Yazım ve Noktalama

1356 soru

Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metindeki anlam akışını düzenleyen en temel unsurlardan biridir. Özellikle iki noktanın kendisinden sonraki açıklama ve örneklerle olan ilişkisi, yazım kuralları açısından dikkatle takip edilmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı ve bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımı doğrudur?

Yarışma jürisi başvuruları şu kriterlere göre değerlendirecektir; özgünlük, teknik yetkinlik ve uygulama başarısı.

Mağazanın indirimli ürünler listesinde şu parçalar vardı: Gömlekler, pantolonlar, kravatlar ve ceketler.

Başarılı bir kariyer planlaması şu unsura dayanır, kişinin kendi yeteneklerini ve hedeflerini doğru analiz etmesi.

Yazar, romanının ön sözünde şu görüşü savunur: Edebiyat, hayatın aynası değil, hayata tutulan bir ışıktır.

Kendimi tek bir kelimeyle ifade edebilirim; Kararlı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, romanının ön sözünde şu görüşü savunur: Edebiyat, hayatın aynası değil, hayata tutulan bir ışıktır.

Cevap

Edebiyatın hayata tutulan bir ışık olduğunu belirten seçenek, iki noktanın hem işlevi hem de sonrasındaki büyük harf kullanımı açısından doğrudur.

Doğru kabul edilen cümlede iki nokta, yazarın görüşünü açıklayan tam bir yargıdan (bağımsız bir cümleden) önce kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama tam bir cümle niteliği taşıyorsa bu açıklama büyük harfle başlar. Burada 'Edebiyat...' ile başlayan ifade yüklemi olan bir cümle olduğu için hem işaret kullanımı hem de büyük harf tercihi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki iki noktanın kullanım amacını analiz etmek.

Cümlelerin bir kısmında açıklama, bir kısmında ise örnekleme yapılmaktadır.

İki noktanın temel görevi açıklama yapmak veya örnek vermektir.

İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığını kontrol etmek.

Edebiyat ile başlayan ifade tam bir yargı (cümle) bildirirken, gömlekler veya özgünlük ile başlayan ifadeler birer listedir.

Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen tam cümleler büyük harfle başlar.

Harf kullanımı ve işaret doğruluğunu denetlemek.

Edebiyat ile başlayan cümle büyük harfle başlamış ve öncesinde doğru şekilde iki nokta kullanılmıştır.

Kural: İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlanır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Büyük Harf Kullanımı Kuralları

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 522Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Güneydoğu Anadolu'nun kendine has mutfak kültürü, son yıllarda yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı hâline geldi.

Odanın duvarlarını gülkurusu rengine boyatınca içerisi beklediğinden çok daha ferah ve huzurlu bir görünüme kavuştu.

Onca haksızlığa uğramasına rağmen metanetini hiç bozmadı ve her şeyin düzeleceğine inanarak sabretti.

Evin bahçe duvarı boyunca kendiliğinden yetişen hanımelleri, akşam saatlerinde etrafa muazzam bir koku yayıyordu.

Misafirler gelmeden önce hazırlanan kuruyemiş tabakları, sehpanın üzerine şık bir sunumla yerleştirildi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Misafirler gelmeden önce hazırlanan kuruyemiş tabakları, sehpanın üzerine şık bir sunumla yerleştirildi.

Cevap

Cümlede geçen 'kuruyemiş' sözcüğü, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ayrı olarak 'kuru yemiş' şeklinde yazılmalıdır.

Cümlede geçen 'kuruyemiş' ifadesi yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre 'kuru yemiş' sözcüğü, herhangi bir anlam kaybına veya ses olayına uğramadığı için ayrı yazılmalıdır. Günlük dilde ve ticari tabelalarda sıklıkla bitişik görülmesi bu kuralı değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri (Güneydoğu, gülkurusu, sabretti, hanımelleri, kuruyemiş) tespit et.

Tespit edilen sözcüklerin yazım kurallarına uygunluğu denetlenir.

Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıdaki sözcüklere odaklanmak gerekir.

Tespit edilen her bir sözcüğü ilgili yazım kuralıyla (ara yönler, renk adları, ses olaylı fiiller, anlam kayması) karşılaştır.

'Güneydoğu', 'gülkurusu', 'sabretti' ve 'hanımelleri' sözcüklerinin kurallara uygun şekilde bitişik yazıldığı görülür.

Birleşik sözcüklerin bitişik veya ayrı yazılmasını belirleyen temel kurallar anlam kayması ve ses olaylarıdır.

Hata içeren sözcüğü belirle.

'Kuruyemiş' sözcüğünün bitişik yazıldığı, ancak kural gereği ayrı yazılması gerektiği tespit edilir.

TDK'ye göre 'kuru yemiş' ifadesinde kelimeler anlamlarını koruduğu için ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazım Kuralları

Tahmini Süre:45s

Soru 523Soru →

Bir kamu kurumunun lojman tahsis komisyonunda hazırlanan toplantı tutanağındaki şu ifadeleri noktalama bakımından inceleyiniz:

"Lojman başvurularını eksiksiz aldınız (I) Başvuru şartlarını taşımayan adayların dosyaları ayrıldı (II) Komisyona sunulacak belgeler, beyannameler, taahhütnameler (III) Hak sahipliği listesi ne zaman kesinleşecek (IV) İşlemleri ivedilikle sonuçlandırın (V)"

Bu metinde numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(?) (.) (...) (?) (!)

(.) (.) (...) (?) (!)

(?) (.) (.) (?) (!)

(?) (.) (...) (?) (.)

(?) (;) (...) (?) (!)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (.) (...) (?) (!)

Cevap

Numaralanmış yerlere sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.

Sıralamadaki ilk ifade vurgu yoluyla soru anlamı taşımakta, ikinci ifade tamamlanmış bir yargı bildirmekte, üçüncü ifade yüklemi eksik bırakılmış bir diziden oluşmakta, dördüncü ifade doğrudan bir soru içermekte ve son ifade ise emir kipiyle güçlendirilmiş bir ünlem cümlesidir.

Adım Adım Çözüm

Birinci cümlenin anlamını analiz etme

Soru işareti (?)

Soru eki veya sözcüğü olmasa da cümle vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için soru işareti kullanılmalıdır.

İkinci cümlenin yapısını inceleme

Nokta (.)

Yüklemi bulunan ve yargısı tamamlanan bu bildirme cümlesinin sonuna nokta konulmalıdır.

Üçüncü bölümdeki eksik yargıyı tespit etme

Üç nokta (...)

Yüklemi bulunmayan, örneklerin devam edebileceğini sezdiren eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta getirilir.

Dördüncü cümledeki soru unsurunu belirleme

Soru işareti (?)

'Ne zaman' soru sözcüğüyle kurulan doğrudan soru cümlesinin sonuna soru işareti konulmalıdır.

Beşinci cümlenin kip ve tonunu değerlendirme

Ünlem (!)

Emir kipiyle kurulan ve kesinlik/komut bildiren ifadelerin sonuna ünlem işareti konulması uygundur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) işlevlerine ve bağlama göre kullanımı.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 524Soru →

Arşiv dairesinin loş koridorlarında yankılanan tek ses, eski evrakların hışırtısıydı ( ) Yüzlerce yıllık fermanlar, sararmış haritalar, mühürlü mektuplar ( ) Genç araştırmacı, elindeki belgeyi masaya bırakıp hayretle fısıldadı: "Bu kadar kısa bir sürede bunca iş nasıl başarılmış ( )" Kıdemli arşivci, başını dahi kaldırmadan sordu: "Adınız ( )"

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

(.) (...) (!) (?)

(.) (.) (.) (?)

(...) (...) (!) (?)

(.) (...) (.) (?)

(.) (...) (!) (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (...) (!) (?)

Cevap

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla nokta, üç nokta, ünlem ve soru işareti getirilmelidir.

Parçadaki ilk cümle yargı bildiren bir yükleme sahip olduğu için nokta ile sonlandırılmıştır. İkinci kısımda benzer örneklerin devam ettiği imajı veren ve yüklemi olmayan bir yapı (eksiltili cümle) bulunduğu için üç nokta kullanılmıştır. Üçüncü kısımda 'hayretle' ifadesiyle belirtilen bir şaşkınlık durumu ünlem işaretini zorunlu kılar. Son bölümde ise soru edatı veya zarfı bulunmamasına rağmen, karşılıklı konuşmada 'Adınız?' şeklinde yöneltilen ve yanıt bekleyen vurgulu yapı için soru işareti uygun düşmektedir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yüklem durumunu analiz et.

İlk cümle 'hışırtısıydı' yüklemiyle bittiği için nokta (.), ikinci yapı yüklemi olmadığı için üç nokta (...) gerektirir.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta, tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Duygu ve soru vurgusunu değerlendir.

Hayret bildiren cümle için ünlem (!), soru kelimesi olmasa da anlamca soru olan ifade için soru işareti (?) seçilmelidir.

Korku, hayret gibi duyguları pekiştirmek için ünlem; intonasyonla sağlanan soru anlamı için soru işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin işlevsel ayrımı ve eksiltili/vurgulu yapılar.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzer örneklerin devamını bildiren üç nokta kullanımı arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 525Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yapılan incelemelerden sonra suçluların hemen yakalanmasını emretti.

Bahçenin köşesinde kendiliğinden yetişen kuşburnu çalıları meyve vermişti.

Projenin aksamaması için gece gündüz demeden büyük bir özveriyle sabır etti.

Şirket yetkilileri, yeni şubeyi açmak için uygun bir yer tespit etti.

Her sabah kahvaltıda bir tatlı kaşığı çörek otu tüketmenin faydalı olduğunu söylüyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Projenin aksamaması için gece gündüz demeden büyük bir özveriyle sabır etti.

Cevap

Projenin aksamaması için gece gündüz demeden büyük bir özveriyle sabır etti.

Doğru cevap olan seçenekte geçen 'sabır etti' birleşik fiili yazım kurallarına aykırıdır. 'Sabır' kelimesi 'etmek' yardımcı fiiliyle birleştiğinde 'sabretmek' şeklinde ünlü düşmesine uğrar. Türkçede ses düşmesi veya ses türemesi görülen birleşik fiillerin bitişik yazılması kuralı gereği, bu ifadenin 'sabretti' şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.

Cümlelerde 'emretti', 'kuşburnu', 'sabır etti', 'tespit etti' ve 'çörek otu' sözcükleri birleşik yapıdadır.

Yazım yanlışını belirlemek için önce incelenmesi gereken birleşik yapıdaki sözcüklerin tespit edilmesi gerekir.

Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerdeki ses olaylarını kontrol et.

'Sabır etti' ifadesinde 'sabır' kelimesi 'etmek' ile birleşirken ikinci hecedeki 'ı' ünlüsünün düşmesi (sabretmek) zorunludur.

Türkçede 'etmek' ve 'olmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya ses türemesi gerçekleşiyorsa bu sözcükler bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin yazımı ve ses olayları ilişkisi.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 526Soru →

Birleşik sözcüklerin yazımında çeşitli kurallar esas alınmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımında bir kural ihlali yapılmıştır?

Geleneksel Türk tiyatrosunun en önemli türlerinden olan orta oyunu, günümüzde de sahnelenmeye devam ediyor.

İki ülke heyeti, krizin çözümü için başbaşa bir görüşme gerçekleştirerek ortak bir metinde uzlaştı.

Toplantıda alınan olağanüstü kararlar, şirketin geleceği açısından büyük bir dönüm noktası oldu.

Eğitim sisteminde ana dilinin doğru kullanımı, öğrencilerin akademik başarısını doğrudan etkilemektedir.

Tüm zorluklara rağmen etik prensiplerinden hiçbir zaman vazgeçmediğini bir kez daha kanıtladı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki ülke heyeti, krizin çözümü için başbaşa bir görüşme gerçekleştirerek ortak bir metinde uzlaştı.

Cevap

İki ülke heyetinin görüşmesini anlatan seçenekte yer alan 'başbaşa' sözcüğünün yazımı yanlıştır; doğrusu 'baş başa' şeklinde ayrı olmalıdır.

Türkçede ikilemeler her zaman ayrı yazılır. 'Baş başa', 'diz dize', 'el ele', 'yan yana' gibi ifadeler ikileme grubuna girdiği için ayrı yazılmalıdır. Cümlede yer alan 'başbaşa' ifadesi bitişik yazıldığı için kural ihlali yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik yapıları tespit etme

Cümlelerde 'orta oyunu', 'başbaşa', 'olağanüstü', 'ana dili' ve 'vazgeçmedi' yapıları belirlenmiştir.

Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için önce birleşik yapıların tespit edilmesi gerekir.

TDK yazım kurallarını uygulama

İkilemelerin ayrı yazılması kuralı uyarınca 'baş başa' ifadesinin ayrı olması gerektiği saptanmıştır.

Birleşik sözcüklerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağını belirlemek için TDK'nin ilgili kural setleri (ikilemeler, anlam kaybı, ses olayı vb.) kontrol edilir.

Yanlış kullanımı belirleme

Diğer seçeneklerdeki birleşik sözcüklerin (orta oyunu, olağanüstü, ana dili, vazgeçmek) kurallara uygun olduğu, 'başbaşa' kullanımının ise kural dışı olduğu belirlenmiştir.

Hatalı olan seçeneği teyit etmek için diğer seçeneklerin doğruluğu kontrol edilir.

Anahtar Kavram

İkilemelerin ve Birleşik Kelimelerin Yazımı

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 527Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda noktalama işaretlerinin doğru kullanımı metnin anlaşılırlığını ve ciddiyetini artırır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Kurumun yeni stratejisi şu temel ilkeye dayanmaktadır: Gelecek nesillere daha yaşanabilir bir çevre bırakmak için sürdürülebilirliği her alanda esas almalıyız.

Sınav başvurusu için adaylardan istenen belgeler şunlardır: iki adet biyometrik fotoğraf, mezuniyet belgesi örneği ve harç makbuzu.

Belediyenin son duyurusunda şu maddeler yer alıyor; su kesintisi yaşanacak bölgeler, çalışma saatleri ve iletişim numaraları.

Toplantıda söz alan daire başkanı şunları kaydetti: 'Gelecek yıl bütçesinde personel eğitimine ayrılan payı yüzde yirmi oranında artıracağız.'

Bu yıl envanter kayıtlarına giren teknik cihazlar şunlardır: dizüstü bilgisayar, lazer yazıcı ve tarayıcı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediyenin son duyurusunda şu maddeler yer alıyor; su kesintisi yaşanacak bölgeler, çalışma saatleri ve iletişim numaraları.

Cevap

Belediyenin duyurusuyla ilgili olan cümlede, maddeler sıralanmadan önce noktalı virgül kullanılması hatalıdır; burada iki nokta kullanılmalıdır.

Belediyenin duyurusunda yer alan maddelerin sıralandığı seçenekte, 'şu maddeler yer alıyor' ifadesinden sonra noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Bu nedenle noktalı virgül kullanımı bir noktalama yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki noktalama işaretinin işlevini belirleyin.

Cümlede 'şu maddeler yer alıyor' ifadesinden sonra bir örneklendirme/açıklama yapılacağı anlaşılmaktadır.

İki noktanın temel görevlerinden biri, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konmasıdır.

Kullanılan noktalama işaretini (noktalı virgül) kurala göre denetleyin.

Noktalı virgülün açıklama veya örnekleme başlatma gibi bir görevi yoktur.

Noktalı virgül daha çok sıralı cümleleri veya tür ve takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.

Hatalı kullanımı tespit edip düzeltin.

Noktalı virgül yerine iki nokta getirilmelidir.

Dil bilgisi kurallarına göre açıklama ve listeleme öncesinde tek geçerli işaret iki noktadır.

Anahtar Kavram

İki noktanın (:) örnekleme ve açıklama öncesi kullanımı.

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şunlardır', 'şu şekildedir' veya 'şunları söyledi' gibi ifadelerden sonra bir liste veya açıklama geliyorsa, o noktada her zaman iki nokta aranmalıdır. Noktalı virgül bu bağlamda bir 'çeldirici' olarak sıkça kullanılır.

Tahmini Süre:45s

Soru 528Soru →

Türkçede özellikle yabancı dillerden ödünçlenen bazı sözcüklerin yazımı, telaffuzdaki söyleyiş alışkanlıkları nedeniyle sıklıkla karıştırılmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

Belediye dairesince yürütülen çevre düzenleme çalışmaları kapsamında, parkın girişine asılacak olan kurdaleler büyük bir titizlikle hazırlandı.

Kamu konutunun bodrum katında muhafaza edilen eski gardrop, demirbaş kaydı silindikten sonra açık artırmayla satışa sunuldu.

Modern ofislerin genel aydınlatma sistemlerinde tercih edilen floresan lambalar, düşük enerji tüketimi sayesinde kurum bütçesine katkı sağlamaktadır.

Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünde incelenen tarihî belgelerdeki küçük anektodlar, o dönemin idari yapısına ışık tutmaktadır.

Üniversitenin yeni akademik yıl açılış seramonisinde protokol sırasında yaşanan karışıklık üzerine idari bir soruşturma açıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern ofislerin genel aydınlatma sistemlerinde tercih edilen floresan lambalar, düşük enerji tüketimi sayesinde kurum bütçesine katkı sağlamaktadır.

Cevap

Aydınlatma sistemlerinden bahsedilen cümlede geçen 'floresan' sözcüğü Türk Dil Kurumu standartlarına uygun şekilde doğru yazılmıştır.

Aydınlatma sistemlerinden ve enerji tasarrufundan bahsedilen cümlede kullanılan 'floresan' sözcüğü, hem söyleyiş hem de yazım bakımından Türk Dil Kurumu kurallarına tam uyum göstermektedir. Bu sözcük sıklıkla 'florasan' şeklinde yanlış yazılsa da doğru formu 'floresan'dır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki yazımı karıştırılması muhtemel yabancı kökenli sözcükleri tespit et.

'kurdale', 'gardrop', 'floresan', 'anektod' ve 'seramoni' sözcükleri odak noktaları olarak belirlendi.

Soruda yazım yanlışı olmayan cümleyi bulmak için çeldirici olması muhtemel sözcüklere odaklanmak gerekir.

Tespit edilen sözcüklerin TDK (Türk Dil Kurumu) güncel yazım kılavuzuna göre standartlarını kontrol et.

'kurdale' -> 'kurdele', 'gardrop' -> 'gardırop', 'anektod' -> 'anekdot', 'seramoni' -> 'seremoni' olarak düzeltilmelidir. 'floresan' ise doğrudur.

Yabancı kökenli sözcüklerin Türkçedeki yazımı, köken dildeki ses yapısından ziyade Türkçedeki yerleşik standartlara dayanır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 529Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar; kısaltmanın büyük harf veya küçük harfle yapılmasına, bir ölçü birimini temsil edip etmemesine ve sonunda nokta veya üst işareti bulunup bulunmamasına göre değişkenlik göstermektedir.

Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Belediye meclisi tarafından onaylanan yeni imar planına göre, kentin batı yakasındaki

450\text{ m}^2\text{'lik}

parselin park alanı olarak tahsis edilmesine karar verildi.

Ülkemizin bayrak taşıyıcı havayolu firması olan

THY'nin

uçuş ağını genişletmesi, uluslararası alandaki prestijimize büyük katkı sağlamaktadır.

Türkçenin doğru kullanımı ve yazım kuralları hususunda

TDK'nin

yayımladığı güncel kılavuzlar, her türlü resmî yazışmada temel referans kaynağıdır.

Laboratuvarda gerçekleştirilen hassas deneyler sonucunda, alaşımın içine

50\text{ g'dan}

fazla karbon eklenmesinin yapısal bozulmaya yol açacağı anlaşıldı.

Sözleşme metnindeki teknik ifadelerin hatasız aktarılması amacıyla

Alm.dan

yapılacak çeviriler için alanında uzman bir tercüman ekibi görevlendirildi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye meclisi tarafından onaylanan yeni imar planına göre, kentin batı yakasındaki $450\text{ m}^2\text{'lik}$ parselin park alanı olarak tahsis edilmesine karar verildi.

Cevap

Metrekarelik ifadesinin kısaltılmış yazımı olan

m^2lik

seçeneğinde kesme işareti kullanılması bir yazım yanlışıdır.

Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre, üzerinde üst (üs) işareti bulunan kısaltmalara ek getirilirken kesinlikle kesme işareti (

'

) kullanılmaz. Ek, üst işaretinin okunuşuna uygun olarak (örneğin: metrekarelik, santimetreküpe) doğrudan kısaltmanın sonuna eklenmelidir. İlgili cümlede '

m^2\text{'lik}

' kullanımı bu kuralı ihlal ettiği için hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Kısaltmanın yapısını ve türünü belirleme

m^2

kısaltması bir ölçü birimi olan metrekarenin üst işaretli (üslü) gösterimidir.

Üst işareti bulunan kısaltmalarda uygulanacak yazım kuralları standart kısaltmalardan farklıdır.

Üst işaretli kısaltmalara ek getirilme kuralını uygulama

m^2

kısaltmasına getirilecek olan '-lik' eki, kesme işareti olmadan doğrudan eklenmelidir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre üst işareti bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz ve ek, üst işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır.

Cümledeki kullanımı kural ile karşılaştırma

Cümlede '

450\text{ m}^2\text{'lik}

' şeklinde kesme işareti kullanıldığı tespit edilmiştir.

Kesme işaretinin kullanılması TDK yazım kurallarına aykırıdır; doğru yazım '

450\text{ m}^2lik

' olmalıdır.

Anahtar Kavram

Üst İşaretli Kısaltmaların Ek Alması

Soru 530Soru →

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Marketten aldığımız elmalar yaklaşık 3 kg'dan fazlaydı.

Yeni yazım kılavuzu için TDK'ye başvuruda bulundular.

Bu akşam TRT'nin sevilen dizisinin yeni bölümü yayımlanacak.

Gelecek ay THY'ye yeni uçuş personeli alınacağı duyuruldu.

Dün akşam T.H.Y. uçağıyla İstanbul'dan Ankara'ya geldik.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dün akşam T.H.Y. uçağıyla İstanbul'dan Ankara'ya geldik.

Cevap

Türk Hava Yolları'nın kısaltması olan ifadenin 'T.H.Y.' şeklinde noktalı yazıldığı seçenek yanlıştır.

Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda, T.C. ve T. istisnaları dışında harfler arasına nokta konulmaz. Türk Hava Yolları ifadesinin kısaltması olan 'THY' ifadesinin arasına nokta konulması (T.H.Y.) yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Büyük harfle yapılan kısaltmaların (THY, TDK, TRT) yazım kuralını hatırla.

Gelenekleşmiş olan T.C. ve T. dışındaki büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

Yazım kurallarına göre kurum ve kuruluş kısaltmalarında harfler arasına nokta konulması bir hatadır.

Seçeneklerdeki kısaltmaları ve eklerini kontrol et.

THY kısaltmasının arasına nokta konulduğu (T.H.Y.) görülmektedir.

Bu kullanım temel yazım kuralına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda nokta kullanımı

Tahmini Süre:45s

Soru 531Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

Yeni sözlük çalışması için TDK'ya başvuruda bulundular.

Bu akşam T.H.Y. uçağıyla İstanbul'a gideceğiz.

Manavdan aldığımız 3 kg. elma oldukça tazeydi.

Sınav başvurularının TRT'den duyurulacağı açıklandı.

Kitabın kalınlığını yaklaşık 5 cm. olarak ölçtü.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav başvurularının TRT'den duyurulacağı açıklandı.

Cevap

Sınav başvurularının TRT'den duyurulacağını belirten cümlede kısaltma ve ek kullanımı doğrudur.

Kısaltmanın TRT'den şeklinde yazıldığı seçenekte, büyük harfle yapılan kısaltmalara getirilen ekin son harfin okunuşuna (Te-Re-Te) göre getirilmesi kuralına uyulmuştur. Ayrıca büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaması kuralı da doğru uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Kısaltmaların türünü belirle

Cümlelerde büyük harfli kısaltmalar (TDK, THY, TRT) ve ölçü birimi kısaltmaları (kg, cm) bulunmaktadır.

Kısaltma türüne göre uygulanacak yazım kuralı değişmektedir.

Büyük harfli kısaltmalarda ek ve nokta kuralını uygula

Büyük harfli kısaltmalarda ek son harfe göre gelir (TRT'den doğrudur, TDK'ya yanlıştır). Ayrıca harfler arasına nokta konulmaz (T.H.Y. yanlıştır).

TDK kuralları gereği büyük harfli kısaltmalarda esas alınan son harfin telaffuzudur.

Ölçü birimlerinde nokta kuralını kontrol et

kg ve cm gibi ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz.

Uluslararası standartlar ve TDK kuralları ölçü birimlerinde nokta kullanımını yasaklar.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme ve Noktalama Kuralları

Tahmini Süre:45s

Soru 532Soru →

Yerel bir belediye tarafından düzenlenen bahar şenlikleri kapsamında hazırlanan görevli el kitabında geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Konser biletleri, her görevli personele ikişer adet olacak şekilde imza karşılığı teslim edilmelidir.

Festival etkinlikleri, kurumun XXI. yüzyıl vizyonuna uygun modern bir anlayışla planlanmıştır.

Açılış töreni, yarın akşam tam saat 19.45'te kent meydanında büyük bir coşkuyla gerçekleştirilecektir.

Belediyemizin bu yıl 25. kez düzenlediği geleneksel ödül törenine tüm halkımız davetlidir.

Yarışmaya katılan sporculara, parkuru tamamlamaları için 3'er dakika hazırlık süresi verilmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarışmaya katılan sporculara, parkuru tamamlamaları için 3'er dakika hazırlık süresi verilmiştir.

Cevap

Sporculara verilen hazırlık süresinin '3'er' şeklinde rakamla belirtildiği seçenek yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılmalıdır.

Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre üleştirme sayıları asla rakamla gösterilemez. '3'er' kullanımı bu nedenle hatalıdır ve doğrusunun 'üçer' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde geçen sayıları ve sayı eklerini tespit et.

İncelenen cümlede '3'er' ifadesi bir üleştirme sayısıdır.

Yazım yanlışını bulmak için sayı içeren ifadelerin kurallara uygunluğu kontrol edilmelidir.

Türk Dil Kurumu'nun (TDK) üleştirme sayılarına ilişkin kuralını hatırla.

Üleştirme sayıları (ikişer, üçer vb.) rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.

KPSS ve TDK standartlarında bu kural kesin bir zorunluluktur.

Tespit edilen ifadeyi kurala göre değerlendir.

'3'er' yazımı yanlıştır, doğrusu 'üçer' olmalıdır.

Rakam kullanımı kural ihlali oluşturur.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Sayıların yazımı konusunu pekiştirmek için saatlere ve büyük sayılara gelen eklerdeki ünsüz benzeşmesi kurallarını tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 533Soru →

Türkçede virgülün ( $,$ ) kullanımıyla ilgili önemli kurallardan biri, metin içerisinde zarf-fiil eki ( $-ip$ , $-arak$ , $-ince$ vb.) almış kelimelerden sonra virgül konmamasıdır. Ancak bir cümlede birden fazla zarf-fiil art arda sıralanmışsa bu kelimelerin arasına virgül konur.

**Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün ( $,$ ) kullanımı bu kurala aykırıdır?**

Projeyi vaktinde tamamlayıp, üst yöneticilere sunmak için yoğun bir mesai harcadı.

Evrakları titizlikle inceleyip, gerekli notları alarak toplantı salonuna geçti.

Evet, belirttiğiniz hususların tamamı kurumumuzun vizyonuyla örtüşmektedir.

Genç, doktorun tavsiyelerini büyük bir dikkatle dinledikten sonra yanından ayrıldı.

Kitaplar; zihnimizi dinlendiren, ufkumuzu açan ve bize yeni dünyalar sunan dostlardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Projeyi vaktinde tamamlayıp, üst yöneticilere sunmak için yoğun bir mesai harcadı.

Cevap

Proje tamamlama sürecini anlatan ve 'tamamlayıp' kelimesinden sonra virgül kullanılan seçenek hatalıdır.

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, bir cümlede tek bir zarf-fiil kullanılmışsa bu kelimeden sonra virgül konmaz. 'Projeyi vaktinde tamamlayıp, üst yöneticilere sunmak...' cümlesinde 'tamamlayıp' kelimesi zarf-fiildir ve cümlede başka bir zarf-fiil grubuyla sıralanmamıştır. Bu nedenle virgül kullanımı yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki zarf-fiil eklerini tespit etme

'tamamlayıp', 'inceleyip', 'alarak' kelimeleri zarf-fiil eki almıştır.

Virgül kuralının zarf-fiil sayısı ile ilişkisini analiz etmek gerekir.

Zarf-fiillerin sıralanma durumunu kontrol etme

Hatalı olan cümlede yalnızca 'tamamlayıp' zarf-fiili varken, diğerinde 'inceleyip' ve 'alarak' art arda gelmiştir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre tekil zarf-fiilden sonra virgül konmaz, ancak sıralı zarf-fiiller virgülle ayrılır.

Anlam ve yapı kontrolü yapma

'Projeyi vaktinde tamamlayıp, sunmak...' ifadesindeki 'sunmak' bir isim-fiildir, zarf-fiil değildir.

Öğrencinin isim-fiil ile zarf-fiili karıştırması durumunda virgülü doğru sanması engellenmelidir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiillerden sonra virgül kullanımı kuralları ve istisnaları

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil gruplarının yanı sıra, şart eki (

-sa

-se

) almış kelimelerden sonra da virgül konmayacağını unutmayın.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 534Soru →

Türkçede virgülün (,) kullanımıyla ilgili kurallar titizlikle uygulanmalıdır. Özellikle zarf-fiil ekleri almış sözcüklerden sonra virgül kullanımı, cümledeki zarf-fiil sayısına ve kullanım amacına bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir imla yanlışı yapılmıştır?

Başvuru sürecini titizlikle tamamlayıp, mülakat tarihinin ilan edilmesini beklemeye başladı.

Dilekçesini yazıp, eklerini de dosyaya eksiksiz koyarak birim amirine teslim etti.

Genç, müfettişin sorduğu teknik sorulara büyük bir özgüvenle ve yerinde cevaplar verdi.

Stratejik plan; kurumsal vizyon, mali disiplin ve sürdürülebilirlik ilkeleri üzerine kurgulanmıştır.

Belediye Başkanı, toplantı süresince dile getirilen tüm talepleri not alarak süreci yakından takip etti.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru sürecini titizlikle tamamlayıp, mülakat tarihinin ilan edilmesini beklemeye başladı.

Cevap

İçinde sadece bir tane zarf-fiil bulunan cümlede virgül kullanımı hatalıdır.

Doğru cevap olan cümlede 'tamamlayıp' sözcüğü bir zarf-fiildir. Türkçede metin içerisinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Eğer cümlede birden fazla zarf-fiil art arda sıralansaydı virgül kullanımı doğru olurdu; ancak bu cümlede tek bir zarf-fiil olduğu için virgül kullanımı imla hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki zarf-fiil eki almış sözcükleri tespit et.

Cümlede sadece 'tamamlayıp' sözcüğü zarf-fiil ekini almıştır.

Zarf-fiil kuralını uygulamak için kelime sayısını belirlemek gerekir.

Zarf-fiil sayısına göre virgül kuralını kontrol et.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.

Ancak art arda gelen zarf-fiiller varsa aralarına eş görevli kelime kuralı gereği virgül konur.

Cümleyi imla açısından değerlendir.

Tek bir zarf-fiil olduğu halde virgül kullanıldığı için bu kullanım yanlıştır.

Hatalı kullanımın kural ihlali olduğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Zarf-fiillerden Sonra Virgül Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül gelmeme kuralını pekiştirmek için 'mı/mi' edatının '-ınca/-ince' anlamında kullanıldığı durumları da inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 535Soru →

Resmî yazışmalarda ve idari belgelerde sayıların yazımıyla ilgili imla kurallarına uyulması, belgenin hukuki geçerliliği ve dil bilgisi standartları açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki resmî bildirim cümlelerinin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kurumumuzun 25'inci hizmet yılını dolduran personeline, yönetim kurulu kararıyla yirmi bin Türk lirası tutarında kıdem ödülü verilmesi kararlaştırılmıştır.

Arşivdeki XV. yüzyıla ait tapu tahrir defterlerinin dijitalleştirme işlemleri, kütüphanenin 7'nci katında bulunan yüksek çözünürlüklü tarama merkezinde yürütülmektedir.

İlgili yönetmeliğin 3'üncü maddesi uyarınca, 2003'te göreve başlayan sözleşmeli personelin kadroya geçiş işlemleri öncelikli olarak tamamlanacaktır.

Ödeme emri belgesinde belirtilen tutarın 'onikibinbeşyüz' şeklinde bitişik yazılması, senet ve çekler üzerindeki verilerin güvenliğini sağlamak adına zorunlu bir uygulamadır.

Yapılan yeni düzenleme ile birlikte, bölge müdürlüğümüze bağlı her birimden 4'er temsilcinin katılımıyla aylık koordinasyon toplantıları gerçekleştirilecektir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan yeni düzenleme ile birlikte, bölge müdürlüğümüze bağlı her birimden 4'er temsilcinin katılımıyla aylık koordinasyon toplantıları gerçekleştirilecektir.

Cevap

Üleştirme sayısının rakamla yazıldığı '4'er temsilci' ifadesini içeren seçenek yanlıştır; bu ifade 'dörder' şeklinde yazılmalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) rakamla değil, her zaman yazıyla belirtilir. Bu nedenle seçeneklerde yer alan '4'er' ifadesi hatalıdır, doğrusu 'dörder' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki sayı türlerini (asıl, sıra, üleştirme) ve kullanıldıkları bağlamları tespit et.

A, B, C ve D seçeneklerinde sıra sayıları, tarihler ve finansal bağlamlar bulunurken; E seçeneğinde bir üleştirme sayısı mevcuttur.

Farklı sayı türleri Türkçede farklı yazım kurallarına tabidir.

Üleştirme sayılarının yazım kuralını hatırla.

TDK kurallarına göre üleştirme sayıları asla rakamla (8'er, 2'şer vb.) yazılamaz, mutlaka yazıyla (sekizer, ikişer vb.) belirtilmelidir.

Bu kural, sayıların yazımında en çok karıştırılan ve sınavda sıkça sorulan istisnalardan biridir.

Diğer seçeneklerdeki karmaşık kuralları (benzeşme, sıra sayısı uyumu, finansal bitişik yazım) doğrula.

2003'te (benzeşme), 7'nci (yedi-nci uyumu) ve 'onikibinbeşyüz' (senet kuralı) kullanımlarının doğru olduğu onaylanır.

Çoklu kural kontrolü, yanlış seçeneğin kesinliğinden emin olmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının ve Özel Bağlamlardaki Sayıların Yazımı

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının yanı sıra, saat ve dakikaların arasına sadece nokta konulduğunu (14.30 gibi) tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 536Soru →

Anadolu’nun bağrından kopup gelen bu ezgi, sadece bir ağıtın değil koca bir tarihin sesi midir (I) Dağın yamacına yaslanmış, kerpiç duvarları çatlamış, damı çökmek üzere olan birkaç hane (II) Karşısındakinin kim olduğunu anlamaya çalışan ihtiyar, gözlerini kısarak sordu: İsminiz (III) Ne büyük bir vefa, ne asil bir duruş (IV) Ufukta kaybolan güneşin ardından çöken o kurşuni karanlık (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

(?) (...) (?) (!) (...)

(?) (.) (?) (.) (.)

(.) (...) (?) (!) (.)

(?) (.) (.) (!) (.)

(!) (...) (?) (.) (...)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (...) (?) (!) (...)

Cevap

Soru işareti, üç nokta, soru işareti, ünlem işareti ve üç nokta sembollerinin bulunduğu seçenek doğrudur.

Parçada (I) numaralı yer, soru eki (-mi) ile biten gerçek bir soru cümlesi olduğu için soru işareti gerektirir. (II) ve (V) numaralı bölümlerde yüklem bulunmadığı için cümleler eksiltili yapıdadır ve sonlarına üç nokta getirilmelidir. (III) numaralı ifade, soru kelimesi barındırmasa da bağlam içinde vurguyla soru anlamı kazandığı için soru işaretiyle bitmelidir. (IV) numaralı ifade ise hayranlık uyandıran bir beğeni/duygu cümlesi olduğu için ünlem işareti almalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlenin soru eki (-mi) içerip içermediğini kontrol etme

İlk cümle 'sesi midir' ifadesiyle açık bir soru anlamı taşır.

Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Cümlenin yükleminin (yargısının) tamamlanıp tamamlanmadığını inceleme

İkinci ve beşinci cümlelerde bir yargı bildiren yüklem bulunmamaktadır.

Anlatım olarak tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Soru sözcüğü bulunmayan ancak soru anlamı taşıyan ifadeleri belirleme

'İsminiz' ifadesi, bağlam gereği bir soru bildirmektedir.

Soru sözü içermediği halde intonasyon (vurgu) ile soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti getirilir.

Cümlenin duygu veya seslenme değeri taşıyıp taşımadığını değerlendirme

Dördüncü cümle 'Ne büyük bir vefa' ifadesiyle hayranlık belirtmektedir.

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle yapısına ve anlamına göre uygun sonlandırma işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) kullanımı.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 537Soru →

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) tarafından yürütülen "Mekânsal Gayrimenkul Sistemi (MEGSİS) Veri Güncelleme" projesine ilişkin hazırlanan teknik raporda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Projenin II. aşamasında, kadastro paftalarının sayısallaştırılması için görevlendirilen ekiplere 10'ar adet yüksek çözünürlüklü tarayıcı tahsis edilmiştir.

Teknik şartnamenin 2'nci maddesi uyarınca, veri girişlerinde oluşabilecek koordinat hatalarının %0,1'in altında tutulması zorunludur.

1950 yılında tesis edilen eski kayıtların, 1953'te kabul edilen yönetmelik çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi öngörülmektedir.

Kamulaştırma işlemleri sonucunda hak sahiplerine verilen senetlerdeki bedelin doksanbeşbin Türk lirası şeklinde bitişik yazıldığı tespit edilmiştir.

Arşivlerde yer alan yaklaşık yirmi beş bin adet belgenin dijital ortama aktarılması süreci, planlandığı gibi devam etmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Projenin II. aşamasında, kadastro paftalarının sayısallaştırılması için görevlendirilen ekiplere 10'ar adet yüksek çözünürlüklü tarayıcı tahsis edilmiştir.

Cevap

Üleştirme sayılarının rakamla yazıldığı '10'ar adet' ifadesinin yer aldığı cümle yazım yanlışı içermektedir.

Üleştirme sayıları Türkçede rakamla ifade edilemez; her zaman harflerle yazılmalıdır. Bu nedenle '10'ar' yazımı hatalıdır, doğrusu 'onar' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki sayıları ve aldıkları ekleri belirle.

II. aşama, 10'ar, 2'nci, %0,1'in, 1953'te, doksanbeşbin, yirmi beş bin ifadeleri tespit edildi.

Yazım kuralları açısından denetlenecek odak noktalarını saptamak.

Üleştirme sayılarına (paylaştırma) yönelik kuralı hatırla.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, daima yazıyla (örneğin 'onar') yazılmalıdır.

Sayıların yazımındaki temel kısıtlamalardan birini uygulamak.

Diğer seçeneklerdeki çeldirici kuralları denetle.

Sıra sayısı eki (2'nci), ünsüz benzeşmesi (1953'te) ve ticari belge istisnası (doksanbeşbin) kurallarının doğru uygulandığı görüldü.

Yanlışlığın sadece bir noktada olduğundan emin olmak.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 538Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde yabancı kökenli sözcüklerin yazımı, dilin doğru kullanımı açısından büyük önem arz etmektedir. Özellikle günlük konuşma dilindeki yanlış telaffuzların veya yabancı dildeki yazımların Türkçeye hatalı aktarılması, sıkça yazım yanlışlarına yol açabilmektedir.

Proje kapsamında hazırlanan (I) dokümanlar, (II) orijinal verilerle desteklenmiş ve (III) kolektif bir çalışmanın ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Yazarların (IV) entelektüel birikimi sayesinde hazırlanan rapor, (V) mütevazi bir bütçeyle tamamlanmıştır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin yazımı yanlıştır?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Metindeki beşinci sözcük olan 'mütevazi' yanlıştır; bu sözcüğün yerine 'mütevazı' kullanılmalıdır.

V numaralı kelime olan 'mütevazi', geometrik bir terim olup 'paralel' anlamına gelmektedir. Cümlede kastedilen 'alçak gönüllü, gösterişsiz' anlamı ise sonu 'ı' ile biten 'mütevazı' sözcüğü ile ifade edilir. Bu iki sözcüğün karıştırılması yaygın bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Metindeki numaralanmış sözcüklerin TDK güncel yazım kılavuzuna göre doğruluğunu analiz et.

Doküman (I), orijinal (II), kolektif (III) ve entelektüel (IV) sözcüklerinin Türkçedeki standart yazımlarının doğru olduğu tespit edilir.

Yabancı kökenli bu kelimeler, halk arasında veya yabancı dillerdeki yazımları nedeniyle sıkça karıştırılmaktadır; ancak buradaki yazımları kurallara uygundur.

Beşinci sıradaki 'mütevazi' sözcüğünün bağlama uygunluğunu değerlendir.

Mütevazi sözcüğünün 'paralel' anlamına geldiği, ancak cümlede kastedilen 'gösterişsiz/alçak gönüllü' anlamının 'mütevazı' olduğu belirlenir.

Türkçede benzer sesli ancak farklı anlamlı kelimelerin (mütevazı/mütevazi) karıştırılması yaygın bir yazım ve anlam hatasıdır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin kökenlerini ve anlam farklarını hatırlamak (örneğin mütevazi = paralel, mütevazı = alçak gönüllü) hata yapma riskini azaltır.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 539Soru →

Türkiye'nin ekonomi politikaları çerçevesinde sanayi kollarında kullanılan ham maddeler ve üretim alanları belirli kategorilere ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;), virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır?

Girişimci; risk alan, fırsatları değerlendiren ve yenilikçi düşünen kişi olarak tanımlanır.

Pazarlama stratejileri titizlikle belirlendi; reklam, tanıtım ve halkla ilişkiler çalışmaları hız kazandı.

Gıda sanayisinde un, şeker, yağ; tekstil sanayisinde ise pamuk, yün ve iplik ham madde olarak kullanılmaktadır.

Şirketin ana hedefleri şunlardır; müşteri memnuniyeti, sürdürülebilirlik ve kârlılık.

İhracat rakamları beklentiyi aştı; üretim, istihdam ve refah seviyesi artış gösterdi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gıda sanayisinde un, şeker, yağ; tekstil sanayisinde ise pamuk, yün ve iplik ham madde olarak kullanılmaktadır.

Cevap

Doğru cevap, sanayi dallarına göre ham maddelerin gruplandırıldığı 'Gıda sanayisinde un, şeker, yağ; tekstil sanayisinde ise pamuk, yün ve iplik ham madde olarak kullanılmaktadır.' cümlesidir.

Gıda ve tekstil sanayisine ait ham maddelerin listelendiği cümlede, bu iki farklı ürün grubunu (takımı) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılmıştır. Bu, noktalı virgülün 'tür veya takımları birbirinden ayırma' görevine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Noktalı virgülün cümledeki kullanım amacını belirleyin.

Cümlede 'gıda sanayisi' ürünleri (un, şeker, yağ) ile 'tekstil sanayisi' ürünleri (pamuk, yün, iplik) olmak üzere iki ayrı küme bulunmaktadır.

Soru, tür veya takımları ayıran kullanım örneğini bulmamızı istemektedir.

Seçeneklerdeki diğer kullanımları eleyin.

Diğer seçeneklerde noktalı virgülün özneyi ayırma veya sıralı cümleleri bağlama görevleri üstlendiği görülmektedir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre noktalı virgülün üç farklı temel görevi vardır; soruda istenen sadece bir tanesidir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma Görevi

Tahmini Süre:1m 5s

Soru 540Soru →

Bir kamu kurumunun stratejik planlama raporunda yer alan şu cümleyi inceleyiniz: "Kurumumuz bünyesinde yürütülen teknik hizmetler; yazılım, donanım, veri tabanı yönetimi alanlarını kapsarken idari hizmetler; personel yönetimi, bütçe planlama, halkla ilişkiler faaliyetlerini içermektedir."

Bu cümledeki noktalı virgüllerin (;) kullanım dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra kullanmak

Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna gelmek

Anlam belirsizliğini gidermek amacıyla ara sözlerin başında ve sonunda yer almak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Cevap

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Cümlede 'teknik hizmetler' ve 'idari hizmetler' şeklinde iki ana kategori bulunmaktadır. Her kategorinin kendi içindeki alt unsurları (yazılım, donanım; personel, bütçe vb.) virgülle ayrıldığı için, bu iki ana grubun birbirine karışmaması için aralarına noktalı virgül konulmuştur. Bu durum TDK'nin 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.' kuralına örnektir.

Adım Adım Çözüm

Cümle içerisindeki virgülle ayrılmış grupları belirlemek.

'Teknik hizmetler' (yazılım, donanım...) ve 'idari hizmetler' (personel, bütçe...) olmak üzere iki ana kategori ve bunlara bağlı alt başlıklar tespit edilmiştir.

Noktalı virgülün hangi ögeler arasında sınır çizdiğini anlamak için gereklidir.

Noktalı virgülün bu gruplar arasındaki işlevini analiz etmek.

Noktalı virgülün, virgüllerle ayrılmış bu iki farklı kümeyi/takımı birbirinden ayırarak anlam karışıklığını önlediği saptanmıştır.

TDK'nin tür veya takım ayırma kuralının uygulanıp uygulanmadığını teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 27 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem