Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 421Soru

Bir devlet kurumunun hazırladığı personel bilgilendirme notunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülakat salonuna adaylar 2'şerli gruplar hâlinde davet edilecektir.

Cevap

Mülakat salonuna adayların davet edilme biçimini belirten '2'şerli' ifadesi yanlıştır; bu ifade 'ikişerli' şeklinde yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma anlamı katan sayılar) asla rakamla yazılmaz, her zaman yazıyla ifade edilmelidir. Bu nedenle '2'şerli' yazımı yanlış olup 'ikişerli' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı kullanımlarını ve eklerini tespit edin.
Tespit edilen yapılar: 'on beş bin', 'beşyüzseksenTL', '2'şerli', '2025'ten', 'III. Selim'.
Yazım kurallarına aykırılık olup olmadığını denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
Üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) ile ilgili TDK kuralını hatırlayın.
TDK kuralına göre üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
Sayıların yazımında en sık yapılan hatalardan birini kontrol etmek.
3
'2'şerli' ifadesini kurala göre değerlendirin.
İfadenin rakamla yazıldığı görülmüştür, doğrusu 'ikişerli' olmalıdır.
Yanlış olan seçeneği kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Soru 422Soru

Türkçede bazı sözcükler, kökenleri veya ses özellikleri nedeniyle günlük kullanımda sıklıkla yanlış yazılabilmektedir. Yazılı anlatımda bu tür hatalardan kaçınmak, hem metnin kalitesini hem de yazarın dile olan hâkimiyetini gösterir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet içi eğitimlerde uygulanan direkt anlatım yöntemi, bilginin daha hızlı aktarılmasını sağlamaktadır.

Cevap

Hizmet içi eğitimlerde uygulanan direkt anlatım yöntemi, bilginin daha hızlı aktarılmasını sağlamaktadır.
Hizmet içi eğitimlerle ilgili cümlede geçen 'direkt' sözcüğü doğru yazılmıştır. Fransızca kökenli olan bu kelime, Türkçede sonuna 't' alarak 'direkt' şeklinde yazılır ve 'aracısız' anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kritik sözcükleri belirle.
meşakatli, mütevazi, klavuz, direkt, metodlar
Yazımı karıştırılan sözcükler sorulduğu için bu kelimelerin imla kurallarına uygunluğu denetlenmelidir.
2
Tespit edilen sözcükleri TDK yazım kuralları ile karşılaştır.
meşakatli -> meşakkatli, mütevazi -> mütevazı, klavuz -> kılavuz, metodlar -> metotlar olmalıdır. 'Direkt' ise doğrudur.
Alıntı veya kökeni farklı olan sözcüklerin Türkçedeki standart yazılış biçimlerini doğrulamak gerekir.
3
Hata içermeyen tek cümleyi seç.
Anlatım yönteminden bahsedilen cümlede 'direkt' sözcüğü doğru kullanılmıştır.
Diğer tüm seçeneklerde fonetik veya imla kaynaklı hatalar mevcuttur.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler
Tahmini Süre:50s
Soru 423Soru

Dosyaları büyük bir ciddiyetle tetkik eden başmüfettiş, gözlüklerinin üzerinden karşısındaki memura dik dik bakarak sordu: "Bunca somut delile, bunca şahide rağmen hâlâ masumiyet ( ) Şaşırtıcı bir iddia ( ) Peki, kasadaki o büyük açık, bu sahte imzalar, bu izahı mümkün olmayan harcamalar ( ) Susma, bir cevap ver ( ) Ne hazin bir tablo ( )"

Bu metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (.) (...) (!) (!)

Cevap

Sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta, ünlem işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Metindeki ilk ifade tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için soru işareti gerektirir. İkinci ifade yargısı tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta ile bitmelidir. Üçüncü kısım, örneklerin sıralandığı ancak yüklemin söylenmediği bir eksiltili yapı olduğu için üç nokta gerektirir. Son iki ifade ise sırasıyla emir ve derin bir üzüntü/şaşkınlık bildirdiğinden ünlem işareti ile tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluğun işlevini belirleme
Soru işareti (?)
"Hâlâ masumiyet" ifadesinde soru eki (-mı/-mi) veya soru sözcüğü olmasa da konuşma dilindeki tonlama ile soru anlamı sağlandığı için TDK kuralları gereği soru işareti konur.
2
İkinci boşluğun yapısını inceleme
Nokta (.)
"Şaşırtıcı bir iddia" cümlesi, yüklemi bulunan (ek-fiil düşmüş) ve yargısı tamamlanmış bir bildirim cümlesidir; bu nedenle sonuna nokta konur.
3
Üçüncü boşluğun anlatım özelliğini tespit etme
Üç nokta (...)
"Peki, kasadaki o büyük açık..." ile başlayan cümle, örnekler sıralanmasına rağmen bir yükleme bağlanmamış ve anlatım tamamlanmamıştır. Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta getirilir.
4
Dördüncü ve beşinci boşlukların duygusal tonunu analiz etme
Ünlem işareti (!)
"Susma, bir cevap ver" ifadesi sert bir emir/uyarı; "Ne hazin bir tablo" ise kuvvetli bir duygu (acınma/şaşkınlık) bildirdiği için her ikisinin sonuna da ünlem işareti getirilmelidir.

Anahtar Kavram

Cümle sonunda vurgu, tonlama ve yapıya göre uygun işaretlerin seçimi.

Alternatif Yöntem

Metni yüksek sesle okuyarak vurguların nerede soruya, nerede tamamlanmamış bir bekleyişe (üç nokta) dönüştüğünü hissederek işaretleri yerleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 424Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sende bizimle beraber bu akşamki yemeğe katılacak mısın?

Cevap

Cümlede yer alan 'Sende' ifadesindeki 'de' bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede, 'Sende' kelimesindeki 'de' bağlaç görevindedir. Cümleye 'sen dahi, sen de başkaları gibi' anlamı katmaktadır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin temel anlamı bozulmamaktadır. Bu nedenle 'Sen de' şeklinde ayrı yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit edin.
Seçeneklerdeki bağlaç ve ekler belirlendi.
Yazım hatasının hangi unsurda olduğunu anlamak için odak noktaları belirlenir.
2
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralını uygulayın.
Bir cümlede bağlaç olan 'de'nin bitişik yazıldığı görüldü.
Bağlaç olan 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ve her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' ayrı, ek olan '-de' ve '-ki' bitişik yazılır; 'mi' edatı ise her zaman ayrı yazılır.
Soru 425Soru

Resmî yazışmalarda ve kurumsal belgelerde dilin imla kurallarına uygun kullanımı, iletilmek istenen mesajın ciddiyeti ve doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan bir vizyon belgesi taslağındaki aşağıdaki cümlelerin hangisinde imla kurallarına bütünüyle riayet edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni personelin eğitim sürecinde gösterdiği azim ve sarsılmaz muvaffakiyet inancı, yöneticiler tarafından takdirle karşılandı.

Cevap

Muvaffakiyet sözcüğünün geçtiği cümle imla kurallarına bütünüyle uygundur.
Muvaffakiyet sözcüğü Arapça kökenli olup Türkçede çift 'f' ile yazılması gereken bir kelimedir. Bu sözcüğün yer aldığı cümlede hem bu kelimenin yazımı hem de diğer kelimelerin (takdir, sarsılmaz vb.) yazımı kurallara tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılma ihtimali yüksek olan sözcükleri (muvaffakiyet, laboratuar, şevkat, erözyon, peşpeşe) tespit et.
Tespit edilen sözcüklerin TDK güncel yazım kurallarına göre durumları incelenmelidir.
Yazım kuralları sorularında genellikle yabancı kökenli kelimeler veya ikilemeler hedef alınır.
2
Tespit edilen sözcüklerin doğru yazımlarını hatırla veya kuralları uygula.
Muvaffakiyet (Doğru), Laboratuvar (Doğru), Şefkat (Doğru), Erozyon (Doğru), Peş peşe (Doğru).
Dilimize geçen yabancı kelimelerin ve ikilemelerin yazım standartlarını doğrulamak hatayı bulmayı sağlar.
3
Cümleleri tek tek ele alarak hatalı olanları ele.
Muvaffakiyet sözcüğünün bulunduğu cümlede herhangi bir hata saptanmadı.
Diğer seçeneklerdeki hatalar (laboratuar, şevkat, erözyon, peşpeşe) elenince doğru cevap ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler ve İkilemelerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 426Soru

Bir kamu kurumunun mali denetim ve taşınır mal yönetim rehberinden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayım sonuçlarına göre depodaki her bir rafa 1010'ar adet dosya klasörü yerleştirilmesi talimatı verilmiştir.

Cevap

Sayım sonuçlarına göre depodaki her bir rafa 1010'ar adet dosya klasörü yerleştirilmesi talimatı verilmiştir.
Üleştirme sayıları Türkçede her zaman yazıyla yazılmalıdır. '1010'ar' ifadesi rakamla yazıldığı için yazım yanlışıdır; bu ifadenin doğrusu 'onar' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen sayıların ve eklerin türlerini (üleştirme, sıra, tarih, mali tutar) belirlemek.
Seçeneklerde üleştirme (1010'ar), tarih (20232023'te), sıra (22'nci), mali tutar (yalnızbeşbin) ve yüzyıl (XXXX. yüzyıl) ifadeleri tespit edilmiştir.
Farklı sayı türlerinin yazım kuralları (benzeşme, bitişiklik, rakam kullanımı) farklılık göstermektedir.
2
Üleştirme sayılarının yazım kuralını kontrol etmek.
'1010'ar' ifadesinin rakamla yazıldığı, ancak kural gereği 'onar' şeklinde yazıyla yazılması gerektiği belirlenmiştir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) asla rakamla yazılmaz.

Anahtar Kavram

Üleştirme sayılarının sadece yazıyla belirtilmesi kuralı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 427Soru

Türkçede virgül (,), cümle içindeki eş görevli sözcükleri ayırmak, sıralı cümleleri birbirinden ayırmak veya yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek gibi pek çok işlevde kullanılır. Ancak bazı durumlarda virgülün kullanımı dil bilgisi kuralları gereği hatalı kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alınan kararların uygulanma aşamasında karşılaşılan teknik güçlükler de, raporlanarak ilgili komisyona sunulacaktır.

Cevap

Teknik güçlükler ifadesinden sonra gelen 'de' bağlacının ardından virgül kullanılması hatalıdır.
Türkçede 'de / da' bağlacı, 've, veya, ya da' gibi bağlaçlarla aynı mantıkla çalışır ve bu bağlaçlardan sonra herhangi bir noktalama işareti getirilmez. Seçenekteki 'güçlükler de, raporlanarak' ifadesinde bağlaçtan sonra gelen virgül yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin hangi ögeleri ayırdığını tespit etmek.
D seçeneğinde virgülün bir bağlaçtan hemen sonra kullanıldığı görülmektedir.
Virgülün kullanım alanlarını ve kısıtlamalarını belirlemek için ilk adım öge analizi yapmaktır.
2
Bağlaçlarla ilgili noktalama kurallarını kontrol etmek.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre bağlaç olan 'de/da' dan sonra virgül konmaz.
Yanlış olan seçeneği kesin kurala dayandırmak gerekir.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan (de, da, ve, veya vb.) sonra virgül kullanılmaz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 428Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni yapılan laboratuvarın çatısına kurulan güneş panelleri, yaklaşık 150 m²'lik bir alan kaplayarak yüksek enerji tasarrufu sağlıyor.

Cevap

Güneş panellerinin kapladığı alanı ifade eden seçenekteki "m²'lik" ifadesinde kesme işareti gereksiz kullanılmıştır; doğru yazım "m²lik" şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre, üst işareti bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu ekler, üst işaretinin okunuşu esas alınarak doğrudan yazılır. Dolayısıyla "m²'lik" yazımı hatalıdır, doğrusu "m²lik" olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kısaltma ve ek ilişkisini inceleyin.
Cümlede "m²" (metrekare) kısaltmasına "-lik" eki getirilmiştir.
Üst işaretli kısaltmalarda eklerin nasıl bağlandığını kontrol etmek gerekir.
2
TDK'nin üst işaretli kısaltmalarla ilgili kuralını uygulayın.
TDK kurallarına göre üst işareti bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Üst işaret zaten bir ayrım noktası oluşturduğu için ayrıca kesme işareti kullanılması noktalama kalabalığına ve hataya yol açar.
3
Ekin okunuşa uygunluğunu kontrol edin.
Ek, üst işaretinin okunuşuna göre (metrekarelik) getirilmiş ancak araya konulan kesme işareti kural ihlali oluşturmuştur.
Noktalama yanlışını netleştirmek için yazım kuralını kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Üst İşaretli Kısaltmalarda Ek Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile istisna olan 'Avrupa Birliği' kullanımı arasındaki farkı ve üst işaretli kısaltmalardaki ek yazımını tekrar etmeniz konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 429Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav formunu doldururken yalnış bilgi veren adayların başvuruları iptal edilir.

Cevap

Sınav formunu doldururken 'yalnış' ifadesinin kullanıldığı cümlede yazım yanlışı vardır; doğrusu 'yanlış' olmalıdır.
'Yanlış' sözcüğü 'yanılmak' fiilinden türetilmiştir. Dolayısıyla 'n' harfi 'l' harfinden önce gelmelidir. Cümledeki 'yalnış' yazımı, harf dizilimi açısından hatalıdır ve kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı sıklıkla karıştırılan sözcükleri (sürpriz, herkes, yanlış, birçok, hiçbir) tespit edin.
Sürpriz, herkes, yalnış, birçok ve hiçbir sözcükleri incelenmek üzere belirlendi.
Yazım kuralları sorularında hata genellikle bu tür yaygın kullanılan ve karıştırılan kelimelerde aranır.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK güncel yazım kılavuzuna göre kök ve ek yapılarını kontrol edin.
'Yanlış' sözcüğünün 'yanıl-' fiilinden türediği, dolayısıyla 'n' harfinin 'l' harfinden önce gelmesi gerektiği saptandı.
Sözcüğün türetildiği kökü bilmek, harf dizilimindeki hataları fark etmeyi sağlar.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin yazımını doğrulayarak hata içeren tek cümleyi kesinleştirin.
'Yalnış' yazımının hatalı olduğu ve 'yanlış' olması gerektiği sonucuna varıldı.
Hatalı olan seçeneği işaretlemek için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin Kök ve Yapı Analizi
Tahmini Süre:45s
Soru 430Soru

Sözcüklerin imla kurallarına uygun şekilde yazılması, hem dilin korunması hem de iletilmek istenen mesajın doğru anlaşılması açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni aldığı spor eşortmanını ilk kez okulun antrenmanında giyecek.

Cevap

Yeni aldığı spor eşortmanını ilk kez okulun antrenmanında giyecek.
Spor yaparken giyilen giysi anlamındaki sözcüğün doğru yazımı 'eşofman' şeklindedir. Cümle içerisinde 'eşortman' olarak kullanılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcükleri tek tek imla açısından incelemek.
Eşortman sözcüğünde telaffuzdan kaynaklı bir hata tespit edildi.
Yazımı karıştırılan yabancı kökenli sözcüklerin doğru formunu belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüğün TDK standartlarına göre doğru yazımını kontrol etmek.
Sözcüğün doğru yazımının 'eşofman' olduğu görüldü.
Sözcük Fransızca 'échauffement' kökeninden gelmekte olup Türkçede 'eşofman' olarak imla edilmektedir.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin İmlası

İpuçları

1
Cümlelerde geçen yabancı kökenli ve günlük hayatta yanlış telaffuz edilen kelimelere odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'laboratuvar', 'inisiyatif' ve 'şoför' gibi yabancı kökenli kelimelerin yazımlarını TDK üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 431Soru

Bir kamu kurumunun personel görevlendirme yazısından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atama sürecinde dikkate alınacak temel kriterler şunlardır; sınav puanı, mülakat performansı ve güvenlik soruşturması.

Cevap

Atama sürecinde dikkate alınacak temel kriterlerin sıralandığı cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.
Cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra kriterlerin listelendiği bir örnekleme yapılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'şunlardır' ifadesinin işlevini analiz edin.
Bu ifadenin bir listeyi veya açıklamayı başlattığı görülmektedir.
Noktalama işaretinin görevini belirlemek için cümlenin devamındaki yapıya bakılmalıdır.
2
TDK'nin açıklama ve örnekleme kurallarını hatırlayın.
Açıklama yapılacak veya örnek verilecek yerlerde iki nokta (:) kullanılması gerektiği sonucuna varılır.
Noktalı virgül ile iki noktanın en sık karıştırılan görevlerinden biri budur.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını TDK kurallarıyla karşılaştırın.
Diğer tüm seçeneklerin (gruplandırma, özne belirginleştirme, sıralı cümle ayırma) kurallara uygun olduğu teyit edilir.
Hatalı olanın sadece açıklama öncesi kullanılan işaret olduğu kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 432Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınavda gösterdiği üstün performansla, kendisine tanınan bu özel kontenjanı sonuna kadar haketmişti.

Cevap

Sınavda gösterdiği üstün performansla, kendisine tanınan bu özel kontenjanı sonuna kadar 'haketmişti' ifadesinin yer aldığı cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Türkçede yardımcı fiillerle (etmek, olmak, eylemek, buyurmak) kurulan birleşik fiillerde, isim unsuru olan ilk kelimede bir ses düşmesi veya ses türemesi meydana geliyorsa kelimeler bitişik; herhangi bir ses olayı gerçekleşmiyorsa ayrı yazılır. 'Hak' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken bir ses olayı yaşanmadığı için 'hak etmişti' şeklinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki birleşik fiili (haketmişti) tespit et.
Sözcüğün 'hak' ve 'etmek' kelimelerinden oluştuğu belirlendi.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını anlamak için kelimenin yapısı incelenmelidir.
2
Birleşme sırasında herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) olup olmadığını kontrol et.
'Hak' ve 'etmek' kelimeleri arasında herhangi bir ses olayı gerçekleşmemiştir.
Türkçe yazım kurallarına göre, yardımcı fiillerle (etmek, olmak vb.) kurulan birleşik fiillerde bir ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Kuralı uygulayarak kelimenin doğru yazımını belirle.
Doğru yazım 'hak etmişti' şeklinde ayrı olmalıdır.
Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiilli birleşik yapılar bitişik yazılamaz.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiilleri (etmek/olmak) çalışırken, 'arz etmek', 'fark etmek' ve 'terk etmek' gibi sıkça karıştırılan ayrı yazılan örnekleri listeleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 433Soru

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karayolları Genel Müdürlüğü, yol yapım çalışmalarında kullanılacak dolgu malzemesinin 20 cm'den kalın olmaması gerektiğini belirtti.

Cevap

Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yol yapım çalışmalarıyla ilgili cümlesinde geçen 'cm'den' kısaltması ve eki kurallara uygun olarak yazılmıştır.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır. 'cm' (santimetre) kısaltması küçük harfle yapıldığı için, 'santimetreden' okunuşuna uygun olarak getirilen 'cm'den' eki doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaların ek kuralını hatırla.
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir (TDK'nin, TRT'den).
Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, harflerin okunuşu esastır.
2
Küçük harfli kısaltmaların (ölçü birimleri) ek kuralını kontrol et.
Küçük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kelimenin tam okunuşuna göre gelir (kg'dan, cm'den).
Uluslararası ölçü birimlerinde kısaltma harfleri değil, temsil ettikleri kelime esas alınır.
3
Nokta kullanım kuralını uygula.
T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) dışındaki büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaz.
Yazım kılavuzundaki istisnalar dışında büyük harfli kısaltmalar noktasız yazılır.
4
Seçeneklerdeki kullanımları bu kurallarla karşılaştır.
A (nokta hatası), B (ek hatası), C (ek hatası) ve E (ek hatası) seçeneklerindeki yanlışlar tespit edilirken D seçeneğinin hatasız olduğu görülür.
Her bir kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığı titizlikle kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde büyük/küçük harf ayrımı ve nokta kullanımı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 434Soru

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metindeki anlam bağlarını kuvvetlendirerek iletinin doğru ve eksiksiz aktarılmasını sağlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik planlama hedefleri belirlenirken şu kriterler esas alınmalıdır; ölçülebilirlik, ulaşılabilirlik ve gerçekçilik.

Cevap

Stratejik planlama kriterlerinin sıralandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Stratejik planlama hedeflerinin sıralandığı seçenekte, 'şu kriterler esas alınmalıdır' ifadesiyle bir örnekleme/açıklama grubuna giriş yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulması zorunludur. Bu cümlede ise hatalı olarak noktalı virgül (;) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapısal özelliklerini analiz etmek.
Seçeneklerdeki cümlelerin açıklama yapma veya örnek sıralama amacı güttüğü belirlenmiştir.
İki noktanın temel görevleri açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadelerin öncesinde yer almaktır.
2
Noktalama işaretlerinin işlevlerini kontrol etmek.
Stratejik planlama kriterlerinden bahseden cümlede 'şu kriterler' ifadesiyle bir listenin başlayacağı işaret edilmiştir.
Kendisinden sonra örnek sıralanacak cümlelerin sonuna noktalı virgül değil, iki nokta konulmalıdır.
3
Yazım kurallarını (büyük/küçük harf) denetlemek.
Örnek niteliğindeki listelerin küçük harfle, cümle niteliğindeki açıklamaların büyük harfle başladığı doğrulanmıştır.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle niteliğinde ise büyük, sadece örnek sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Noktalı Virgül Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 435Soru

Noktalı virgül (;) ile iki noktanın (:) kullanım alanlarının birbirine karıştırılması, Türkçede en sık karşılaşılan noktalama hatalarından biridir. Bu iki işaretin görevleri TDK tarafından kesin çizgilerle ayrılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgülün (;) kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müfettişlerin hazırladığı raporda kurumun eksik yönleri açıkça belirtilmiştir; teknolojik yetersizlik, personel azlığı ve fiziki şartların elverişsizliği.

Cevap

Kurumun eksik yönlerinin açıklandığı cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.
Müfettiş raporundaki eksikliklerin sıralandığı cümlede, 'belirtilmiştir' ifadesinden sonra bir açıklama ve örnekleme listesi gelmektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Bu nedenle burada kullanılan noktalı virgül (;) hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalı virgülün kullanım amacını analiz et.
C seçeneğinde noktalı virgül, 'eksik yönlerin' ne olduğunu açıklayan bir listenin başında yer almaktadır.
Noktalama işaretinin cümlede hangi işlevi üstlendiğini anlamak hatayı tespit etmek için gereklidir.
2
TDK'nin açıklama ve örnekleme kurallarını hatırla.
Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
Noktalı virgül (;) açıklama veya örnekleme yapmak için değil; gruplandırma veya sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
3
Tespit edilen kuralı seçeneklere uygula.
Müfettiş raporundaki eksikliklerin sıralandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta getirilmesi gerektiği sonucuna varılır.
C seçeneğindeki kullanım, noktalı virgülün temel görevleri dışındadır ve iki noktanın görevini gasp etmektedir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 436Soru

Türkçede noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbiriyle bağlamak veya özneyi kendinden sonra gelen virgülle ayrılmış ögelerden ayırt etmek için kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;), ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kar; bütün gece boyunca yolları, çatıları, ağaçları kapladı; sabahleyin her yer, bembeyaz ve sessiz bir masal dünyasına uyandı.

Cevap

Kar ile başlayan ve iki farklı yargıyı birbirine bağlayan cümle, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma görevine tam olarak uymaktadır.
Doğru kabul edilen cümlede 'kapladı' ve 'uyandı' yüklemleriyle kurulan iki ayrı sıralı cümle vardır. Her iki cümle de kendi içinde virgüllerle ayrılmış eş görevli sözcük grupları (nesneler ve niteleyiciler) barındırmaktadır. Türk Dil Kurumu standartlarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için bu iki yargı arasına noktalı virgül konulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yargı sayısını belirleyin.
Cümlede 'kapladı' ve 'uyandı' şeklinde iki ayrı yüklem, yani iki ayrı cümle bulunmaktadır.
Sıralı cümle yapısını tespit etmek için yüklemlerin belirlenmesi gerekir.
2
Cümlelerin kendi içindeki noktalama işaretlerini inceleyin.
Birinci cümlede nesneler (yolları, çatıları, ağaçları), ikinci cümlede ise zarf öbekleri (bembeyaz ve sessiz) virgülle ayrılmıştır.
Sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılması için en az bir cümlenin kendi içinde virgül barındırması şarttır.
3
Noktalı virgülün konumunu ve görevini teyit edin.
Noktalı virgül, içinde virgül bulunan bu iki cümleyi anlam karışıklığını önleyerek birbirine bağlamıştır.
TDK kuralları gereği, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.

Anahtar Kavram

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer iki görevini (tür/takım ayırma ve özne belirleme) içeren cümle örneklerini TDK Kılavuzu'ndan inceleyerek farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 437Soru

Resmî yazışmalarda ve kurum içi raporlarda dil bilgisi kurallarına, özellikle de eklerin ve bağlaçların yazımına dikkat edilmesi profesyonel bir yaklaşımın gereğidir.

Buna göre, bir kamu kurumunda hazırlanan faaliyet raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun orta vadeli stratejik planında yer alan hedeflere ulaşmak hiçte kolay olmayacaktır.

Cevap

Kurumun hedeflerine ulaşmanın kolay olmayacağını belirten cümlede "hiçte" ifadesinin kullanımı yanlıştır; doğrusu "hiç de" olmalıdır.
Cümlede geçen "hiçte" kelimesindeki "de" unsuru, cümleye "bile, dahi" anlamı katan bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünsüzü ne olursa olsun asla "te/ta" şeklinde (sertleşerek) yazılamaz. Bu nedenle doğru yazım "hiç de" şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de/da" ifadesinin görevini belirle.
"hiçte" kelimesindeki "te", cümleye "bile, dahi" anlamı katan bir bağlaçtır.
Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır.
2
Bağlaç olan "de/da"nın yazım kurallarını uygula.
Bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır ve asla "te/ta" formuna dönüşmez.
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralı sadece eklere uygulanır, bağlaçlar bu kuralın dışındadır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan "de"nin ve "ki"nin yazımı; kalıplaşmış istisnalar ve ses olaylarının bağlaçlar üzerindeki etkisi.
Tahmini Süre:50s
Soru 438Soru

Bir kamu kurumunun yürüttüğü arkeolojik kazı ve restorasyon projesinin denetim raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saha ekibi, buluntuların laboratuvarda tasnif edilmesi amacıyla seramik parçalarını 3'erli gruplara ayırarak detaylı bir analiz süreci başlatmıştır.

Cevap

Saha ekibinin seramik parçalarını '3'erli' gruplara ayırdığını belirten seçenek hatalıdır çünkü Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre üleştirme sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla belirtilir. Bu nedenle '3'erli' ifadesi yazım bakımından hatalıdır; doğrusu 'üçerli' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sayı kullanımlarını tespit et.
Cümlede '3'erli' şeklinde bir üleştirme sayısı kullanımı belirlendi.
Sayıların yazım kurallarına uygunluğunu denetlemek için önce tüm sayısal ifadeler analiz edilmelidir.
2
Üleştirme sayılarının yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre üleştirme sayıları (ikişer, üçer vb.) asla rakamla yazılmaz.
Yazım kuralları gereği bu ifadelerin rakamla yazılması doğrudan bir yazım yanlışı kabul edilir.
3
Diğer seçeneklerdeki teknik kuralları doğrula.
Roma rakamı (II.), çeklerdeki bitişik yazım (dörtyüzseksenbin) ve derece ekleri (12'nci) kontrol edildi.
Çok adımlı sorularda diğer kuralların (finansal metinler, Roma rakamları, ek uyumu) doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Alternatif Yöntem

Sayılarla ilgili sorularda özellikle 'üleştirme' (er/ar), 'sıra sayı' (inci/nci) ve 'finansal belgeler' (bitişik yazım) üçlüsüne odaklanmak en hızlı eleme yöntemidir.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 439Soru

Türkçede belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mustafa Kemal Atatürk, 19 mayıs 1919 tarihinde Samsun'a çıkmıştır.

Cevap

Cümlede geçen '19 mayıs 1919' ifadesindeki ay adının büyük harfle (Mayıs) yazılması gerekmektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, belirli bir tarih (gün ve yıl) bildiren ay ve gün adları her zaman büyük harfle başlar. '19 Mayıs 1919' ifadesinde gün ve yıl belirtildiği için 'Mayıs' sözcüğünün ilk harfi büyük yazılmalıdır. Cümlede küçük yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve tarih bildiren sözcükleri tespit edin.
İkinci cümlede '19 mayıs 1919' ifadesi belirli bir tarih bildirmektedir.
Yazım kurallarını uygulamak için önce ilgili sözcükleri belirlemek gerekir.
2
Belirli bir gün ve yıl ile kullanılan ay adlarının yazım kuralını hatırlayın.
TDK kurallarına göre belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
Kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek için temel kuralı bilmek gerekir.
3
Tespit edilen hatalı kullanımı düzeltin.
'19 mayıs 1919' yerine '19 Mayıs 1919' yazılmalıdır.
Belirli bir tarih (19) mevcut olduğu için ay adının ilk harfi büyük olmalıdır.

Anahtar Kavram

Belirli bir tarih (gün ve yıl) bildiren ay ve gün adlarının büyük harfle yazılması kuralı.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, sadece 'Mayıs ayında geleceğim' denilseydi 'mayıs' küçük yazılırdı. Tarihleri kontrol ederken mutlaka yanındaki sayısal verilere bakın.
Tahmini Süre:30s
Soru 440Soru

Kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması üzerine hazırlanan bir raporda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Somut olmayan kültürel mirasın korunması için şu adımlar atılmalıdır; envanter çalışması yapılması, kuşaklar arası aktarımın sağlanması ve farkındalık oluşturulması.

Cevap

Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerde noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Kültürel mirasla ilgili cümlede 'atılmalıdır' ifadesinden sonra gelen 'envanter çalışması...' ile başlayan kısım bir örnekleme teşkil etmektedir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır, noktalı virgül (;) bu görevde kullanılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'şu adımlar atılmalıdır' ifadesinden sonraki yapıyı analiz et.
İfadeden sonra bir listeleme/örnekleme yapıldığı görülür.
Noktalama işaretinin görevini belirlemek için cümlenin devamındaki anlam ilişkisine bakılmalıdır.
2
TDK'nin iki nokta ve noktalı virgül kurallarını karşılaştır.
Örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konması gerektiği kuralına ulaşılır.
Noktalı virgül hiçbir zaman açıklama veya örnekleme başlatmak için kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 22 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 22 | Examkin