Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

117 soru

Soru 81Soru

Kurumun tozlu arşiv odasına girdiğimizde, uzun süredir dokunulmamış bir dosya yığınıyla karşılaştık: Sararmış raporlar, eski yazışma örnekleri, mürekkebi dağılmış dilekçeler ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) gösterilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üç nokta (...)

Cevap

Cümlenin sonuna üç nokta (...) getirilmelidir çünkü verilen örneklerin benzerlerinin devam edebileceği anlamı taşımaktadır.
Cümlede iki noktadan sonra başlayan örnekler serisi, benzerlerinin devam edebileceği bir yapıdadır. Bu tür 'tamamlanmamış' listelerin sonuna üç nokta (...) konması dil bilgisi kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını ve anlamını analiz edin.
Cümlede bir açıklama yapılacağı iki nokta (:) ile belirtilmiş ve ardından örnekler sıralanmıştır.
Noktalama işaretini belirlemek için cümlenin bitiş şekli önemlidir.
2
Örneklerin bitiş durumunu kontrol edin.
Sıralanan 'raporlar, yazışmalar, dilekçeler' gibi unsurların ardından listenin bittiğine dair bir yargı bulunmamaktadır.
Listenin ucu açık olduğu için benzerlerinin devam edebileceği anlaşılmaktadır.
3
Kuralı uygulayın.
Türkçede benzer örneklerin sürdürülebileceğini bildirmek amacıyla cümlenin sonuna üç nokta konur.
Eksiltili ve sonu açık bırakılmış listelerde doğru kullanım budur.

Anahtar Kavram

Eksiltili cümlelerde ve benzer örneklerin devam edeceği anlamını taşıyan listelerde üç nokta kullanılır.

İpuçları

1
Cümlede iki noktadan sonra gelen örneklere ve cümlenin biterken yargı bildirip bildirmediğine odaklanın.
2
'Vb.' (ve benzerleri) ifadesinin yerine geçebilecek bir noktalama işareti düşünün.
3
Örneklerin arkasının gelebileceğini hissettiren üç yan yana nokta işareti bu yapı için uygundur.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen örneklerin büyük harfle mi yoksa küçük harfle mi başlayacağı kuralını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 82Soru

Türkçede cümle içerisinde soru sözcükleri (kim, ne, nasıl, niçin vb.) bulunsa dahi, eğer cümle bir bilgi alma amacı gütmüyor ve yargı bir bildiri şeklinde tamamlanıyorsa sonuna nokta (.) konur. Aksine, soru anlamı taşıyan ya da sözde soru cümlesi olan yargıların sonuna soru işareti (?) getirilmelidir.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna nokta (.) getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu zorlu projeyi hangi imkânlarla ve nasıl bir özveriyle tamamladıklarını hâlâ anlayabilmiş değilim

Cevap

Anlayabilmiş değilim ifadesiyle biten cümle bir yargı bildirdiği ve soru anlamı taşımadığı için nokta ile bitmelidir.
Doğru yanıt olan cümlede 'hangi imkânlarla' ve 'nasıl bir özveriyle' ifadeleri soru anlamlı kelimeler olsa da, bunlar 'anlayabilmiş değilim' yükleminin nesnesi durumundaki yan cümleciğin parçalarıdır. Cümlenin tamamı bir soru sormamakta, kişinin bir durumu kavrayamadığını bildirmektedir. Bu nedenle sonuna nokta (.) konmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin temel yüklemlerini ve anlam amaçlarını belirleyin.
Cümlelerin bir kısmı soru sorarken, bir kısmı duygu bildirmekte veya eksik bırakılmaktadır.
Terminal noktalama işaretini belirleyen temel unsur cümlenin bütününe hâkim olan anlam ve yüklemin durumudur.
2
İçinde soru sözcüğü olan ancak soru anlamı taşımayan cümleyi ayırt edin.
Anlayabilmiş değilim yüklemiyle biten cümlede soru sözcükleri yan cümlecikte kalmış, ana cümle bir durum bildirmiştir.
Soru sözcüğü içeren yan cümlecikler, ana yüklem soru anlamı taşımıyorsa cümlenin soru cümlesi olmasını sağlamaz.
3
Diğer seçeneklerdeki ünlem, üç nokta ve soru işareti gerekliliklerini teyit edin.
Eksiltili cümle için üç nokta, coşku için ünlem ve bilgi alma/sözde soru için soru işareti kullanımı doğrulanmıştır.
Seçenekler arasındaki farklar yapısal ve anlamsal özelliklere dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

Soru Sözcüğü İçeren Bildirme Cümlelerinde Noktalama

İpuçları

1
Soru sözcüğü içeren her cümle soru sormaz; cümlenin sonundaki asıl yükleme odaklanın.
2
Eğer cümleyi okuduğunuzda bir cevap verme ihtiyacı hissetmiyorsanız, o cümle bir bildirme cümlesi olabilir.
3
'Öğrenmek istiyorum', 'bilmiyorum', 'kavrayamadım' gibi ifadelerle biten cümleler, içlerinde soru kelimesi olsa bile nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri ile dolaylı soru ifadeleri arasındaki farkı pekiştirmek için TDK'nin soru işareti maddesini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi bir başkasına söylediğinizi hayal edin; karşıdaki kişi size bir cevap veriyorsa soru işareti, sadece 'anladım' diyorsa nokta koymalısınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 83Soru

Sizce de kurumun stratejik hedeflerine bu yıl ulaşması mümkün mü ( ) Masaların üzerinde birikmiş evraklar, incelenmeyi bekleyen projeler, her köşede ayrı bir çalışma telaşı ( ) Hepimiz var gücümüzle çalışıyoruz ( ) Bu binanın 19231923 ( ) yılında inşa edildiği söylense de resmi arşivlerde kesin bir tarih yer almamaktadır.

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (...) (.) (?)

Cevap

Parantez içindeki boşluklara sırasıyla soru işareti (?), üç nokta (...), nokta (.) ve yine soru işareti (?) getirilmelidir.
Doğru seçenekte, ilk cümledeki soru anlamı için soru işareti, ikinci cümledeki yüklem eksikliği (eksiltili yapı) için üç nokta, üçüncü cümledeki yargı tamamlanması için nokta ve son kısımdaki tarih şüphesi için soru işareti kullanımı doğru bir dizilimle sunulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümlenin yapısını incele.
"Sizce de... mümkün mü" ifadesi soru anlamı taşımaktadır.
Soru eki veya soru sözcüğü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
2
İkinci cümlenin yüklemini kontrol et.
"Masaların üzerinde... çalışma telaşı" ifadesinde yargıyı tamamlayan bir yüklem bulunmamaktadır.
Anlatım olarak tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
3
Üçüncü cümlenin yapısını incele.
"Hepimiz... çalışıyoruz" cümlesi tamamlanmış bir yargı bildirmektedir.
Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
4
Tarih yanındaki boşluğun işlevini belirle.
19231923 tarihinin yanındaki parantez, bilginin kesin olmadığını vurgulamaktadır.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için parantez içinde soru işareti (?) kullanılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, üç nokta) temel görevleri ve soru işaretinin özel kullanım alanları.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
Tarihlerin yanındaki parantezler genellikle o bilginin doğruluğundan emin olunmadığını gösterir.
3
İlk cümlede 'mümkün mü' edatına, ikinci cümlede ise yüklemin eksikliğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Soru işaretinin ünlemle birlikte (?! veya !?) kullanıldığı durumları ve üç noktanın alıntılarda kullanımını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 84Soru

Dosyalama sistemindeki karmaşanın nasıl çözüleceğini henüz kararlaştırmadık (I) Bu sorunu aşmak için personelden öneri bekliyoruz (II) Yeni bir yazılım, güncel veri girişi, uzman desteği (III) İşleri ne kadar da zorlaştırmışlar (IV)

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (.) (...) (!)

Cevap

Sıralama nokta, nokta, üç nokta ve ünlem işareti şeklinde olan seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte, ilk iki cümlenin bitmiş birer bildirme cümlesi olması nedeniyle nokta, üçüncü kısmın örnek sıralayan eksiltili bir yapı olması sebebiyle üç nokta ve son kısmın bir sitem/ünlem ifadesi olması nedeniyle ünlem işareti kullanılmıştır. Özellikle ilk cümledeki 'nasıl' kelimesinin bir soru sormadığı, sadece nesne öbeği içinde yer aldığı doğru tespit edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme
Nokta (.)
Cümle 'nasıl' kelimesini içermesine rağmen bir soru sormamakta, bir durumu bildirmektedir (dolaylı soru). Yargı tamamlandığı için nokta konur.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Nokta (.)
Yüklemi 'bekliyoruz' olan, yargısı tamamlanmış standart bir haber cümlesidir.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Üç nokta (...)
Cümlede yüklem (eylem) bulunmamaktadır; örnekler sıralanmış ancak cümle bitirilmemiştir (eksiltili cümle).
4
Dördüncü cümleyi analiz etme
Ünlem işareti (!)
'Ne kadar da...' yapısı cümleye sitem ve şaşkınlık anlamı katarak ünlem değeri kazandırmıştır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanım amaçları (bildirme, soru, eksiltili yapı, duygu/vurgu)

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemlerinin olup olmadığına dikkat edin.
2
İçinde soru sözcüğü geçen her cümle her zaman bir soru sormaz, bazen sadece bir durumu anlatır.
3
Üçüncü cümlede 'vardır' veya 'gerekir' gibi bir yüklem eksik olduğu için üç nokta, son cümlede ise bir duygu patlaması olduğu için ünlem düşünülmelidir.

Daha Fazla Pratik

Soru işareti içeren ancak soru cümlesi olmayan (dolaylı soru) yapılarla ilgili daha fazla alıştırma çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri okurken vurgu ve tonlamaya dikkat etmek; eğer sesiniz cümlenin sonunda havada kalıyorsa üç nokta, aşağı iniyorsa nokta, yükseliyorsa veya heyecanlıysa ünlem işaretini işaret eder.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 85Soru

Pencerenin önündeki o uçsuz bucaksız deniz, uzakta süzülen yelkenliler ( ) Bu huzurlu manzarayı görüp de etkilenmemek mümkün mü ( ) Ne kadar da büyüleyici bir akşam ( )

Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (!)

Cevap

Üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti sıralamasının olduğu seçenek doğrudur.
Üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti sıralaması parçadaki cümlelerin yapı ve anlam özelliklerine tam uyum sağlamaktadır. İlk cümlede yüklem eksikliği (eksiltili cümle), ikinci cümlede soru anlamı ve üçüncü cümlede coşku/hayranlık anlamı bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme
Üç nokta (...)
'Pencerenin önündeki o uçsuz bucaksız deniz, uzakta süzülen yelkenliler' ifadesinde yüklem bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Soru işareti (?)
'Bu huzurlu manzarayı görüp de etkilenmemek mümkün mü' cümlesi 'mı/mi' edatı ile oluşturulmuş, cevap bekleyen bir soru cümlesidir.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Ünlem işareti (!)
'Ne kadar da büyüleyici bir akşam' cümlesi, bir hayranlık ve beğeni duygusunu coşkulu bir şekilde ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Cümle yapısına (yüklem varlığı) ve anlamına (soru, duygu) göre uygun sonlama işaretlerini seçme.

İpuçları

1
Cümlelerin sonuna gelmeden önce 'yüklem var mı' ve 'soru/duygu anlamı var mı' diye kontrol edin.
2
Birinci cümlede bir iş, oluş veya hareket bildiren bir kelime (yüklem) olup olmadığına bakın.
3
Eksiltili cümleler üç nokta (...), soru anlamı taşıyanlar soru işareti (?), coşku bildirenler ünlem (!) gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Farklı cümle türlerinin (devrik cümle, ünlem cümlesi) sonunda noktalama kullanımını pekiştirmek için karışık metinlerde uygulama yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 86Soru

Anadolu’nun bağrından kopup gelen o yanık türküler, bitmek bilmeyen yayla yolları, rüzgârın fısıltısıyla dile gelen efsaneler ( ) Bu kadim toprakların ruhunu anlamak için sadece bakmak yeterli mi ( ) Tarihçiler bu yerleşimin MÖ 1200 ( ) yıllarında kurulduğunu söylese de henüz kesin bir kanıt bulunamamıştır. Her köşesi ayrı bir hikâye barındıran bu coğrafya, keşfedilmeyi bekleyen bir hazine gibi önümüzde duruyor ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (?) (.)

Cevap

Parçada sırasıyla üç nokta, soru işareti, parantez içinde soru işareti ve nokta işaretleri kullanılmalıdır.
Doğru yanıt olan dizilimde; ilk boşluk yargısı bitmemiş (eksiltili) cümleyi tamamlayan üç nokta, ikinci boşluk soru anlamı taşıyan cümleyi belirten soru işareti, üçüncü boşluk tarihin kesin olmadığını gösteren parantez içi soru işareti ve son boşluk tamamlanmış yargıyı bildiren noktadan oluşmaktadır. TDK kurallarına göre bu kullanım dizisi metnin dil bilgisi yapısına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümlenin yapısını incele.
Cümlede yüklem (iş, oluş, hareket) bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir ve sonuna üç nokta (...) gelmelidir.
Anlamca tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
İkinci cümlenin anlamını değerlendir.
Cümle 'mi' soru ekiyle bitmiş ve bir yanıt beklemektedir, bu yüzden soru işareti (?) kullanılmalıdır.
Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna soru işareti konur.
3
Tarihsel verideki parantez içi kullanımını analiz et.
MÖ 1200 tarihinin kesin olmadığı veya şüpheyle karşılandığı ima edildiği için parantez içinde soru işareti (?) gelmelidir.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için soru işareti yay ayraç içinde kullanılır.
4
Son cümleyi kontrol et.
Cümle 'duruyor' yüklemiyle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta (.) konmalıdır.
Cümlenin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek başlayın.
2
Bir tarihin yanındaki parantez, o bilginin kesinliğinden şüphe edildiğini gösterir.
3
Soru eki olan 'mi' her zaman soru işareti gerektirir, ancak cümlenin eksiltili olup olmadığını anlamak için listenin sonuna bakın.

Daha Fazla Pratik

Üç noktanın alıntılarda ve kaba sayılan kelimelerin yerine kullanımını da tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Önce kesin emin olduğunuz işaretleri yerleştirerek (örneğin son nokta ve soru eki) seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 87Soru

Yolun kenarında eski bir çeşme, yıkılmaya yüz tutmuş bir duvar ve kurumuş ağaçlar ( )

Bu cümlenin sonundaki yay ayraçla ( ) belirtilen yere, cümlenin yüklemi bulunmadığı (yargı tamamlanmadığı) için hangi noktalama işareti getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üç nokta (...)

Cevap

Cümlede yüklem bulunmadığı ve yargı tamamlanmadığı için üç nokta (...) kullanılmalıdır.
Verilen cümlede 'çeşme, duvar ve ağaçlar' özneleri sıralanmış ancak bu varlıkların durumuyla ilgili bir yargı (örneğin 'vardı' veya 'görülüyordu') bildirilmemiştir. Türkçede bu tür eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin sonunu kontrol etme
Cümlede 'var, yok, duruyor' gibi yargıyı bitiren bir fiil veya isim (yüklem) bulunmadığı görülür.
Noktalama işareti seçimi cümlenin yapısal olarak tamamlanıp tamamlanmadığına bağlıdır.
2
Eksiltili cümle kuralını hatırlama
Yüklemi söylenmemiş cümlelere 'eksiltili cümle' denir ve sonuna üç nokta konur.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre tamamlanmamış anlatımları belirtmek gerekir.

Anahtar Kavram

Eksiltili Cümlelerde Üç Nokta Kullanımı

İpuçları

1
Cümlenin sonunda bir eylem (yüklem) olup olmadığına bakın.
2
Cümle 'vardı' veya 'duruyordu' gibi bir sözcükle bitseydi hangi işareti koyardınız?
3
Yüklemi yazılmamış, okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen cümlelere 'eksiltili cümle' denir.

Daha Fazla Pratik

Ünlem işaretinin hangi durumlarda (seslenme veya heyecan) kullanıldığını örneklerle tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 88Soru

Dilekçedeki eksiklerin tamamlanması için tanınan sürenin dolmasına çok az kalmıştı ( ) Vatandaşın bu süreçteki mağduriyetini kim giderecek ( ) Yetkililer bu konuda bir açıklama yapacak mı, bilinmiyor ( ) Ne yazık ki tüm emekler boşa gitti ( ) Adalet, hakkaniyet, şeffaflık ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) – (?) – (.) – (!) – (...)

Cevap

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla nokta (.), soru işareti (?), nokta (.), ünlem (!) ve üç nokta (...) getirilmelidir.
Parçadaki cümle yapısı incelendiğinde; birinci cümle yargıyı bitiren bir bildirme cümlesi (nokta), ikinci cümle doğrudan bir soru (soru işareti), üçüncü cümle soru ekine rağmen yüklemi nedeniyle bildirme cümlesi (nokta), dördüncü cümle duygu vurgulu bir ifade (ünlem) ve son cümle yüklemi olmayan bir sıralamadır (üç nokta).

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğu analiz etme
Nokta (.)
'...kalmıştı' ifadesi yargıyı tamamlayan bir yüklemdir, dolayısıyla cümle sonuna nokta konur.
2
İkinci boşluğu analiz etme
Soru işareti (?)
Cümle doğrudan cevap bekleyen bir soru cümlesidir.
3
Üçüncü boşluğu analiz etme
Nokta (.)
Cümle içerisinde soru eki (mı) olsa da ana yüklem 'bilinmiyor' olduğu için cümle soru cümlesi değil, bir bildirme (haber) cümlesidir.
4
Dördüncü boşluğu analiz etme
Ünlem (!)
'Ne yazık ki' ifadesiyle başlayan cümle, güçlü bir duygu (hayıflanma, üzüntü) belirttiği için ünlem gerektirir.
5
Beşinci boşluğu analiz etme
Üç nokta (...)
Yüklemi söylenmemiş, örneklerin devam edebileceğini sezdiren eksiltili bir yapı söz konusudur.

Anahtar Kavram

İçinde soru eki veya sözcüğü bulunsa bile, ana yüklemi bildirme (haber) yapan cümlelerin sonuna soru işareti değil, nokta konur.

İpuçları

1
Cümlenin içinde soru eki olması her zaman soru işareti konulacağı anlamına gelmez; cümlenin sonundaki asıl yükleme odaklanın.
2
Yüklemi söylenmemiş, yargısı tamamlanmamış benzer örneklerin sıralandığı yerlerde üç nokta kullanılır.
3
Üçüncü boşluğun olduğu cümleyi 'Hangi tarihte geleceğini bilmiyorum.' yapısıyla karşılaştırın; her ikisi de nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

Soru işareti ve ünlemin parantez içinde (?) (!) kullanıldığı durumları (küçümseme, alay, şüphe) tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin her birini bağımsız okuyarak 'Bu bir soru mu?', 'Bu tamamlanmış bir yargı mı?' ve 'Burada bir duygu/heyecan var mı?' sorularını sorarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 89Soru

Birim amiri, hazırlanan raporun içeriğinde ne gibi eksiklikler olduğunu ve bunların nasıl giderileceğini bizlere tek tek anlattı( )

Bu cümlede parantezle belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nokta (.)

Cevap

Nokta (.) işareti getirilmelidir.
Cümle sonunda 'Nokta (.)' işareti kullanılmalıdır çünkü 'anlattı' yüklemiyle yargı tamamlanmıştır. Cümle içinde 'ne gibi eksiklikler' ve 'nasıl giderileceği' ifadeleri bulunsa da, cümle bir soruya cevap beklememekte, amirin yaptığı bir bilgilendirmeyi aktarmaktadır. Bu tür dolaylı soru cümlelerinin sonuna nokta konulması temel bir noktalama kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini ve genel anlamını analiz edin.
Cümle 'anlattı' yüklemiyle bitmiştir ve yargı tamamlanmıştır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna üç nokta yerine nokta konulur.
2
Cümledeki 'ne' ve 'nasıl' sözcüklerinin işlevini kontrol edin.
Bu sözcükler soru sormak için değil, dolaylı anlatım kurmak için kullanılmıştır.
Dolaylı soru cümleleri, soru işaretiyle değil nokta ile biter.
3
Cümlenin duygu tonunu ve sonrasındaki beklentiyi değerlendirin.
Duygu vurgusu yoktur ve açıklama gerektiren bir durum kalmamıştır.
Ünlem ve iki nokta seçenekleri bu nedenle elenir.

Anahtar Kavram

Dolaylı Soru Cümlelerinde Noktalama

İpuçları

1
Cümlenin sadece bir soru kelimesi içerip içermediğine değil, bir cevap bekleyip beklemediğine odaklanın.
2
Yüklemi 'anlattı' olan bir cümlede eylem gerçekleşmiş ve yargı sona ermiştir.
3
Dolaylı soru cümleleri (soru sözcüğü içeren ama bilgi veren cümleler) her zaman nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

İçinde soru eki (-mı/-mi) olduğu halde soru işareti almayan 'akşam oldu mu hüzünlenirim' gibi örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 90Soru

Tersane-i Amire’nin devasa kapıları, denize indirilmeyi bekleyen kadırgalar, işçilerin bitmek bilmeyen hummalı çalışması ( ) Bu gemilerin 1765 ( ) yılında Kaptan-ı Derya’nın emriyle yapıldığı doğru mu ( ) Ne muazzam bir tarihsel tanıklık ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (?) (!)

Cevap

Yay ayraçlara sırasıyla üç nokta, soru işareti, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçanın başında yüklemi olmayan bir eksiltili cümle bulunduğu için üç nokta kullanılmalıdır. Metindeki '1765' yılına dair kesinlik arz etmeyen bir durum iması olduğu için soru işareti, 'doğru mu' sorusu nedeniyle soru işareti ve 'ne muazzam' ifadesiyle pekiştirilen hayranlık duygusu nedeniyle ünlem işareti getirilmesi en uygun dizilimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Eksiltili cümleyi belirle.
Cümlenin yüklemi (bitmek bilmeyen çalışma...) yargıyı tamamlamadığı için sonuna üç nokta (...) getirilir.
Yüklemi söylenmemiş, yargısı tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
Şüpheli tarih kullanımını kontrol et.
1765 yılından sonra gelen parantez içine soru işareti (?) getirilir.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan tarih bilgilerinde soru işareti kullanılır.
3
Soru cümlesini analiz et.
'Doğru mu' ifadesiyle biten cümlenin sonuna soru işareti (?) getirilir.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.
4
Duygu değerini tespit et.
'Ne muazzam' ifadesiyle başlayan hayranlık cümlesinin sonuna ünlem işareti (!) getirilir.
Sevinç, korku, şaşkınlık ve hayranlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonunda kullanılan işaretlerin görev ayrımı (Nokta, Üç Nokta, Soru İşareti, Ünlem İşareti)

İpuçları

1
Cümlenin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
Tarihlerin yanındaki parantezlerin genellikle bilginin kesinliğini sorguladığını unutmayın.
3
Hayranlık ve şaşma bildiren 'Ne muazzam' gibi kalıplar mutlaka ünlem gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Soru işaretinin bilinmeyen yer ve tarihleri belirtme görevi üzerine daha fazla alıştırma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin sonuna bakarak 'soru mu soruluyor yoksa bir duygu mu yansıtılıyor' ayrımını yaparak şık eleme yöntemi uygulanabilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 91Soru

Türkçede içerisinde soru sözcüğü (nasıl, niçin, kim vb.) veya soru eki (-mı / -mi) bulunan her cümle soru işareti ile bitmez. Eğer cümle soru sorma amacından ziyade bir yargı bildiriyorsa veya soru unsuru yan cümlecik içinde kalarak temel yüklemin anlamını soruya dönüştürmüyorsa bu cümlenin sonuna nokta konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizin gibi liyakat sahibi bir yöneticinin bu denli basit bir hatayı nasıl yapabildiğini bir türlü anlayamadım (?)

Cevap

Sizin gibi liyakat sahibi bir yöneticinin bu denli basit bir hatayı nasıl yapabildiğini bir türlü anlayamadım (?) cümlesinde soru işareti yerine nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki cümle bir 'dolaylı soru' yapısıdır. Cümlenin ana amacı soru sormak değil, bir durumu anlayamadığını belirtmektir. Bu tür cümlelerde 'nasıl' sözcüğü yan cümlede kalır ve temel yüklem olan 'anlayamadım' ifadesi bir kesinlik/yargı bildirir. Dolayısıyla soru işareti kullanımı kural dışıdır, nokta kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin temel yüklemini belirleyin.
Temel yüklem 'anlayamadım' sözcüğüdür.
Bir cümlenin soru cümlesi olup olmadığını belirleyen ana unsur temel yüklemin soru anlamı taşıyıp taşımadığıdır.
2
Soru unsurunun cümledeki konumunu analiz edin.
Cümledeki 'nasıl' soru sözcüğü yan cümlecik içinde yer almaktadır.
Yan cümlecik içinde kalan soru unsurları, eğer temel yüklem bir yargı bildiriyorsa (dolaylı soru), cümlenin sonuna soru işareti gelmesini sağlamaz.
3
Kuralı uygulayın.
Bu bir dolaylı soru cümlesidir ve sonuna nokta (.) konmalıdır.
Anlatıcı burada bir soru sormamakta, aksine bir durumu anlayamadığını (yargı) ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Dolaylı Soru Cümleleri ve Noktalama

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki işareti belirlemek için yükleme bakın: Size bir soru mu soruyor yoksa bir durumu mu haber veriyor?
2
İçinde 'nasıl' veya 'kim' geçmesine rağmen anlatıcının aslında bir cevap beklemediği, kendi durumunu anlattığı cümlelere dikkat edin.
3
Özellikle 'anlayamadım', 'bilmiyorum', 'açıklanmadı' gibi net yargı bildiren yüklemlerle biten cümleler, içlerinde soru sözcüğü barındırsa bile nokta ile bitmelidir.

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri (cevap beklenmeyen ama soru işareti alan) ile dolaylı soru cümleleri (yargı bildiren ve nokta alan) arasındaki farkı çalışmak bu konudaki kafa karışıklığını giderir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 92Soru

Belediyenin düzenlediği kitap fuarı dün akşam büyük bir ilgiyle sona erdi ( ) Acaba bu yıl fuarı toplamda kaç bin kişi ziyaret etti ( ) Muazzam bir kalabalık, bitmek bilmeyen imza kuyrukları, kitapsever gençler ( ) Ne kadar güzel bir manzara ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (?) (...) (!)

Cevap

Sırasıyla nokta (.), soru işareti (?), üç nokta (...) ve ünlem işareti (!) getirilmelidir.
Cümle yapısı incelendiğinde; ilk cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta, ikinci cümle cevap bekleyen bir soru olduğu için soru işareti, üçüncü cümle yüklemi olmayan bir sıralama (eksiltili cümle) olduğu için üç nokta ve son cümle bir duygu/beğeni ifadesi olduğu için ünlem işareti almalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi inceleyiniz.
Nokta (.)
Yargı tamamlanmış ve cümle bitmiştir.
2
İkinci cümleyi inceleyiniz.
Soru İşareti (?)
'Kaç bin kişi ziyaret etti' ifadesiyle doğrudan bir soru sorulmaktadır.
3
Üçüncü cümleyi inceleyiniz.
Üç Nokta (...)
Cümle yüklemi olmadığı için eksiltili yapıdadır ve örneklerin devam edebileceği anlamı taşır.
4
Dördüncü cümleyi inceleyiniz.
Ünlem İşareti (!)
Cümlede bir beğeni ve hayranlık duygusu dile getirilmektedir.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

İpuçları

1
Cümlenin yüklemi olup olmadığına ve bir soru sorulup sorulmadığına dikkat edin.
2
Yüklemi olmayan cümleler 'eksiltili cümle' olarak adlandırılır ve özel bir işaret gerektirir.
3
Beğeni, şaşkınlık veya heyecan bildiren ifadelerin sonuna ünlem işareti gelir.

Daha Fazla Pratik

Benzer yapıda ancak içinde bilinmeyen tarih (soru işaretinin ayraç içinde kullanımı) olan cümlelerle alıştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 93Soru

Mavi ile yeşilin kucaklaştığı, insanı hayallere daldıran o muazzam manzara (I) Rüzgârın fısıltısı, yaprakların hışırtısı (II) İnsan bu dinginlikte kaybolmak istemez mi (III) Sahi, bu bölgedeki eski yerleşimin tam olarak (IV) 1240 (V) yılında başladığı kesin midir?

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) – (...) – (?) – (?) – (?)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve soru işareti getirilmelidir.
Üç nokta ve üç adet soru işaretinin sıralandığı seçenek doğrudur; çünkü ilk iki yapı yüklemsizdir (...), üçüncü ve beşinci yapılar soru sormaktadır (?), dördüncü yapı ise tarihteki kesinlik eksikliğini (?) belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ve ikinci cümlelerin yapısını incele.
Bu cümlelerin yüklemi bulunmadığı için 'eksiltili cümle' kategorisindedirler.
Yüklemi olmayan, tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
Üçüncü cümlenin anlamını değerlendir.
Cümle bir soru sormaktadır ve 'mi' soru ekiyle desteklenmiştir.
Soru bildiren cümlelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.
3
Dördüncü parantezin işlevini belirle.
Tarihin yanındaki bu işaret, bilginin kesin olmadığını veya şüpheyle karşılandığını belirtir.
Bilinmeyen veya kesin olmayan tarihler için parantez içinde soru işareti (?) kullanılır.
4
Beşinci ve son işaretin türüne karar ver.
Metnin en sonundaki yapı bir soru cümlesidir.
Metnin ana sorusu olan 'kesin midir?' ifadesi soru işareti (?) ile sonlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Üç nokta, eksiltili cümlelerde; soru işareti ise doğrudan soru sormak veya belirsiz tarihleri belirtmek için kullanılır.

İpuçları

1
Yüklemi olmayan cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
2
Tarihlerin yanındaki soru işaretinin 'belirsizlik' anlamı kattığını unutmayın.
3
İlk iki cümlenin betimleme odaklı ve yüklemsiz olduğuna dikkat ederek işaretleme yapın.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerin yüklemleri varmış gibi okunması durumunda yapılan hataları inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 94Soru

Denetleme memuru, dilekçedeki eksiklerin ne zaman giderileceğini size bildirdi mi (I) Biz de kurum olarak bu resmi cevabı büyük bir sabırsızlıkla bekliyoruz (II) 1342 (III) yılında kaleme alındığı düşünülen bu kanunnamede, devlet memurlarının görevleri ve uyması gereken kurallar ayrıntılarıyla anlatılmıştır. Metinde öyle ifadeler yer alıyor ki (IV) Vatandaşa hizmet etmek ne asil bir görev (V)

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) – (.) – (?) – (...) – (!)

Cevap

Soru işareti, nokta, soru işareti, üç nokta ve ünlem işareti şeklinde yapılan sıralama doğrudur.
Parçadaki ilk cümle doğrudan bir soru sorduğu için soru işaretiyle bitmelidir. İkinci cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta gerektirir. Üçüncü ayraçta yer alan tarih, kesinliği bilinmeyen bir durumu ifade ettiği için soru işaretiyle belirtilmelidir. Dördüncü cümlede 'ki' bağlacından sonra yargı açık bırakıldığı için üç nokta, son cümlede ise hayranlık duygusu baskın olduğu için ünlem işareti kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ayracı analiz etme
Soru işareti (?)
'bildirdi mi' ifadesi bir soru sorma amacı taşıdığı için cümlenin sonuna soru işareti konmalıdır.
2
İkinci ayracı analiz etme
Nokta (.)
Yargı tamamlanmış ve herhangi bir özel duygu veya soru anlamı içermeyen bir bildiri cümlesi olduğu için nokta konmalıdır.
3
Üçüncü ayracı analiz etme
Soru işareti (?)
1342 tarihinin yanındaki ayraç, bilginin kesin olmadığını veya şüpheyle karşılandığını belirtmek için soru işareti gerektirir.
4
Dördüncü ayracı analiz etme
Üç nokta (...)
'Öyle ... ki' kalıbıyla biten cümlelerde anlatım tamamlanmadığı için eksiltili cümle kuralı gereği üç nokta kullanılmalıdır.
5
Beşinci ayracı analiz etme
Ünlem işareti (!)
'Ne asil bir görev' ifadesi yüksek bir beğeni ve takdir duygusu içerdiği için sonuna ünlem işareti konmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin kullanım alanları (soru, bildiri, eksiltili, ünlem ve şüphe durumları)

İpuçları

1
Cümlelerin sadece sonuna değil, ayraç içindeki anlam kaymalarına (şüphe, yarım kalmışlık vb.) dikkat edin.
2
'mı/mi' ekine ve 'ki' ile biten cümlelerin yüklem durumuna odaklanın.
3
Tarihlerin yanındaki parantezlerin genellikle kesin olmayan bilgileri göstermek için soru işareti aldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Dolaylı soru cümlelerinde (Örn: Neden gelmediğini sordu.) neden soru işareti kullanılmadığını araştırarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Her cümleyi kendi içinde bağımsız bir birim olarak değerlendirip, cümlenin okunuşundaki vurgu ve tonlamayı hayal ederek işaretleri belirleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 95Soru

Onun bu tavırlarını görünce hayret etmemek elde mi (I) Sözde bize her konuda yardım edecekti (II) Ne yazık ki ne bir ses ne bir nefes (III) Bu yaştan sonra yeni bir şehre taşınmak, yeni bir düzen kurmak (IV) Doğrusu ya, tüm bunları yapacak gücü kendinde nasıl bulduğunu hâlâ anlayabilmiş değilim (V)

Bu parçadaki numaralanmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) – (.) – (...) – (...) – (.)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta, üç nokta ve nokta getirilmelidir.
Doğru seçenek olan dizilimde, ilk cümledeki soru edatı soru işaretini; tamamlanmış yargı bildiren ikinci cümle noktayı; yüklemi bulunmayan üçüncü ve dördüncü cümleler eksiltili yapıları gereği üç noktayı; son cümle ise bir soru sözcüğü içermesine rağmen bildirme cümlesi (dolaylı soru) yapısında olduğu için noktayı temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki anlamı incele
Soru işareti (?)
'elde mi' ifadesi bir soru edatı içerir ve sözde soru cümlesi olsa dahi soru işareti gerektirir.
2
İkinci cümledeki yargıyı incele
Nokta (.)
'yardım edecekti' yüklemiyle yargı tamamlanmıştır ve düz bir bildirme cümlesidir.
3
Üçüncü ve dördüncü cümlelerdeki yapısal durumu incele
Üç nokta (...)
'Ne bir ses ne bir nefes' ve 'düzen kurmak' ifadelerinin yüklemleri söylenmemiş, yargı tamamlanmamıştır (eksiltili cümle).
4
Son cümledeki yüklemi ve anlamı incele
Nokta (.)
'nasıl' soru sözcüğü bulunsa da ana yüklem 'anlayabilmiş değilim' olduğu için bu bir dolaylı soru/bildirme cümlesidir, soru işareti konmaz.

Anahtar Kavram

Soru işareti içeren ancak soru anlamı taşımayan bildirme cümleleri ile yüklemi düşmüş eksiltili cümlelerin ayrımı.

İpuçları

1
Cümlelerin sonunda yüklem olup olmadığına dikkat edin; yüklemi olmayan cümleler eksiltili kabul edilir.
2
Soru edatı (mi) bulunan cümleler cevap beklenmese de soru işareti alır; ancak soru sözcüğü (nasıl) içeren bazı cümleler bildirme cümlesi olabilir.
3
'Merak ediyorum', 'bilmiyorum', 'anlayamadım' gibi yüklemlerle biten cümleler soru işareti değil, nokta alır.

Daha Fazla Pratik

Soru işareti ve ünlem işaretinin yay ayraç içinde (?) (!) kullanım amaçlarını inceleyerek bu konudaki karmaşık soru tiplerine hazırlık yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri yüksek sesle okuyarak duraklama ve tonlama noktalarını belirlemek, eksiltili cümleleri ve soru vurgusunu ayırt etmenize yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 96Soru

Arşivdeki tozlu raflar arasında ilerlerken birden durdu ( ) Karşısında duran, cildi yıpranmış devasa bir defter ( ) Acaba bu defterde hangi sırlar gizliydi ( ) Heyecanla kapağı araladı ( ) Ne muazzam bir keşif ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (...) (?) (.) (!)

Cevap

Parçada sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, nokta ve ünlem işareti kullanılmalıdır.
Doğru seçenek; yargısı biten cümlelerde noktayı, yüklemi olmayan eksiltili yapıda üç noktayı, soru soran cümlede soru işaretini ve hayranlık bildiren sonda ünlemi kullanarak TDK kurallarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi analiz etme
Nokta (.)
"Arşivdeki tozlu raflar arasında ilerlerken birden durdu" cümlesi yargıca tamamlanmış bir cümledir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Üç Nokta (...)
"Karşısında duran, cildi yıpranmış devasa bir defter" ifadesinde yüklem bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Soru İşareti (?)
"Acaba bu defterde hangi sırlar gizliydi" cümlesi bir merak ve soru anlamı taşımaktadır.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme
Nokta (.)
"Heyecanla kapağı araladı" cümlesi yüklemi olan ve tamamlanmış bir yargıdır.
5
Beşinci cümleyi analiz etme
Ünlem İşareti (!)
"Ne muazzam bir keşif" cümlesi yüksek bir duygu, hayranlık ve şaşkınlık ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Tamamlanmış cümlelerde nokta, eksiltili cümlelerde üç nokta, soru cümlelerinde soru işareti ve duygu bildiren cümlelerde ünlem kullanılır.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek noktayı veya üç noktayı belirleyin.
2
Cümlede 'acaba' gibi soru sözcükleri veya yüksek bir heyecan/hayranlık ifadesi olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümleler ile yüklemi sonda olmayan (devrik) cümleleri birbirine karıştırmamaya dikkat edin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 97Soru

Ankara Kalesi'nin o vakur duruşu, surların arasından süzülen akşam güneşi ( ) Hisar Kapısı'nın 1224 ( ) yılında onarıldığı söylense de kalenin ilk yapım tarihi tam olarak bilinmiyor ( ) Siz de bu tarihî dokuyu solurken kendinizi bir zaman yolculuğunda hissetmiyor musunuz ( ) Ne görkemli bir yapı ( ) Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (.) (?) (!)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta, soru işareti, nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Metnin ilk cümlesi yüklemi olmayan bir eksiltili cümledir, bu nedenle üç nokta (...) ile tamamlanmalıdır. 1224 yılından sonra gelen ayraç, bu tarihin kesin olmadığını belirttiği için soru işareti (?) almalıdır. '...bilinmiyor' ifadesi yargıyı bitirdiği için nokta (.), '...hissetmiyor musunuz' ifadesi soru bildirdiği için soru işareti (?), son cümle ise bir hayranlık ünlemi (!) ile bitmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi yapı bakımından inceleyin.
Eksiltili cümle (yüklemi yok).
Anlatımı daha etkileyici kılmak için yüklemi söylenmemiş cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
Tarih bilgisinin yanındaki yay ayracı değerlendirin.
Şüphe veya kesin olmama durumu.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan tarih, yer vb. durumlar için parantez içinde soru işareti (?) kullanılır.
3
Üçüncü ve dördüncü boşlukların bağlamını kontrol edin.
Tamamlanmış cümle ve soru cümlesi.
Yargı bildiren bitmiş cümlelerin sonuna nokta (.), soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
4
Son boşluktaki duygu değerini belirleyin.
Beğeni ve heyecan ifadesi.
Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru, ünlem, üç nokta) temel ve özel görevlerinin doğru ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Cümlenin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek başlayın; yüklemsiz cümleler özel bir işaret gerektirir.
2
Tarihlerin yanındaki yay ayraçlar genellikle o bilginin kesinliği hakkında şüphe uyandırır.
3
Soru işareti sadece cümlenin sonunda değil, şüphe duyulan bir bilginin hemen yanında da kullanılabilir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın cümle sonu işaretlerinden farkını pekiştirmek için sıralı cümle yapılarını çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle en emin olduğunuz boşlukları (örneğin sonuncu ünlem ve dördüncü soru işareti) doldurarak seçenekleri eleme yöntemiyle hızla sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 98Soru

Müze yetkilisi, 1340 ( ) yılında kaleme alındığı tahmin edilen eseri incelemeye başladı ( ) Kaybolmaya yüz tutmuş bu nadide sayfalar ( ) İnsan bu emeği görünce hayrete düşüyor ( )

Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (.) (...) (!)

Cevap

Parçadaki boşluklara sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçanın başında verilen '1340' yılındaki belirsizlik soru işaretiyle ifade edilmelidir. İlk cümle yüklemi olan tam bir cümle olduğu için nokta ile bitmelidir. Takip eden ifade yüklemi söylenmediği için eksiltili yapıdadır ve üç nokta gerektirir. Son cümle ise 'hayrete düşüyor' ifadesiyle bir duygu yoğunluğu belirttiği için ünlem ile tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel verideki belirsizliği analiz etme
1340 (?)
Türkçede bilinmeyen veya şüpheyle karşılanan tarih, yer vb. durumlar için soru işareti parantez içinde kullanılır.
2
Cümlenin yargı durumunu kontrol etme
başladı (.)
Yüklemi olan ve yargısı tamamlanan cümlenin sonuna nokta konur.
3
Cümle yapısını inceleme
sayfalar (...)
Yüklemi söylenmemiş, anlamca tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.
4
Cümlenin duygu tonunu belirleme
düşüyor (!)
Korku, sevinç, şaşma ve hayranlık gibi kuvvetli duyguları ifade eden cümlelerin sonuna ünlem işareti getirilir.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin temel ve yan görevleri

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek eksiltili cümleleri tespit edin.
2
Tarihlerin yanında kullanılan ayraçların genellikle kesinlikten uzak bilgileri simgelediğini hatırlayın.
3
Hayret, şaşma gibi duyguların hakim olduğu cümlelerin hangi işaretle bittiğini düşünün; son cümlenin tonuna odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Soru işaretinin sözde soru cümlelerinde ve ünlemin küçümseme anlamındaki parantez içi kullanımlarını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Önce en emin olduğunuz (örneğin soru işareti veya üç nokta) işaretleri yerleştirip seçenekleri eleyerek ilerleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 99Soru

Resmî yazışmalarda dikkat edilmesi gereken temel kurallar, dilin özenli kullanımı, kurumsal üslup özellikleri ( ) Bu eğitimlerin kurum personeline gerçekten faydası olacak mı ( ) Eğitim modülünün 1985 ( ) yılından beri hiç güncellenmediği iddiası ise oldukça şaşırtıcıdır ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (?) (.)

Cevap

Üç nokta, soru işareti, soru işareti ve nokta şeklinde sıralanan seçenek doğrudur.
Parçadaki ilk ifade yüklemi olmadığı için eksiltili bir cümledir ve sonuna üç nokta getirilmelidir. İkinci ifade 'faydası olacak mı' sorusuyla bittiği için soru işareti gerektirir. Tarih bilgisindeki belirsizlik (1985?) yine soru işaretiyle gösterilir. Son cümle ise yargısı tamamlanmış bir bildirim cümlesi olduğu için nokta ile bitmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümleyi yüklem yönünden inceleyin.
Cümlenin yüklemi bulunmamaktadır (eksiltili cümle).
Yüklemi olmayan veya tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümlenin anlamını değerlendirin.
Cümle cevap bekleyen bir soru anlamı taşımaktadır.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
3
Tarih bilgisinin yanındaki parantezi inceleyin.
1985 yılının kesinliğine dair bir şüphe ima edilmektedir.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için soru işareti (?) kullanılır.
4
Son cümleyi yapıca kontrol edin.
Cümle yargı bildirmekte ve tamamlanmış durumdadır.
Tamamlanmış cümlenin sonuna nokta (.) konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

İpuçları

1
İlk cümlede işlerin veya kuralların sayıldığını ancak bir yargıya bağlanmadığını (yüklem olmadığını) fark edin.
2
Parantez içindeki soru işareti, bilginin kesinliğinden şüphe duyulduğu anlamına gelir.
3
Soru işareti sadece soru cümlelerinin sonunda değil, bazen parantez içinde belirsizliği ifade etmek için de kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerde bazen üç nokta yerine iki nokta kullanıldığına dair yaygın bir hata vardır, bu farkı gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin yüklemlerini bularak ilerleyin; yüklemi olanlara nokta/soru işareti, yüklemi olmayanlara üç nokta getirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 100Soru

Aşağıdaki parçada parantezle belirtilen yerlere, sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Yetkili makamlar, başvuruların hangi tarihler arasında kabul edileceğini dün resmen ilan etti (I) Aman Allah'ım, kurumun önündeki bu kalabalık ne muazzam bir ilgi böyle (II) Siz de bu sürece dahil olacak mısınız olmayacak mısınız, bir an evvel karar verin (III) Masanın üzerinde tozlanmış evraklar, kenarda ise yılların yorgunluğunu taşıyan eski bir lamba (IV) Bize bu belgelerin asıllarını en geç ne zaman teslim edebilirsiniz (V)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) – (!) – (.) – (...) – (?)

Cevap

Doğru noktalama işaretleri sırasıyla nokta, ünlem, nokta, üç nokta ve soru işaretidir.
Doğru yanıt olan diziliş, parçadaki cümlelerin yapısal ve anlamsal özelliklerini tam olarak yansıtmaktadır. İlk cümle bir bildirme cümlesi olduğundan nokta, ikinci cümle duygu yoğunluğu taşıdığından ünlem, üçüncü cümle bir emir kipiyle bittiğinden nokta, dördüncü cümle yüklemi eksik olduğundan üç nokta ve son cümle doğrudan soru sorduğundan soru işareti almalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz et.
Nokta (.)
Cümle 'ilan etti' yüklemiyle biten bir bildirme cümlesidir. İçinde 'hangi' soru sözcüğü bulunsa da bu bir dolaylı soru cümlesidir ve soru işareti gerektirmez.
2
İkinci cümleyi analiz et.
Ünlem işareti (!)
'Aman Allah'ım' seslenişi ve 'ne muazzam bir ilgi' ifadesi şaşkınlık ve heyecan duygusunu yansıttığı için cümlenin sonuna ünlem konmalıdır.
3
Üçüncü cümleyi analiz et.
Nokta (.)
Cümle içinde 'mısınız' soru eki bulunsa da cümlenin ana yüklemi 'karar verin' şeklindeki bir emir/istek kipidir. Cümle bir soru değil, bir talep bildirmektedir.
4
Dördüncü cümleyi analiz et.
Üç nokta (...)
Cümlede yargıyı tamamlayacak bir yüklem (bulunuyordu, vardı vb.) söylenmemiştir. Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta konur.
5
Beşinci cümleyi analiz et.
Soru işareti (?)
Cümle 'ne zaman' soru zarfı ve 'edebilirsiniz' yapısıyla doğrudan cevap bekleyen bir soru cümlesidir.

Anahtar Kavram

Dolaylı soru cümleleri ile doğrudan soru cümlelerinin ayrımı ve eksiltili cümlelerde noktalama.

İpuçları

1
Cümlenin içinde soru sözcüğü (ne, nasıl, hangi) geçmesi o cümleyi her zaman soru cümlesi yapmaz; yüklemin anlamına bakın.
2
Üçüncü cümlede 'karar verin' ifadesi cümlenin ana yüklemidir ve bir bildirme/emir anlamı taşır.
3
Dördüncü cümlede herhangi bir fiil veya ek-fiil bulunmadığına dikkat ederek yüklemin olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Soru sözcüğü içeren ancak nokta ile biten cümleler (dolaylı sorular) konusuna çalışarak bu tarz çeldiricilere karşı hazırlıklı olun.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin sonuna getirilen işaretleri belirlerken kendinize 'Bu cümle benden bir cevap mı bekliyor yoksa bir bilgi mi veriyor?' sorusunu sorun. Cevap bekliyorsa soru işareti, bilgi veriyorsa noktadır.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 6Sonraki
Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 5 | Examkin