Yazım ve Noktalama

1356 soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Takım sporlarından futbol, basketbol, voleybol; bireysel sporlardan ise tenis, yüzme, okçuluk en çok tercih edilen dallardır.

Güneş açtı, her yer ısındı; kuşlar cıvıldamaya, çiçekler rengarenk açmaya başladı.

Genç girişimci; vizyonu, cesareti, stratejik düşünme yeteneğiyle sektörde kendine sağlam bir yer edindi.

Mağazanın yeni sezon koleksiyonunda şunlar yer alıyor; keten gömlekler, ipek şallar, pamuklu pantolonlar ve deri ceketler.

Türkiye'nin sanayi kentlerinden Bursa, Kocaeli, Sakarya; tarım kentlerinden ise Niğde, Amasya, Şanlıurfa öne çıkmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mağazanın yeni sezon koleksiyonunda şunlar yer alıyor; keten gömlekler, ipek şallar, pamuklu pantolonlar ve deri ceketler.

Cevap

Yeni sezon koleksiyonunda yer alan ürünlerin sıralandığı cümlede, örnekleme yapıldığı için noktalı virgül değil iki nokta kullanılmalıdır.

Keten gömlekler, ipek şallar gibi örneklerin sıralandığı seçenekte, örneklerden önce gelen 'şunlar yer alıyor' ifadesi bir açıklama/örnekleme işaretidir. Bu tür durumlarda TDK kuralları gereği noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki noktalama işaretinin bağlamını incele.

İfadenin bir örnekleme veya açıklama hazırlığı yapıp yapmadığını kontrol et.

Noktalı virgül ve iki noktanın en sık karıştırıldığı durum örnekleme cümleleridir.

TDK kuralları çerçevesinde noktalı virgülün görevlerini sorgula.

Noktalı virgül; gruplandırma, sıralı cümle ayrımı veya özne belirginleştirme için kullanılır.

Seçeneklerdeki kullanımların bu görevlerden birine uygun olup olmadığını belirlemek için gereklidir.

Hatalı kullanımı tespit et.

'Şunlar yer alıyor' ifadesinden sonra gelen noktalı virgülün hatalı olduğu ve yerine iki nokta gelmesi gerektiği sonucuna var.

Dil bilgisinde açıklama ve örneklemelerden önce iki nokta kullanımı esastır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkı

Daha Fazla Pratik

İki noktanın (:) açıklama ve konuşma çizgisi öncesindeki kullanım kurallarını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 502Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Türk Tarih Kurumu bu yıl yeni bir sergi düzenledi.

Vali Erol Bey, bugün okulumuzu ziyaret etti.

Ankara Kalesi'ne çıkıp şehri yukarıdan izledik.

Hafta sonu arkadaşlarımızla tuz gölü'ne geziye gideceğiz.

Dün akşam Cumhuriyet Meydanı'nda tören yapıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hafta sonu arkadaşlarımızla tuz gölü'ne geziye gideceğiz.

Cevap

Hafta sonu arkadaşlarımızla tuz gölü'ne geziye gideceğiz.

Cümledeki 'tuz gölü'ne' ifadesinde bir yazım yanlışı vardır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre yer adlarında (kıta, bölge, il, ilçe, semt vb.) ve yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz gibi tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar. Dolayısıyla ifadenin 'Tuz Gölü'ne' şeklinde yazılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki özel isimleri ve yer adlarını belirleyin.

Tüm seçeneklerdeki kurum, unvan ve yer bildiren ifadeler tespit edilir.

Yazım kurallarına göre hangi kelimelerin büyük harfle başlaması gerektiğini anlamak için önce özel isimleri bulmalıyız.

Yer adlarının yazım kuralını (TDK) kontrol edin.

Yer adlarında özel isimden sonra gelen göl, dağ, nehir gibi tür adlarının büyük harfle başlaması gerektiği görülür.

Özel bir yeri belirten 'Tuz Gölü' gibi ifadeler tamlama halinde bir özel isim oluşturur.

Hatalı yazımı tespit edin.

'tuz gölü'ne' ifadesinde hem ilk harfin hem de 'göl' kelimesinin baş harfinin küçük yazılması bir hatadır.

Doğru yazım 'Tuz Gölü'ne' şeklinde olmalıdır.

Anahtar Kavram

Yer adlarında tür bildiren ikinci isimlerin yazımı

Soru 503Soru →

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan teknik mülkiyet düzenlemesi ve parselasyon raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kurum envanterindeki taşınmazların sınıflandırılması süreci, XIX. yüzyıl kayıtları esas alınarak titizlikle yürütülmektedir.

Vatandaşlar, başvuru durumlarını ilgili sistemin 3'üncü sekmesinde yer alan sorgulama ekranından takip edebileceklerdir.

İmar planı çalışmaları kapsamında bölgedeki tarım arazilerinin mirasçılara 4'er dönümlük paylar halinde paylaştırılması kararlaştırıldı.

Resmî senet üzerindeki bedelin 750.000,00 (yediyüzellibinlira) olarak belirtilmesi, herhangi bir tahrifata imkan vermemektedir.

Tapu kayıtlarındaki harç ve vergi yükümlülükleri 2024'te güncellenerek yeni tarifeler üzerinden hesaplanmaya başlanacaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İmar planı çalışmaları kapsamında bölgedeki tarım arazilerinin mirasçılara 4'er dönümlük paylar halinde paylaştırılması kararlaştırıldı.

Cevap

Mirasçıların paylarının belirtildiği cümlede üleştirme sayısının rakamla yazılması hatalıdır; bu ifade 'dörder' şeklinde yazıyla belirtilmelidir.

Türkçede üleştirme sayıları (paylaştırma ifade eden sayılar) hiçbir durumda rakamla yazılmaz. Bu nedenle '4'er' ifadesi hatalı olup doğrusu 'dörder' şeklinde yazıyla belirtilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki sayıları ve eklerini tespit et.

Cümlelerde 'XIX.', '3'üncü', '4'er', 'yediyüzellibinlira' ve '2024'te' ifadeleri bulunmaktadır.

Yazım kuralları açısından riskli olan sayı gruplarını belirlemek gerekir.

Üleştirme sayıları kuralını hatırla.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılır.

Üleştirme ekleri (-er, -ar) rakamlara kesme işaretiyle bağlanamaz.

Diğer sayıların yazım kurallarına uygunluğunu denetle.

Romen rakamları yüzyıllarda kullanılır; sıra sayı ekleri sayının son sesine uyum sağlar; finansal belgelerde tahrifatı önlemek için sayılar bitişik yazılır; tarih eklerinde benzeşme kuralı uygulanır.

Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneği kesinleştir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Daha Fazla Pratik

Sıra sayı ekleri getirilirken sayının son harfinin ünlü mü ünsüz mü olduğuna dikkat ediniz (Örn: 2'nci, 7'nci).

Tahmini Süre:50s

Soru 504Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımına ilişkin bir hata söz konusudur?

Yol kenarında kendiliğinden yetişen keçiboynuzlarını toplayıp özenle sepetine doldurdu.

Sınav başvuruları için birçok adayın sabahın erken saatlerinde okulun önünde beklediği görüldü.

Yaz akşamlarında bahçedeki ağaçların arasında ışıldayan ateşböceklerini seyretmek hepimize huzur verirdi.

Yeni evin salon duvarlarını camgöbeği rengine boyamaya karar verince odanın bütün havası değişti.

Yapılan tüm uyarılara rağmen, sürücünün hız sınırını aştığı trafik kameraları tarafından fark edildi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaz akşamlarında bahçedeki ağaçların arasında ışıldayan ateşböceklerini seyretmek hepimize huzur verirdi.

Cevap

Cümledeki 'ateşböceklerini' sözcüğünün yazımı yanlıştır; bu ifade 'ateş böceklerini' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Söz konusu seçenekte geçen 'ateşböceklerini' ifadesinde bir yazım yanlışı vardır. Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallarına göre; hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde, birleşen kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelimesi (bu örnekte 'böcek') anlam değişikliğine uğramamışsa bu tür kelimeler ayrı yazılır. Dolayısıyla doğru yazım 'ateş böceklerini' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (keçiboynuzu, birçok, ateşböceği, camgöbeği, fark edildi) tespit edin.

Beş farklı birleşik yapı belirlendi.

Yazım yanlışı olan birleşik yapıyı bulmak için önce tüm adayları saptamak gerekir.

Birleşik sözcüklerin oluşum şeklini ve TDK yazım kurallarını (anlam kaybı, ses olayı, tür değişimi) kontrol edin.

Ateş böceği sözcüğünün, hayvan adıyla kurulan ve ikinci kelimesi anlamını koruyan bir yapı olduğu görüldü.

Türkçede hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde, ikinci kelime (böcek) anlamını koruyorsa kelimeler ayrı yazılır.

Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin (anlam kaymasına uğrayan bitki/renk adları ve ses olayı olmayan yardımcı fiiller) kurallara uygunluğunu doğrulayın.

Hatalı kullanımın sadece bir seçenekte olduğu teyit edildi.

Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için diğerlerinin doğru yazıldığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Hayvan adlarından biriyle kurulan birleşik kelimelerde, ikinci kelime gerçek anlamını koruyorsa sözcükler ayrı yazılır.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 505Soru →

Noktalama işaretlerinin yerinde kullanımı, metinlerdeki anlam akışını ve yapısal düzeni belirleyen temel unsurlardan biridir. Bu kuraldan hareketle, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgülün (;) kullanımı hatalıdır?

Kütüphanemizde araştırma görevlileri, lisans öğrencileri, doktora adayları; idari personel, memurlar ve güvenlik görevlileri için ayrı çalışma alanları mevcuttur.

Modern eğitim sistemi; öğrenciyi merkeze alan, bireysel farklılıkları önemseyen, yaratıcılığı destekleyen ve eleştirel düşünmeyi teşvik eden bir yapıya dayanır.

Akşamüzeri güneş batarken denizin, martıların ve esintinin tadını çıkardı; günün tüm yorgunluğunu, stresini ve telaşını bir anda unutuverdi.

Kamu yönetiminde şeffaflık ilkesinin temel gereği şudur; tüm karar alma süreçlerinin vatandaşın denetimine açık ve anlaşılır bir şekilde yürütülmesi.

Yatırım planlamasında ulaşım, enerji, teknoloji; sosyal politikalarda ise eğitim, sağlık ve istihdam projelerine öncelik verilmesi kararlaştırıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu yönetiminde şeffaflık ilkesinin temel gereği şudur; tüm karar alma süreçlerinin vatandaşın denetimine açık ve anlaşılır bir şekilde yürütülmesi.

Cevap

Kamu yönetiminde şeffaflık ilkesinin gereğinin açıklandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.

Doğru cevap olan cümlede 'şudur' ifadesinden sonra bir açıklama yapılmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur; bu noktada noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki cümlelerin yapılarını ve noktalama işaretlerinin işlevlerini analiz etmek.

Dört seçenekte noktalı virgülün TDK kurallarına uygun (gruplama, sıralı cümle veya özne ayrımı) kullanıldığı, bir seçenekte ise açıklama yapıldığı görüldü.

Noktalı virgülün

3

temel kullanım alanını (tür/takım ayırma, sıralı cümleleri ayırma, özneyi belirginleştirme) doğrulamak gerekir.

Açıklama bildiren 'şudur' ifadesinden sonra gelen noktalama işaretini kontrol etmek.

İfadeden sonra gelen noktalı virgülün, kendisinden sonraki açıklama işleviyle çeliştiği saptandı.

TDK kurallarına göre kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnekleme yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün (;) özneyi ayırma görevi ile virgülün (,) bu görevdeki kullanımını karşılaştıran karma testleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 45s

Soru 506Soru →

İmar ve Şehircilik Müdürlüğünde hazırlanan nazım planı, "(...) kamu yararı gözetilmelidir." ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle meclis üyeleri arasında hararetli bir tartışmanın fitilini ateşledi (I) Üyelerden biri, raporu hazırlayan teknik heyete dönüp şüpheyle sordu:
— Planın yürürlük tarihi (II)
Sorumlu teknokrat henüz cevap veremeden başkan hışımla yerinden kalktı:
— Yeter artık, derhal bu asılsız iddialar hakkında bir tahkikat başlatılsın (III)
Salonda buz gibi bir hava (IV) pencerelerin ardında ise iş makinelerinin gürültüsü, toz bulutları, betona teslim olan bir şehir (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (.) (!) (.) (.)

(.) (?) (!) (...) (...)

(:) (?) (!) (...) (...)

(.) (?) (.) (.) (.)

(.) (.) (!) (...) (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (?) (!) (...) (...)

Cevap

Doğru noktalama dizisi; tamamlanmış cümle için nokta (.), soru kelimesi olmadan vurguyla sağlanan soru için soru işareti (?), yüksek duygu ve emir için ünlem (!) ve yüklemi olmayan eksiltili cümleler için üç nokta (...) şeklinde olmalıdır.

Verilen metinde birinci kısımda yargı tamamlandığı için nokta; ikinci kısımda soru sözcüğü olmaksızın sadece vurguyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti; üçüncü kısımda öfke ve emir tonu hakim olduğu için ünlem; dördüncü ve beşinci kısımlarda ise yüklem bulunmadığı (eksiltili cümle) için üç nokta kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Birinci boşluğu analiz et

Nokta (.)

Birinci cümle yargısı tamamlanmış, standart bir bildirme cümlesidir.

İkinci boşluğu intonasyon açısından değerlendir

Soru İşareti (?)

"Planın yürürlük tarihi" ifadesi, soru eki veya kelimesi içermese de bağlam gereği soru sormak amacıyla söylenmiştir.

Üçüncü boşluktaki duygu tonunu belirle

Ünlem İşareti (!)

"Yeter artık..." ifadesi hiddet ve emir tonu taşıdığı için ünlem gerektirir.

Dördüncü ve beşinci boşlukları yapısal olarak incele

Üç Nokta (...)

Bu bölümlerde yüklem bulunmamaktadır; yargı okuyucunun zihninde tamamlanmak üzere bırakılmış eksiltili cümle yapısındadır.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Bağlamsal İşlevleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 507Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu işaretin kullanımı veya işaretten sonraki yazım ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Raporun sonuç bölümünde şu husus özellikle vurgulanmıştır: Veri analizi aşamasında kullanılan yöntemlerin standartlara uygunluğu tartışmalıdır.

Kamu kurumlarındaki dijital dönüşüm süreci üç temel ayak üzerine inşa edilmiştir: altyapı modernizasyonu, personel eğitimi ve veri güvenliği.

Danıştay'ın son kararında belirtilen gerekçe şudur: İlgili yönetmelik hükmünün üst hukuk normlarına aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Arşivdeki belgeler türlerine göre şu şekilde tasnif edilmiştir: Resmî yazışmalar, ihale dosyaları ve personel özlük kayıtları.

Bilge Kağan'ın şu sözü idareciler için bir rehber niteliğindedir: "Ey Türk milleti! Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabilir?"

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki belgeler türlerine göre şu şekilde tasnif edilmiştir: Resmî yazışmalar, ihale dosyaları ve personel özlük kayıtları.

Cevap

Arşivdeki belgelerin tasnifini anlatan cümlede, iki noktadan sonra gelen 'Resmî' sözcüğü küçük harfle başlamalıdır çünkü devamındaki ifade bir cümle niteliği taşımamaktadır.

Türkçede iki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir cümle (yüklemi olan bir yargı) ise büyük harfle başlar. Ancak iki noktadan sonra sadece örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler cümle niteliği taşımıyorsa küçük harfle başlanmalıdır. Belgelerin tasnif edildiği cümlede 'Resmî yazışmalar, ihale dosyaları...' ifadesi bir cümle değil, örnek listesidir. Bu nedenle 'Resmî' kelimesi 'resmî' şeklinde küçük harfle başlamalıydı.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yapısal analizi

Seçeneklerdeki cümlelerin iki noktadan sonraki kısımları incelenir.

İki noktadan sonraki harf büyüklüğü, gelen kısmın cümle olup olmamasına bağlıdır.

Cümle ve örnek ayrımı

Hatalı olan seçenekte 'Resmî yazışmalar, ihale dosyaları...' ifadesinin bir yüklemi olmadığı ve sadece örnek sıraladığı tespit edilir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle değilse küçük harfle başlamalıdır.

Yazım kuralı kontrolü

'Resmî' kelimesinin özel isim olmadığı ve cümle başlatmadığı durumda küçük harfle (resmî) yazılması gerektiği belirlenir.

Yanlışlığın kaynağı, örnek sıralaması yapan bir listenin büyük harfle başlatılmasıdır.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonraki büyük/küçük harf kuralı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen kısmın 'cümle' mi yoksa 'örnek' mi olduğunu anlamak için ifadeye bir yüklem eklenip eklenemeyeceğine bakın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 508Soru →

Kamu kurumlarında yürütülen teftiş süreçleri, liyakat ve şeffaflık ilkelerinin korunması adına büyük bir ehemmiyet arz eder (I) Hazırlanan fezlekeler, tanık beyanları, arşivlerden çıkarılan eski kayıtlar (II) Bu karmaşık dosya yığınlarının arasından hakikati çekip çıkarmak mümkün mü (III) Ya adaletin tecellisini bekleyen mağdurlar (IV) Ne büyük bir sorumluluk, ne ağır bir yük (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (...) (?) (?) (!)

(.) (.) (?) (.) (!)

(...) (...) (?) (?) (.)

(.) (...) (.) (.) (!)

(.) (...) (?) (?) (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (...) (?) (?) (!)

Cevap

Doğru işaretleme sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve ünlem şeklinde olmalıdır.

Parçadaki birinci cümle yüklemi olan tamamlanmış bir yargıdır (nokta). İkinci cümle yüklemi söylenmemiş bir eksiltili yapıdır (üç nokta). Üçüncü cümlede 'mü' ekiyle, dördüncü cümlede ise sadece vurgu (intonasyon) yoluyla soru sorulmuştur (soru işaretleri). Beşinci cümle ise duygu yoğunluğu içeren bir sesleniştir (ünlem).

Adım Adım Çözüm

Birinci cümlenin yüklemini belirle.

Cümle 'arz eder' yüklemiyle tamamlanmıştır.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

İkinci ifadenin yargı durumunu incele.

İfade herhangi bir yükleme bağlanmamış, örnekler sıralanıp bırakılmıştır.

Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

Üçüncü cümlede soru anlamını kontrol et.

'mü' soru ekiyle bir soru sorulmuştur.

Soru eki içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Dördüncü ifadenin vurgu ve tonlamasını değerlendir.

Soru kelimesi olmasa da intonasyon yoluyla 'mağdurlar ne olacak?' anlamı verilmiştir.

Soru sözü içermeyen ancak intonasyonla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Beşinci cümledeki duygu değerini analiz et.

Cümlede hayranlık, şaşırma veya durumun ağırlığına dair kuvvetli bir duygu vardır.

Heyecan, korku, hayranlık gibi duyguları dile getiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanım görevleri

Soru 509Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Yeni hazırlanan yönetmelik taslağı, incelenmek üzere TDK'nin ilgili kuruluna gönderildi.

Kurumun yurt dışı tanıtım faaliyetlerinde THY'nin sponsorluk desteği sağlaması kararlaştırıldı.

Yapılan son ölçümlerde, metal levhanın kalınlığının

5\text{ mm'den}

daha az olduğu saptandı.

Laboratuvar kayıtlarına göre, numunelerin her birinin

2\text{ kg'lik}

paketler hâlinde saklanması gerekiyor.

Resmî belgelerde T.C. kimlik numarasının belirtilmesi, işlemlerin hızı açısından büyük önem taşır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Laboratuvar kayıtlarına göre, numunelerin her birinin $2\text{ kg'lik}$ paketler hâlinde saklanması gerekiyor.

Cevap

Numunelerin ağırlığının belirtildiği cümlede yer alan 'kg' kısaltmasına getirilen ek hatalıdır; doğrusu 'kg'lık' olmalıdır.

Türkçede ölçü birimleri ve küçük harfle yapılan kısaltmalara ek getirilirken kısaltmanın değil, kelimenin tam okunuşu esas alınır. 'kg' kısaltmasının okunuşu 'kilogram' olduğu için getirilecek ek kalın ünlüyle uyumlu olmalı ve 'kg'lık' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede geçen 'kg'lik' kullanımı, kısaltmanın 'ke-ge' şeklinde okunmasıyla oluşmuş bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Kısaltma türlerini ve kurallarını belirleme

Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu, küçük harfli kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşu esas alınır.

Yazım kuralları kısaltmanın yapılış biçimine göre farklılık gösterir.

Büyük harfli kısaltmaları (TDK, THY) inceleme

TDK'nin (te-de-ke-nin) ve THY'nin (te-he-ye-nin) kullanımları kurala uygundur.

Türkçede sessiz harfler 'e' sesiyle okunur, 'ka' sesiyle okuyup ek getirmek hatadır.

Küçük harfli kısaltmaları (mm, kg) inceleme

mm'den (milimetreden) doğruyken, kg'lik (ke-ge-lik) yanlıştır; doğrusu kg'lık (kilogramlık) olmalıdır.

Küçük harfli kısaltmalarda ve ölçü birimlerinde harfler değil, kelimenin kendisi okunarak ek getirilir.

İstisnai durumları kontrol etme

T.C. kısaltmasındaki nokta kullanımı kurala uygundur.

Türkiye Cumhuriyeti kısaltması, büyük harfli kısaltmalar arasında nokta barındıran iki istisnadan biridir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Belirlenmesi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 510Soru →

Büyük harflerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Güneş sistemindeki gezegenlerin yörüngeleri, kütle çekim kuvvetinin etkisiyle şekillenmektedir.

Yaz tatilini geçirmek için her yıl Muğla'nın Bodrum İlçesi'ni tercih eden turistlerin sayısı artıyor.

Tanzimat Dönemi sanatçıları, eserlerinde dilde sadeleşmeyi savunmuş ancak bu konuda tam bir başarı sağlayamamışlardır.

Misafirlerimize akşam yemeğinden sonra yöresel bir lezzet olan Maraş dondurması ikram ettik.

Halit Ziya Uşaklıgil'in Mai ve Siyah romanı, Servetifünun edebiyatının karakteristik özelliklerini yansıtır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaz tatilini geçirmek için her yıl Muğla'nın Bodrum İlçesi'ni tercih eden turistlerin sayısı artıyor.

Cevap

Cümledeki 'Bodrum İlçesi'nin' ifadesinde 'ilçe' sözcüğü özel ada dahil değildir ve küçük harfle başlatılarak 'ilçesini' şeklinde yazılmalıdır.

Doğru cevap olan cümlede geçen 'Bodrum İlçesi' ifadesi hatalıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, ilçe, belde, köy, semt vb. sözler küçük harfle başlar. Dolayısıyla 'ilçesini' şeklinde, küçük harfle ve kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde yer alan yer adlarını, dönem adlarını ve tür adlarını tespit edin.

Güneş sistemi, Bodrum İlçesi, Tanzimat Dönemi, Maraş dondurması ve Mai ve Siyah romanı ifadeleri incelenmek üzere belirlendi.

Yazım kurallarının hangi sözcük öbeklerinde uygulanacağını belirlemek analiz için ilk adımdır.

TDK'nin idari birimlere (il, ilçe, köy) yönelik büyük harf kuralını uygulayın.

Bodrum bir özel isimdir ancak 'ilçe' sözcüğü bu isme dahil olmayan bir tamlama öğesidir; dolayısıyla küçük harfle başlaması gerekir.

Özel ada dahil olmayıp tamlama kuran şehir, ilçe, belde, köy, semt vb. sözler küçük harfle başlar (Örn: Ankara ili, Etimesgut ilçesi).

Anahtar Kavram

İl, ilçe, belde, köy gibi sözcüklerin yazımı

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 511Soru →

Kamu hizmetlerinde verimliliğin artırılması amacıyla hazırlanan bir rehberde, noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili şu açıklamalara yer verilmiştir: "İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar."

Bu kural ve iki noktanın (:) genel kullanım işlevleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde herhangi bir yanlışlık yapılmamıştır?

Arşivde tasnif edilen belgeler arasında şunlar da yer alıyor: Tutanaklar, resmî yazışmalar ve aylık faaliyet raporları.

Yeni düzenlemeyle birlikte personelin uyması gereken kurallar belirlendi; mesai saatlerine riayet, kurum içi iletişim ve iş sağlığı güvenliği.

Vatandaş odaklı hizmet anlayışının temel şartı şudur: Başvuru sahiplerinin talepleri en kısa sürede ve şeffaflıkla sonuçlandırılmalıdır.

Belediye meclis toplantısında şu kararlar alındı, yeni park alanlarının oluşturulması ve mevcut yolların genişletilmesi.

Kurum içi yazışmalarda dikkat edilmesi gereken husus şudur: yazışmaların resmî dil kurallarına uygun olarak hazırlanması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaş odaklı hizmet anlayışının temel şartı şudur: Başvuru sahiplerinin talepleri en kısa sürede ve şeffaflıkla sonuçlandırılmalıdır.

Cevap

Vatandaş odaklı hizmet anlayışının temel şartı şudur: Başvuru sahiplerinin talepleri en kısa sürede ve şeffaflıkla sonuçlandırılmalıdır.

Vatandaş odaklı hizmet anlayışı ile başlayan cümlede, 'şudur' ifadesinden sonra bir açıklama yapılacağı için iki nokta kullanılması doğrudur. İki noktadan sonra gelen 'Başvuru sahiplerinin talepleri...' bölümü bağımsız bir cümle (yüklemi olan bir yargı) niteliğinde olduğu için büyük harfle başlatılması yazım kurallarına tam uygunluk gösterir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin noktalama işaretlerini ve işlevlerini analiz etme

İki noktanın açıklama veya örnekleme amacıyla kullanılıp kullanılmadığı tespit edildi.

İki noktanın doğru yerde kullanımı sorunun ilk çözüm adımıdır.

İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısını kontrol etme

İfadenin tam bir cümle mi yoksa örnek listesi mi olduğu belirlendi.

Yazım kuralı (büyük/küçük harf), ifadenin cümle olup olmamasına bağlıdır.

Seçeneklerdeki kuralları karşılaştırma

Doğru seçeneğin 'Vatandaş odaklı hizmet anlayışı...' ile başlayan cümle olduğu görüldü.

Diğer seçeneklerde ya noktalama işareti hatası (noktalı virgül veya virgül kullanımı) ya da büyük/küçük harf hatası mevcuttur.

Anahtar Kavram

İki noktanın (:) kullanım kuralları ve sonrasındaki büyük harf kullanımı kuralı.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın diğer kullanımı olan doğrudan aktarma cümleleri (alıntılar) ve bu alıntıların içindeki noktalama kurallarına da göz atınız.

Tahmini Süre:50s

Soru 512Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Kamu kurumları tarafından hazırlanan resmî raporlarda, TDK'nın güncel yazım kılavuzunun esas alınması gerektiği bir genelgeyle bildirilmiştir.

Sivil havacılık güvenliği protokollerini görüşmek amacıyla T.H.Y. yönetim binasında kapsamlı bir kurul toplantısı düzenlendi.

Lojistik merkezine ulaşan hammadde paketlerinin her birinin

25\text{ kg'tan}

daha ağır olması, yükleme sürecini beklenenden fazla yavaşlattı.

TRT'nin yayımladığı belgesel serisi, Türk kültürünün tarihsel gelişimini başarılı bir şekilde geniş kitlelere aktarmaktadır.

Belediye meclisinin aldığı kararla, imara açılan yeni bölgenin genişliği

500\text{ m}^2\text{'ye}

düşürülerek kontrolsüz yapılaşma sınırlandırıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TRT'nin yayımladığı belgesel serisi, Türk kültürünün tarihsel gelişimini başarılı bir şekilde geniş kitlelere aktarmaktadır.

Cevap

TRT'nin yayımladığı belgesel serisiyle ilgili cümlede kısaltmanın yazımı ve eki doğrudur.

TRT'nin ifadesinde, kısaltma büyük harflerle yapılmış, araya nokta konulmamış ve ek son harfin okunuşuna (Te-Re-Te'nin) uygun olarak getirilmiştir. Bu kullanım TDK yazım kurallarına tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

Büyük harfli kısaltmaları incele

TDK'nın, T.H.Y. ve TRT'nin ifadeleri tespit edildi.

Büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanımı ve eklerin son harfe göre getirilmesi kuralı esastır.

Küçük harfli ve ölçü birimi kısaltmalarını incele

kg'tan ve m²'ye ifadeleri tespit edildi.

Bu tür kısaltmalarda kelimenin tam okunuşu ve üst işaretli kullanım kuralları geçerlidir.

Kural ihlallerini belirle

TDK'nın (ek hatası), T.H.Y. (nokta hatası), kg'tan (okunuş/ek hatası) ve m²'ye (kesme işareti hatası) yanlışları saptandı.

TDK'nin, THY, kg'dan ve m²ye şeklinde yazılmaları gerekirdi.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Türlerine Göre Yazım ve Ek Getirme Kuralları

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda kurum adının uzun okunuşunu değil, sadece harflerin okunuşunu esas almayı unutmayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 513Soru →

Resmî yazışmalarda ve idari metinlerde noktalama işaretlerinin kurallara uygun kullanımı, kamu hizmetlerinin ciddiyeti ve mesajın netliği açısından büyük önem taşır. Özellikle virgülün (,) kullanımı, hem söz dizimini belirlemek hem de anlam karmaşasını gidermek için kritik bir role sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Üniversite yönetimi, akademik personelin özlük haklarını iyileştirmek için yeni bir çalışma başlattı.

Yatırımcıların, güvenini kazanmak amacıyla piyasalarda şeffaf bir iletişim stratejisi izlenmelidir.

Küçük, ağacın gölgesinde oturan yaşlı adamın yanına gidip ona bir bardak su verdi.

Valilik; kaymakamlıklar, belediyeler ve muhtarlıklar arasındaki koordinasyonu güçlendirmek için toplandı.

O, bu meselenin ancak karşılıklı anlayış ve diyalog yoluyla çözülebileceğine inanıyordu.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırımcıların, güvenini kazanmak amacıyla piyasalarda şeffaf bir iletişim stratejisi izlenmelidir.

Cevap

İsim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına virgül konulması kural dışıdır.

Doğru cevapta yer alan 'Yatırımcıların, güvenini' ifadesi bir belirtili isim tamlamasıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına virgül veya herhangi bir noktalama işareti konulamaz. Bu nedenle bu kullanım bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki tamlama yapısını belirle.

'Yatırımcıların güvenini' ifadesinin bir belirtili isim tamlaması olduğu tespit edildi.

Virgülün yanlış kullanımını tespit etmek için söz dizimsel yapıları ayrıştırmak gerekir.

Yazım kuralları ile karşılaştır.

İsim tamlaması unsurları arasına hiçbir noktalama işaretinin giremeyeceği kuralı hatırlanır.

Tamlamalar birer anlam birimi oldukları için parçalanamazlar.

Hatalı kullanımı doğrula.

Tamlayan olan 'Yatırımcıların' sözcüğünden sonra virgül getirilmesinin hataya yol açtığı kesinleşir.

Kural ihlali doğrudan bu noktadadır.

Anahtar Kavram

İsim Tamlamalarında Noktalama Yasağı

Tahmini Süre:55s

Soru 514Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Oysaki biz bu kararın çok daha önce alınacağını tahmin etmiştik.

Senin projen bitti mi, benimkinde de hala bazı eksikler var.

Yarınki toplantıda bu meseleyi de detaylıca görüşmemiz gerekiyor.

Öyle bir sessizlik vardıki sadece saatin tıkırtıları duyuluyordu.

Bu sınavı kazandın mı hayatın tahmin ettiğinden çok daha fazla değişebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öyle bir sessizlik vardıki sadece saatin tıkırtıları duyuluyordu.

Cevap

D seçeneğinde yer alan 'vardıki' ifadesindeki 'ki' ayrı yazılmalıdır.

Doğru cevap olan cümlede, 'vardı' fiilinden sonra gelen 'ki' bir bağlaçtır. Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' bağlaçları daima ayrı yazılır. Bu nedenle 'vardıki' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' birimlerinin görevlerini belirleme.

D seçeneğindeki 'ki', bir yüklemden (vardı) sonra gelerek cümleyi diğerine bağlayan bir bağlaçtır.

Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman bağlaç görevindedir.

Bağlaç olan 'ki'nin yazım kuralını uygulama.

'Vardı ki' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Bağlaç olan 'ki' kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'ki'nin yazımı

Tahmini Süre:45s

Soru 515Soru →

Türkçenin zengin kelime dağarcığı içerisinde, özellikle yabancı dillerden ödünçlenen veya zamanla anlam kaymasına uğrayan bazı sözcüklerin imlasında tereddütler yaşanabilmektedir. Bir sözcüğün yanlış yazılması, metnin hem dilsel kalitesini hem de ilettiği bilginin kesinliğini olumsuz yönde etkiler.

Bu değerlendirmeden hareketle, aşağıdaki cümlelerin hangisinde imla kurallarına aykırı bir kullanım söz konusudur?

Bilimsel araştırmaların sonuçları, kolektif bir çalışma disipliniyle hareket edildiğinde daha güvenilir verilere ulaşılmasını sağlar.

Kurum içi sorunların çözümünde personelin inisiyatif alması, bürokratik engellerin daha hızlı aşılmasına katkı sunar.

Şirket yönetiminde hiyerarşik yapıya uygun davranmak, görev ve sorumlulukların net bir şekilde belirlenmesini kolaylaştırır.

Devlet adamlarının halkla olan iletişimlerinde mütevazi bir tavır sergilemeleri, toplumsal güvenin pekişmesinde önemli bir rol oynar.

Çağdaş toplumların gelişim sürecinde entelektüel sermayenin verimli bir şekilde kullanılması, stratejik öncelikler arasında yer alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet adamlarının halkla olan iletişimlerinde mütevazi bir tavır sergilemeleri, toplumsal güvenin pekişmesinde önemli bir rol oynar.

Cevap

Toplumsal güven ve iletişimle ilgili cümlede geçen 'mütevazi' sözcüğünün kullanımı yanlıştır; doğrusu 'mütevazı' olmalıdır.

Doğru cevap olan seçenekte, bir devlet adamının karakter özelliğinden bahsedilmektedir. Türkçede 'alçak gönüllü' anlamını karşılayan sözcüğün doğru yazımı 'mütevazı' şeklindedir. Seçenekte kullanılan 'mütevazi' sözcüğü ise geometrik bir terim olup 'paralel' anlamına gelmektedir. Bu nedenle cümlede hem anlam hem de yazım hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki yazımı karıştırılma ihtimali yüksek olan (genellikle yabancı kökenli) sözcükleri tespit edin.

Kolektif, inisiyatif, hiyerarşik, mütevazi ve entelektüel sözcükleri analiz için belirlendi.

Yazım yanlışları sıklıkla telaffuzu zor olan veya kökeni dile yabancı olan kelimelerde yoğunlaşır.

Tespit edilen her bir sözcüğün Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına uygunluğunu kontrol edin.

Kolektif (tek l), inisiyatif (orta i ile), hiyerarşik (iki r ile) ve entelektüel (tek l) sözcüklerinin doğru yazıldığı onaylandı.

Bu sözcüklerin toplumdaki hatalı kullanımları, öğrenciyi yanlış seçeneğe yönlendirebilecek güçlü çeldiricilerdir.

Cümledeki anlama göre 'mütevazi/mütevazı' ayrımını değerlendirin.

Cümlede 'alçak gönüllü' anlamı kastedilmesine rağmen 'paralel' anlamına gelen 'mütevazi' sözcüğü kullanılmıştır.

Sesteşlik veya telaffuz benzerliği olan sözcüklerde anlam-yazım uyumu kritik bir ölçüttür.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler ve Anlam İlişkisi

Alternatif Yöntem

Yabancı kökenli kelimelerin yazımını kontrol ederken özellikle Fransızca kökenli kelimelerde (kolektif, entelektüel gibi) Türkçeye geçerken ünsüz ikizleşmesinin genellikle teke düştüğünü hatırlamak faydalı olabilir. Mütevazi ve mütevazı ayrımında ise 'geometri-paralel' eşleşmesini zihne kodlamak hatayı önler.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 516Soru →

Noktalı virgülün (;) temel görevlerinden biri, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır.

Buna göre aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül (;) bu göreviyle kullanılmıştır?

Kurumun genel kurul toplantısına iktidar partisinden üç, ana muhalefetten iki; diğer siyasi partilerden ise birer temsilci katıldı.

Bu yeni yönetmelik; şeffaf, adil ve sürdürülebilir bir yönetim anlayışını tesis etmeyi amaçlıyor.

Müfettiş raporunu tamamladı, ilgili birime sundu; ancak dosyanın onaylanması beklenenden uzun sürdü.

Sınavda sorumlu olunan temel alanlar şunlardır; genel yetenek, genel kültür ve eğitim bilimleri.

Dürüst, çalışkan; devlet memurları her zaman toplumun takdirini kazanmayı başarır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun genel kurul toplantısına iktidar partisinden üç, ana muhalefetten iki; diğer siyasi partilerden ise birer temsilci katıldı.

Cevap

Kurumun genel kurul toplantısına iktidar partisinden üç, ana muhalefetten iki; diğer siyasi partilerden ise birer temsilci katıldı.

Temsilcilerin partilerine göre (iktidar-muhalefet / diğerleri) iki ayrı kategoriye ayrıldığı cümlede, bu kategorileri birbirinden ayırmak için kullanılan noktalı virgül, Türk Dil Kurumunun 'tür veya takımları ayırma' kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki grupları belirle.

Cümlede 'iktidar ve ana muhalefet temsilcileri' birinci grup, 'diğer partilerin temsilcileri' ikinci grup olarak yapılandırılmıştır.

Tür veya takım ayrımı yapılabilmesi için cümlede en az iki farklı kategori bulunmalıdır.

Noktalama işaretinin konumunu incele.

Noktalı virgül, bu iki farklı grubu temsil eden sayısal verilerin tam ortasında yer almaktadır.

Gruplar kendi içlerinde virgül barındırdığı için, grupları birbirinden ayırmak için daha güçlü bir durak olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulur.

Anahtar Kavram

Tür ve Takım Ayrımı

Soru 517Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Bahar geldiğinde bahçemizdeki hanımeli çiçeklerinin kokusu tüm sokağı sarar.

Şehrin gürültüsünden uzaklaşmak için akşamüstü ormanlık alanda kısa bir yürüyüşe çıktık.

Yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen görevini bir an bile terketmeyi düşünmediğini belirtti.

Mutfaktaki kavanozda bulunan çörek otu, şifalı bitkiler arasında önemli bir yere sahiptir.

Dünkü fırtınanın ardından sahil şeridinde pek çok denizanası kıyıya vurmuştu.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen görevini bir an bile terketmeyi düşünmediğini belirtti.

Cevap

Yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen görevini bir an bile terketmeyi düşünmediğini belirtti.

Cümledeki 'terketmeyi' sözcüğü yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kuralına göre; 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi (sabretmek gibi) veya ses türemesi (hissetmek gibi) yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır. 'Terk' kelimesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için bu ifadenin 'terk etmeyi' şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri (hanımeli, akşamüstü, terketmeyi, çörek otu, denizanası) tespit edin.

Sözcükler belirlendi.

Yazım kuralı kontrolü yapabilmek için önce hedef sözcüklerin bulunması gerekir.

Yardımcı fiille kurulan 'terketmeyi' sözcüğünü ses olayı bakımından inceleyin.

'Terk' ve 'etmek' birleşirken ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmemektedir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı eylemli birleşik fiiller ayrı yazılır.

Diğer birleşik kelimelerin (anlam kaybı, soyut yer bildirimi vb.) kurallara uygunluğunu denetleyin.

Hanımeli (anlam kaybı), akşamüstü (soyut üst), çörek otu (anlam koruma) ve denizanası (kalıplaşma) sözcüklerinin doğru yazıldığı onaylandı.

Yanlış olan seçeneğin sağlamasını yapmak ve diğer kuralları hatırlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin ve anlamca kaynaşmış sözcüklerin yazım kuralları.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 518Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı faaliyet raporunda, yapılan çalışmalar ve gelecekteki projeler detaylandırılırken noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı mesajın doğruluğunu pekiştirir. Özellikle açıklama gerektiren veya örnekleme yapılan bölümlerde iki nokta (:) işaretine sıkça başvurulur. Kendisinden sonra gelen ifade bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlanması kuralı gözetilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kurumun yeni stratejik planında şu hedeflere odaklanılmıştır: verimlilik artışı, kaynak yönetimi ve dijital dönüşüm.

Genel müdürün yaptığı uyarı tek bir noktada düğümleniyordu: Mesai saatlerine riayet edilmesi hizmet kalitesini doğrudan etkileyecektir.

Arşivdeki belgelerin tasnifi sırasında şu ana kategoriler belirlendi; idari yazışmalar, mali kayıtlar ve personel özlük dosyaları.

Ünlü bir devlet adamının şu sözü kamu yönetimi için ilham vericidir: 'Halka hizmet etmek, en büyük onurdur.'

Gezilecek şehirler listesine şu büyükşehirleri de ekledik: İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki belgelerin tasnifi sırasında şu ana kategoriler belirlendi; idari yazışmalar, mali kayıtlar ve personel özlük dosyaları.

Cevap

Arşivdeki belgelerin tasnifi sırasında şu ana kategoriler belirlendi ifadesinden sonra örnekler sıralandığı için noktalı virgül yerine iki nokta (:) kullanılmalıdır.

Yanlış olan cümlede, 'belirlendi' sözcüğünden sonra bir listeleme (örnekleme) yapılmaktadır. Türk Dil Kurumu'nun yazım ve noktalama kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek ifadelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Cümlede bu işaretin yerine noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki noktalama işaretinin kullanım amacını ve bağlamını incele.

'şu ana kategoriler belirlendi' ifadesinden sonra 'idari yazışmalar, mali kayıtlar...' şeklinde örneklerin sıralandığı görülmektedir.

Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda iki nokta kullanılır.

Noktalı virgül ve iki nokta arasındaki işlev farkını değerlendir.

Hatalı seçenekte açıklama/örnekleme görevinde noktalı virgülün kullanıldığı tespit edilmiştir.

Noktalı virgül, ögeleri arasında virgül bulunan takımları ayırmak veya sıralı cümleler arasında bağlantı kurmak için kullanılır; örnekleme veya açıklama başlatmaz.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanım Alanları ve Noktalı Virgül ile Farkı

Alternatif Yöntem

Cümlede 'şu' veya 'şunlardır' gibi ifadelerden sonra bir liste geliyorsa, oraya gelmesi gereken işaretin %99 oranında iki nokta olduğunu hatırlamak pratik bir yöntemdir.

Tahmini Süre:50s

Soru 519Soru →

Orman Bölge Müdürlüğünden gelen heyet, sarp kayalıkların ardındaki o yaşlı ağacın gölgesinde durdu. Mühendis, kadastro haritasını büyük bir dikkatle inceledikten sonra sınır taşının yerini nihayet belirledi ( ) Muhtar, elindeki bastonla ilerideki kurumuş dere yatağını işaret etti: "Eskiden bu verimli topraklar, bu uçsuz bucaksız yeşillik ( )" Mühendis, haritayı katlayıp köylülere şüpheyle sordu: "Bu bölgede herhangi bir mülkiyet tartışması ( )" O sırada ormanın derinliklerinden gür bir ses yankılandı: "Herkes derhâl burayı terk etsin ( )"

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(.) – (...) – (?) – (!)

(.) – (.) – (?) – (!)

(.) – (...) – (.) – (!)

(?) – (...) – (?) – (.)

(.) – (...) – (?) – (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) – (...) – (?) – (!)

Cevap

Sırasıyla nokta (.), üç nokta (...), soru işareti (?) ve ünlem işareti (!) getirilmelidir.

Parçadaki ilk cümle yargısı tamamlandığı için nokta, ikinci cümle yüklemi eksik olduğu için üç nokta, üçüncü cümle tonlama ile sağlanan soru anlamı nedeniyle soru işareti, son cümle ise güçlü bir komut ve heyecan bildirdiği için ünlem işareti gerektirmektedir. Bu dizilim doğru cevapta eksiksiz verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Birinci cümlenin yapısını incele.

Mühendis... belirledi.

Yüklemi olan, yargısı tamamlanmış bir cümle olduğu için sonuna nokta konur.

İkinci cümledeki yüklem varlığını kontrol et.

...uçsuz bucaksız yeşillik (...)

Yüklemi söylenmemiş, eksiltili bir cümle olduğu için sonuna üç nokta konur.

Üçüncü cümledeki anlamı ve tonlamayı değerlendir.

...mülkiyet tartışması (?)

Soru eki (mı, mi) kullanılmasa da tonlama yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti konur.

Dördüncü cümledeki duygu değerini belirle.

...terk etsin (!)

Emir kipiyle kurulan ve yüksek sesli bir komut bildiren cümle olduğu için ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanım alanları (Eksiltili cümleler ve tonlama yoluyla sağlanan soru anlamı)

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerde yüklemin zihinde tamamlanabilir olması durumunda dahi üç nokta kullanımının zorunlu olduğunu pekiştirmek için benzer metinleri inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 520Soru →

Toplumsal değişimin hızı, geleneksel değerler ile modern yaşamın gereklilikleri arasında bazen derin uçurumlar oluşturur ( ) Bu uçurumun kenarında duran bireyin, köklerine tutunmadan ayakta kalması mümkün müdür ( ) Tarihî doku, kültürel zenginlik, kadim bir medeniyetin izleri ( ) Müze görevlisi, elindeki eski haritayı inceleyen ziyaretçiye yaklaşıp fısıldadı: Doğum yeriniz ( ) Durmayın, bu mirası gelecek nesillere ulaştırın ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(.) (?) (...) (?) (!)

(.) (?) (.) (?) (!)

(.) (?) (...) (?) (.)

(.) (.) (...) (?) (!)

(.) (?) (...) (.) (!)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (?) (...) (?) (!)

Cevap

Parantez içindeki yerlere sırasıyla nokta, soru işareti, üç nokta, soru işareti ve ünlem getirilmelidir.

Doğru seçenekteki sıralama, metindeki cümlelerin yapısal ve anlamsal özelliklerine tam uyum sağlar. İlk cümle tamamlanmış bir yargıdır (nokta), ikinci cümle soru eki içerir (soru işareti), üçüncü cümle eksiltilidir (üç nokta), dördüncü cümle tonlama yoluyla soru sormaktadır (soru işareti) ve son cümle bir emir/heyecan ifadesidir (ünlem).

Adım Adım Çözüm

Birinci parantezi incele.

Nokta (.)

Cümle anlamca ve yapıca tamamlanmış bir yargı bildirmektedir.

İkinci parantezi incele.

Soru işareti (?)

'Mümkün müdür' ifadesi soru eki (mi) içerdiği için soru anlamı taşımaktadır.

Üçüncü parantezi incele.

Üç nokta (...)

Yüklemi bulunmayan, tamamlanmamış (eksiltili) bir cümle olduğu için üç nokta konmalıdır.

Dördüncü parantezi incele.

Soru işareti (?)

Soru eki veya sözü içermese de konuşma sırasında soru anlamı kazanan (tonlamalı soru) ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Beşinci parantezi incele.

Ünlem (!)

Emir kipiyle kurulan ve heyecan/vurgu içeren cümlenin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanım kuralları ve tonlama farklılıkları.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 26 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar