirilen yapım ekleri ve bunlardan sonra gelen hiçbir ek kesmeyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Özel İsimlerde İyelik Eki Değişimi ve Kesme İşareti Kuralı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 412Soru →

Noktalı virgül (;); cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ya da ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç araştırmacı; özgün, tutarlı ve kapsamlı projeleriyle akademik camiada kısa sürede dikkatleri üzerine çekmeyi başardı.

Cevap

Genç araştırmacı ile başlayan cümlede noktalı virgül, özneden sonra gelen virgülle ayrılmış ögelerle öznenin karışmasını engellemek amacıyla kullanılmıştır; diğer seçeneklerde ise tür veya takımları ayırma göreviyle yer almıştır.
Genç araştırmacı ile başlayan cümlede, özneden hemen sonra gelen sıfatlar (özgün, tutarlı, kapsamlı) kendi aralarında virgülle ayrılmıştır. Eğer özneden sonra da virgül kullanılsaydı, 'genç araştırmacı' ifadesi bu sıfat grubunun bir parçası gibi algılanabilirdi. Bu karışıklığı önlemek için TDK kuralları gereği özneden sonra noktalı virgül kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yapısını ve virgül kullanımını incelemek.
Dört seçenekte (A, B, C, E) iki farklı grubun (tiyatro türleri, yönetim alanları, eğitim düzeyleri, meyveler) noktalı virgül ile ayrıldığı görülür.
Noktalı virgülün temel işlevlerinden biri olan 'tür veya takımları ayırma' kuralını tespit etmek için.
2
Kalan seçenekteki (D) cümlenin öznesini ve devamındaki ögeleri analiz etmek.
'Genç araştırmacı' öznedir ve devamında gelen 'özgün, tutarlı ve kapsamlı' sıfatları virgülle ayrılmıştır.
Özneden sonra noktalı virgül kullanımının, öznenin kendisinden sonraki eş değer ögelere dahil edilmesini önlemek için olup olmadığını belirlemek için.
3
İşlevleri karşılaştırarak farklı olanı seçmek.
D seçeneğindeki kullanım 'özneyi belirginleştirme' işlevindeyken, diğerleri 'gruplandırma' işlevindedir.
Soruda istenen farklı işlevli kullanımı doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Özneden Sonra Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırma işlevine dair (örneğin: 'At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.') örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 413Soru →

İki noktanın (:) kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumu kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazardan en sevdiği meyveleri seçerek aldı: Elma, armut, şeftali ve üzüm.

Cevap

Meyvelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'Elma' sözcüğü özel isim olmadığı ve bir cümle başlatmadığı halde büyük harfle yazıldığı için yanlışlık yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklamalar bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle; ancak sadece örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlar. 'Pazardan en sevdiği meyveleri seçerek aldı: Elma, armut...' cümlesinde sıralananlar sadece örnek olduğu için 'elma' sözcüğü küçük harfle başlatılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.
Cümlede iki nokta, 'meyveler' genel kategorisine ait örnekleri sıralamak amacıyla kullanılmıştır.
Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin büyük mü yoksa küçük harfle mi başlaması gerektiğini kontrol edin.
Sıralanan 'elma, armut...' ifadeleri cümle niteliğinde değildir ve cins isimdir.
Türk Dil Kurumu'na göre iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.
3
Kural ihlalini tespit edin.
Örneklerin ilki olan 'Elma' sözcüğü büyük harfle başlatılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
Örneklerin küçük harfle başlaması kuralı çiğnenmiştir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra büyük/küçük harf kullanımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 414Soru →

Türkçede sayıların yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Okul müdürü, başarılı olan öğrencilere 2'şer adet kitap hediye etti.

Cevap

Okul müdürünün öğrencilere '2'şer' adet kitap hediye ettiğini belirten cümle, üleştirme sayısının rakamla yazılması nedeniyle yanlıştır.
Türkçede üleştirme (paylaştırma) sayıları her zaman yazıyla yazılır. '2'şer' şeklinde rakam ve kesme işareti kullanılarak yapılan yazımlar imla kurallarına aykırıdır. Doğru yazım 'ikişer' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı ifadelerini tespit et.
Sayı ifadeleri: 'iki milyon beş yüz bin', '2'nci', '1945'te', '2'şer', 'XIX. yüzyıl'.
Yazım kurallarına aykırı bir kullanım olup olmadığını denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Üleştirme sayıları kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
Üleştirme sayılarının rakamla yazımı (2'şer, 5'er vb.) yaygın bir hata olup Türkçede kabul edilmez.
3
Hatalı seçeneği doğrula.
'2'şer' ifadesi rakam içerdiği için 'ikişer' olarak düzeltilmelidir.
Kurallara aykırı kullanım belirlendiği için doğru cevap bu seçenektir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki sayıların ek alıp almadığına ve üleştirme (paylaştırma) anlamı taşıyıp taşımadığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının yanı sıra, saat ve dakikaların yazımı ile büyük sayıların basamaklara ayrılması kurallarını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 415Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, kısa çizgi) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sokaktaki İstanbullu'ların telaşlı adımları, bu kadim şehrin bitmek bilmeyen enerjisini ve karmaşasını yansıtıyordu.

Cevap

İstanbullu'ların ifadesinde kesme işaretinin kullanılması yanlıştır çünkü özel adlara getirilen yapım ve çokluk eklerinden sonra gelen hiçbir ek kesme işaretiyle ayrılmaz.
Cümledeki 'İstanbullu'ların' kelimesi yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre; özel adlara getirilen yapım ekleri (-lı, -sız, -cı vb.), çokluk eki (-lar, -ler) ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kelimenin doğru yazımı 'İstanbulluların' şeklinde, hiçbir kesme işareti kullanılmadan olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlara getirilen eklerin türünü belirle
İstanbullu kelimesindeki '-lu' eki bir yapım ekidir; '-lar' ise çokluk ekidir.
Kesme işaretinin kullanım kuralı eklerin türüne (yapım/çekim) göre değişir.
2
TDK'nin kesme işaretiyle ilgili istisna kuralını uygula
Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk ekleri ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz kuralı gereği 'İstanbulluların' yazılmalıdır.
Yapım ekinden sonra gelen çekim eklerinin de ayrılmaması kuralın devamıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kurum, dönem ve ilişki bildiren işaretleri denetle
Rönesans Dönemi'nde (Dönem adı), Türkiye-Gürcistan (İlişki) ve Milli Eğitim Bakanlığına (Kurum adı istisnası) kullanımlarının doğru olduğu teyit edilir.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak yanlış seçenek elenir.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Getirilen Yapım ve Çokluk Eklerinde Kesme İşareti İstisnası
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 416Soru →

Bir kentsel dönüşüm ve stratejik planlama raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgülün (;) kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akıllı kent uygulamaları şu temel unsurları kapsar; enerji tasarrufu, atık yönetimi, trafik kontrolü ve dijital hizmetler.

Cevap

Akıllı kent uygulamalarının temel unsurlarını sayan cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.
Akıllı kent uygulamalarını listeleyen cümlede, bir açıklama ve örneklendirme durumu söz konusudur. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konur. Bu nedenle noktalı virgül kullanımı kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını ve noktalama işaretlerinin görevlerini analiz ediniz.
Dört cümlede noktalı virgülün TDK tarafından belirlenen standart görevlerinde (tür ayırma, sıralı cümle ayırma, özne belirginleştirme) kullanıldığı görülür.
Noktalı virgülün temel üç görevi vardır ve bunlar sınavda sıkça sorgulanır.
2
Hatalı olduğu düşünülen cümlede noktalı virgülden sonra gelen ifadenin niteliğine bakınız.
'Enerji tasarrufu, atık yönetimi...' şeklinde başlayan ifade, bir önceki yargının (temel unsurlar) örneklendirilmesi veya açıklanmasıdır.
Türkçe dil bilgisinde açıklama veya örnekleme yapılacaksa ilgili ifadeden önce iki nokta (:) getirilmelidir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevi ile virgülün özneyi ayırma görevi arasındaki farkı pekiştirmek için 'karışıklık önleme' kuralını tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şu şekildedir', 'şunlardır' veya 'kapsar' gibi bir ifadeden sonra liste geliyorsa, orada noktalı virgülün yeri yoktur; iki nokta aranmalıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 417Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumumuzun vizyonu doğrultusunda hazırlanan bu projede dış paydaşlarla işbirliği yapılması planlanmaktadır.

Cevap

Dış paydaşlarla işbirliği yapılması planlanmaktadır ifadesindeki 'işbirliği' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte geçen "işbirliği" sözcüğü yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, birleşme sırasında anlam değişikliğine uğramayan "iş birliği", "el birliği", "güç birliği" gibi ifadeler ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (itburnu, işbirliği, kara yolu, reddetmişti, kuzeydoğu) tespit etmek.
Birleşik sözcüklerin mevcut yazımları belirlendi.
Yazım kuralı ihlalini bulmak için önce ilgili kelimelerin saptanması gerekir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) birleşik kelimelerin ayrı yazılmasıyla ilgili 'kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır' kuralını uygulamak.
"İş birliği" sözcüğünün bu kurala tabi olduğu anlaşıldı.
"İş" ve "birliği" sözcükleri birleşme sırasında kendi gerçek anlamlarını korumaktadır.
3
Diğer şıklardaki kuralları (anlam kayması, ses olayı, ara yönler, yol adları) kontrol etmek.
Diğer tüm seçeneklerin güncel yazım kurallarına uygun olduğu teyit edildi.
Hatalı seçeneğin kesinliğinden emin olmak için çeldiricilerin doğruluğu incelenmelidir.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Anlam Korunması Kuralı)
Soru 418Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, toplumsal olayları analiz ederken sahip olduğu kuvvetli ön sezi sayesinde gelecekteki dönüşümleri isabetle tahmin etmiştir.

Cevap

Toplumsal olayların analizinde kullanılan 'önsezi' sözcüğünün ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır; bu sözcük bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'önsezi' sözcüğü, TDK kurallarına göre 'öngörü' ile birlikte bitişik yazılması gereken birleşik kelimeler arasında yer alır. 'Ön söz' veya 'ön yargı' gibi kelimelerin ayrı yazılması öğrenciyi bu kelimenin de ayrı yazılması gerektiği yanılgısına düşürebilir, ancak 'önsezi' kalıplaşmış bir yapı olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı kelimeleri tespit edin.
Tespit edilen kelimeler: hallolması, aslanağzı, ön söz, gülkurusu, ön sezi.
Yazım yanlışı sorulan birleşik sözcüklerin kurala uygunluğunu denetlemek için önce yapıları bulmak gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerdeki ses olaylarını kontrol edin.
'Hal + olmak' fiilinde 'l' ünsüzü türediği için (hallolmak) bitişik yazım kuralı doğru uygulanmıştır.
Etmek, olmak gibi yardımcı fiillerle kurulan kelimelerde ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazılır.
3
Anlam kaymasına uğrayan bitki/hayvan adlarını değerlendirin.
'Aslanağzı' bir çiçek adı olarak kullanıldığında her iki kelime veya ikinci kelime anlamını yitirdiği için bitişik yazılır.
Anlam değişikliği bitişik yazımın temel ölçütlerinden biridir.
4
'Ön' sözcüğüyle kurulan birleşik yapıların TDK istisnalarını hatırlayın.
'Ön söz', 'ön yargı', 'ön izleme' ayrı yazılırken; 'önsezi' ve 'öngörü' bitişik yazılır.
Ön sözcüğüyle kurulan kelimelerdeki bu ayrım, KPSS'de sıkça sorulan çeldirici bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Birleşik kelimelerin yazımında 'anlam kaybı', 'ses olayları' ve 'istisnai kalıplaşmış yapılar' belirleyicidir.
Soru 419Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; yer adları, kurum isimleri, makam unvanları ve yön bildiren sözcükler gibi pek çok farklı alanda belirli kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar ve Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kılavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan son arkeolojik kazılar, bu yerleşim alanının Van Gölü'nün Kuzeyinde kalan verimli topraklarda yoğunlaştığını göstermektedir.

Cevap

Van Gölü'nün kuzeyinde ifadesinde yön bildiren sözcüğün küçük harfle yazılması gerektiği için yazım yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'Van Gölü'nün Kuzeyinde' ifadesinde bir yazım yanlışı vardır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre; kuzey, güney, doğu, batı gibi yön bildiren kelimeler yer isimlerinden sonra geldiklerinde küçük harfle başlamalıdır. Cümlenin doğrusu 'Van Gölü'nün kuzeyinde' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yön bildiren sözcüklerin kullanım kuralını kontrol etme.
Yön sözcükleri (doğu, batı, kuzey, güney vb.) özel isimden önce gelirse büyük (Kuzey Van Gölü), özel isimden sonra gelirse küçük (Van Gölü'nün kuzeyi) yazılır.
Yön bildiren kelimelerin yer adlarıyla kurduğu tamlamalardaki standart yazım kuralını belirlemek için.
2
Cümledeki kullanımı inceleme.
'Van Gölü'nün Kuzeyinde' ifadesinde 'kuzey' kelimesi özel isimden sonra gelmiş ve yön belirtmiştir.
Kelimenin cümle içindeki bağlamını ve kurala uygunluğunu test etmek için.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kullanımları doğrulama.
Resmî Gazete (özel isim), Sayın Bakan (makam adı), Türk Tarih Kurumunun (kurum eki ayrılmaz), Tanzimat Dönemi (dönem adı) kullanımlarının tamamı doğrudur.
Hatalı seçeneğin kesinliğinden emin olmak ve diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Yer adlarından sonra gelen yön adlarının küçük harfle başlaması kuralı.

Daha Fazla Pratik

Yön adlarının 'Batı medeniyeti' veya 'Uzak Doğu' gibi özel kullanımları ile kurum adlarına gelen eklerin yazımı konularını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 420Soru →

Virgülün (,) cümle içerisindeki kullanımı hem anlamın doğru aktarılması hem de dil bilgisi kurallarına uyum açısından büyük önem taşır. Yanlış yerde kullanılan bir virgül, yazım hatasına veya anlam belirsizliğine yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı noktalama kurallarına aykırıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni düzenlemeler personelin çalışma koşullarını iyileştirirse, kuruma olan bağlılık da o oranda artacaktır.

Cevap

Yeni düzenlemeler personelin çalışma koşullarını iyileştirirse, kuruma olan bağlılık da o oranda artacaktır.
Türk Dil Kurumu'nun resmî noktalama kuralları uyarınca, metin içerisinde tek başına kullanılan şart ekinden (-sa / -se) sonra virgül konulamaz. 'Yeni düzenlemeler personelin çalışma koşullarını iyileştirirse...' ifadesinde yer alan virgül bu kuralı ihlal ettiği için noktalama hatası oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki virgül kullanımlarını dil bilgisi kuralları çerçevesinde inceleyin.
Cümlelerdeki virgülün özne vurgusu, anlam karışıklığını önleme ve eş görevli sözcük ayrımı gibi görevleri tespit edilir.
Yanlış kullanımı bulmak için öncelikle doğru kullanım alanlarını elemek gerekir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) virgülün kullanılmayacağı yerler hakkındaki özel kısıtlamalarını hatırlayın.
Zarf-fiil eklerinden sonra, şart ekinden (-sa/-se) sonra ve tekrarlı bağlaçlardan önce/sonra virgül konulmayacağı bilgisine odaklanılır.
KPSS'de en sık sorulan noktalama hataları bu kısıtlamalar üzerinden gelmektedir.
3
Şart eki alan 'iyileştirirse' sözcüğünden sonraki virgül kullanımını değerlendirin.
Cümlede tek bir şart kipi kullanıldığı için virgülün burada kullanımı kurallara aykırıdır.
Şart ekinden sonra sadece art arda gelen birden fazla şart cümlesi varsa virgül kullanılabilir; bu cümlede böyle bir durum yoktur.

Anahtar Kavram

Şart Ekinden (-sa/-se) Sonra Virgül Kullanımı
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 21 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 21 | Examkin