Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

117 soru

Soru 101Soru

Yazarın 1876 ( ) yılında sürgündeyken yazdığı o hüzünlü mektup ( ) Satırlara sinmiş bir kırgınlık, umut dolu bekleyişler, bitmeyen bir vatan özlemi ( ) Ah, bu satırlar ne kadar derin anlamlar barındırıyor ( )

Bu cümlede ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (...) (...) (!)

Cevap

Soru işareti, üç nokta, üç nokta ve ünlem işareti sıralaması getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, 1876 yılındaki belirsizlik soru işaretiyle, 'mektup' ve 'özlemi' ile biten eksiltili kısımlar üç noktayla, duygu yüklü son ifade ise ünlem işaretiyle tamamlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel verinin doğruluğuna dair şüpheyi değerlendir.
1876 (?)
Parantez içinde soru işareti, bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını belirtmek için kullanılır.
2
Cümle yapılarının tamamlanma durumunu (yüklem kontrolü) incele.
mektup (...) ve özlemi (...)
Yüklemi bulunmayan eksiltili cümlelerin sonunda ve benzer örneklerin devam ettiğini göstermek için üç nokta kullanılır.
3
Cümlenin kattığı anlam ve duygu değerini belirle.
barındırıyor (!)
İçinde hayranlık, hüzün veya şaşma gibi duyguları barındıran cümlelerin sonuna ünlem işareti getirilir.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretleri ve İşlevleri

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
Bir tarihin yanındaki ayraç genellikle o bilginin kesinliğine dair bir mesaj verir.
3
'Ah' ünlemiyle başlayan ve bir duygu vurgusu yapan cümlelerin son işaretini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümleler ile yüklemi sonda olmayan (devrik) cümleleri karıştırmamaya dikkat ederek benzer bir alıştırma yapınız.

Alternatif Yöntem

Önce kesin olduğunuz 'soru işareti' ve 'ünlem' yerlerini belirleyip seçenekleri eleyerek sonuca gidebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 102Soru

Türkçede yargısı tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konurken; tamamlanmamış, yüklemi bulunmayan veya okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna diğerlerinden farklı bir noktalama işareti getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşların taleplerini karşılamak adına kurum bünyesinde yeni bir birim oluşturuldu

Cevap

Vatandaşların taleplerini karşılamak adına kurum bünyesinde yeni bir birim oluşturuldu.
Doğru cevapta yer alan 'oluşturuldu' kelimesi cümlenin yüklemidir. Cümle hem anlam hem de yapı bakımından tamamlandığı için sonuna nokta (.) konmalıdır. Diğer tüm seçenekler eksiltili cümle (yüklemi olmayan) yapısındadır ve sonlarına üç nokta (...) getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini kontrol etme
Dört cümlede yüklem bulunmazken, bir cümlede 'oluşturuldu' yüklemi tespit edildi.
Nokta ve üç nokta arasındaki temel fark, cümlenin yargısal olarak tamamlanıp tamamlanmadığıdır.
2
Eksiltili cümle yapılarını belirleme
A, B, D ve E seçeneklerindeki ifadelerin birer eksiltili cümle olduğu anlaşıldı.
Bu cümleler ya bir duygu değerini sürdürmekte ya da bir betimleme yapıp yüklemi okuyucuya bırakmaktadır.
3
Karşılaştırma yapma
Yüklemi olan tek cümle belirlenerek diğerlerinden ayrıldı.
Soruda farklı olan noktalama işareti istendiği için tamamlanmış cümle doğru cevaptır.

Anahtar Kavram

Eksiltili ve Tamamlanmış Cümle Ayrımı

İpuçları

1
Cümlelerin sonundaki kelimelerin bir iş, oluş veya durum bildirip bildirmediğine (yüklem olup olmadığına) bakın.
2
'Bir bilseniz' gibi ifadeler, yüklem gibi görünse de cümlenin sonuna nokta değil, genellikle üç nokta getirilmesini gerektiren özel eksiltili yapılardır.
3
Hangi seçenekteki cümleye '-dır/-dir' veya bir fiil eki ekleyerek cümleyi tamamlamaya ihtiyaç duymadan doğrudan nokta koyabiliyorsunuz?

Daha Fazla Pratik

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzerlik gösteren 'benzer örneklerin sürdüğünü belirtmek için' kullanımını da tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi sesli okuyun. Eğer cümlenin sonunda sesiniz havada kalıyorsa ve bir bitiş duygusu vermiyorsa o cümle muhtemelen üç nokta gerektiriyordur.
Tahmini Süre:45s
Soru 103Soru

Nüfus müdürlüğündeki işlemlerini tamamlamak isteyen bir vatandaş, sırasını beklerken yanındaki görevliye dönerek: "İkinci kat numaralandırma servisine nereden çıkabilirim( )" demiştir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soru işareti (?)

Cevap

Cümlede soru anlamı bulunduğu için soru işareti (?) getirilmelidir.
Cümlede yer alan 'nereden' soru sözcüğü, cümleye bir bilgi alma ve cevap bekleme anlamı katmaktadır. Türk dili kurallarına göre, soru eki veya sözcüğü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konulması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamını ve yapısını inceleyin.
Cümlede 'nereden' soru sözcüğünün kullanıldığı ve bir bilgi talep edildiği görülmüştür.
Cümle sonu işaretini belirlemek için öncelikle cümlenin soru, ünlem veya bildiri cümlesi olup olmadığı saptanmalıdır.
2
Yüklemin durumunu kontrol edin.
'Çıkabilirim' yüklemi yargıyı tamamlamıştır.
Yargının tamamlanmış olması, üç nokta seçeneğini elemenizi sağlar.
3
En uygun işareti seçin.
Soru anlamı baskın olduğu için soru işareti seçilmiştir.
Türkçede soru eki veya soru sözcüğü içeren ve cevap bekleyen cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Anahtar Kavram

Soru Anlamı Taşıyan Cümlelerde Noktalama

İpuçları

1
Cümlede 'nereden' gibi bir soru sözcüğü olup olmadığına dikkat edin.
2
Bu cümle sizce bir cevap bekliyor mu yoksa sadece bir durumu mu haber veriyor?
3
Cevap bekleyen ve soru sözcüğü içeren cümlelerin sonunda her zaman kullanılan işareti hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Soru eki olan '-mı/-mi' içeren cümlelerde noktalama kurallarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:35s
Soru 104Soru

Yazarın son romanındaki o 'zeki' ( ) kahraman, aslında toplumsal yozlaşmanın bir aynası niteliğinde. Peki, okuyucu bu karakterin iç dünyasındaki çelişkileri fark edebilecek mi ( ) O kadar çok cevapsız soru var ki: Neden gitti, kiminle konuştu, neyi amaçladı ( ) Edebiyat çevrelerinde eserin 1950 ( ) yılında yazıldığına dair tartışmalar hâlâ devam ediyor.

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (!) (?) (...) (?)

Cevap

Parantez içine sırasıyla ünlem, soru işareti, üç nokta ve soru işareti getirilmelidir.
Bu soruda 'zeki' kelimesinin kinaye anlamı taşıması sebebiyle parantez içinde ünlem (!), soru bildiren cümlenin sonuna soru işareti (?), tamamlanmamış benzer örnekler için üç nokta (...) ve tarihsel kesinlik olmayan 1950 yılı için parantez içi soru işareti (?) kullanımı Türk Dil Kurumu'nun belirlediği standart kurallara tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Alay ve kinaye anlamını belirleme
Ünlem işareti (!)
'Zeki' sözcüğü ile kahramanın zekasıyla dalga geçildiği (kinaye yapıldığı) için bu anlamı pekiştirmek amacıyla parantez içinde ünlem kullanılmalıdır.
2
Soru anlamını tespit etme
Soru işareti (?)
Cümle bir soru edatıyla (mi) bittiği ve doğrudan bir yanıt beklediği için sonuna soru işareti konulmalıdır.
3
Eksiltili ve devam eden yapıyı fark etme
Üç nokta (...)
Cümlede örneklerin (soruların) devam edebileceği hissettirildiği ve düşünce henüz tamamlanmadığı için üç nokta kullanımı zorunludur.
4
Tarihsel belirsizliği saptama
Soru işareti (?)
TDK kurallarına göre kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan tarihsel veriler için parantez içinde soru işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin anlamı güçlendirme ve yapısal tamamlama görevleri

İpuçları

1
Cümlelerin sonuna değil, kelimelerin hemen yanındaki parantezlere hangi duyguların veya belirsizliklerin yüklendiğine dikkat edin.
2
Bir sözle alay etmek istiyorsak ünlem, bir tarihten emin değilsek soru işareti kullanırız; ikisi de parantez içinde yer alır.
3
Peki ile başlayan cümle soru anlamı taşırken, '...neyi amaçladı' sonrası listenin kesilmesi üç noktanın habercisidir.

Daha Fazla Pratik

Ünlem ve soru işaretinin parantez içindeki ( ! ) ve ( ? ) kullanımlarının metne kattığı anlam farklılıklarını inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 105Soru

Yolculuğumuzun son durağında karşımıza çıkan o dar ve dik yokuşlar ( ) Acaba bu ıssız köyde bizi kimler karşılayacak ( ) Köy muhtarının verdiği bilgiye göre köyün kuruluş tarihi 1453 ( ) olarak biliniyor ( ) Bu sessizliğin ortasında insanın ruhunu dinlendiren ne huzurlu bir hava ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (?) (.) (!)

Cevap

Yay ayraç içindeki yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, yay ayraç içinde soru işareti, nokta ve ünlem işareti getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, metindeki eksiltili anlatım (...) ile, soru yapısı (?) ile, tarihsel belirsizlik (?) ile, yargı bitimi (.) ile ve beğeni duygusu (!) ile tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ilk cümleyi yapı bakımından inceleyin.
Cümlede yüklem bulunmadığı için eksiltili bir yapıdadır.
Yüklemi olmayan eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümleyi anlam bakımından değerlendirin.
Cümle bir yanıt beklemektedir ve 'acaba' sözcüğüyle soru anlamı pekiştirilmiştir.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.
3
Tarih bilgisinden sonra gelen parantezi inceleyin.
Köyün kuruluş tarihiyle ilgili kesin olmayan bir bilgi verilmektedir.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için yay ayraç içinde soru işareti (?) kullanılır.
4
Dördüncü ve beşinci ifadeleri analiz edin.
Dördüncü ifade tamamlanmış bir yargıdır; beşinci ifade ise hayranlık ve beğeni duygusu içermektedir.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.), sevinç, kıvanç, acı, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin temel ve özel (şüphe/eksiltili) kullanımları.

İpuçları

1
Yüklemi olmayan cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
2
Verilen tarihin doğruluğundan emin olunmadığını belirten özel bir işaret kullanımını arayın.

Daha Fazla Pratik

Üç noktanın alıntılarda ve kaba sayılan kelimelerin yerinde kullanımını da tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Önce kesin emin olduğunuz işaretleri (örneğin soru cümlesi ve ünlem) yerleştirerek şıkları eleme yöntemini kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 106Soru

Belediyenin yeni kültür merkezi projesi büyük bir titizlikle yürütülüyor ( ) Modern kütüphaneler, geniş sergi salonları, çok amaçlı atölyeler ( ) Peki, bu projenin ne zaman tamamlanacağı konusunda bir bilginiz var mı ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: . – ... – ?

Cevap

Parantez içindeki yerlere sırasıyla nokta (.), üç nokta (...) ve soru işareti (?) getirilmelidir.
Doğru seçenekte, ilk boşlukta yargı tamamlandığı için nokta, ikinci boşlukta yüklemi olmayan ve örneklerin sürdüğünü belirten yapı için üç nokta, son boşlukta ise soru eki bulunduğu için soru işareti kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme
Nokta (.)
"yürütülüyor" yüklemiyle yargı tamamlanmıştır.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Üç nokta (...)
Cümlede yüklem yoktur ve benzer örneklerin devam edebileceği belirtilmek istenmiştir (eksiltili cümle).
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Soru işareti (?)
"var mı" ifadesiyle doğrudan bilgi almaya yönelik bir soru sorulmuştur.

Anahtar Kavram

Cümle yapısına göre (tamamlanmış, eksiltili veya soru) uygun sonlama işaretinin belirlenmesi.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
İkinci cümledeki gibi sadece örneklerin sıralandığı ve yüklemi olmayan cümleler 'eksiltili cümle' olarak adlandırılır.
3
Son cümlede 'mı/mi' soru ekinin bulunması, cümlenin sonuna hangi işaretin geleceği konusunda kesin bir ipucu verir.

Daha Fazla Pratik

Üç noktanın kaba sayılan sözcüklerin yerine kullanımı gibi diğer görevlerini de tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 107Soru

Bir mimarlık ve şehircilik dergisinde yayımlanan aşağıdaki parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

"Eski İstanbul sokaklarında dolaşırken karşınıza çıkan o zarif cumbalı evler, pencerelerden sarkan sardunyalar ( ) İnsan sormadan edemiyor: Bu güzelliği modern şehirleşmeye nasıl kurban ettik ( ) Ne yazık ki artık o ruhu yansıtan binalara rastlamak çok güç ( ) Ey koca şehir, içindeki bu tarihî dokuyu korumak için daha ne kadar bekleyeceksin ( ) Beton yığınlarının arasında nefes almaya çalışan birkaç küçük bahçe, yıkılmaya yüz tutmuş bir çeşme ( )"

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) – (?) – (.) – (?) – (...)

Cevap

Doğru sıralama (...) – (?) – (.) – (?) – (...) şeklindedir.
Metindeki birinci cümle (cumbalı evler...) ve beşinci cümle (birkaç küçük bahçe...) birer yükleme sahip olmadıkları için eksiltili cümle niteliğindedir ve sonlarına üç nokta konmalıdır. İkinci cümle (nasıl kurban ettik) ve dördüncü cümle (ne kadar bekleyeceksin) soru anlamı taşıdıkları için soru işareti ile bitmelidir. Üçüncü cümle ise (rastlamak çok güç) yüklemi olan tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi yapı bakımından inceleyin.
Cümlede yüklem (yargı) bulunmadığı tespit edilir.
Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümleyi anlam bakımından inceleyin.
Cümle bir soru sormakta ve cevap beklemektedir.
Soru eki veya sözü içeren soru cümlelerinin sonuna soru işareti (?) konur.
3
Üçüncü cümleyi inceleyin.
Cümlede 'güç' sözcüğü yüklem görevindedir ve yargı tamamlanmıştır.
Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
4
Dördüncü ve beşinci cümleleri değerlendirin.
Dördüncü cümle bir soru, beşinci cümle ise yüklemi olmayan bir betimlemedir.
Sırasıyla soru işareti (?) ve üç nokta (...) kullanımı uygundur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretleri ve Eksiltili Cümle Ayrımı

İpuçları

1
Cümlelerin sonuna bakmadan önce yüklemlerin (fiil veya ek fiil almış isim) var olup olmadığını kontrol edin.
2
İçinde 'nasıl', 'ne kadar' gibi soru sözcükleri barındıran cümlelerin birer soru cümlesi olup olmadığını değerlendirin.
3
Betimleme yapılan ve yargısı açıkça söylenmeyen ifadelerin sonuna mutlaka üç nokta gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

Nokta ve üç noktanın kullanım farklarını pekiştirmek için benzer betimleme paragrafları üzerinde çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 108Soru

Kentin gürültüsünden uzak, yeşilin her tonunu barındıran o uçsuz bucaksız vadi ( ) Şırıl şırıl akan dereler, kuş cıvıltıları, toprak kokusu ( ) Böylesine huzurlu bir ortamda insan tüm dertlerini unutmaz mı ( ) 13401340 ( ) yılında yapıldığı tahmin edilen o taş köprü ise hâlâ zamana meydan okuyor.

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (...) (?) (?)

Cevap

Sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti ve soru işareti (belirsizlik durumunda) getirilmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen işaretler Türk Dil Kurumu kurallarına tam uyum sağlar. İlk iki ifade yüklemi olmayan eksiltili cümleler olduğu için üç nokta ile bitmelidir. Üçüncü kısım soru eki içerdiği için soru işareti, son kısım ise tarih bilgisinin kesin olmamasını (tahmin) vurgulamak amacıyla soru işareti gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Eksiltili cümleleri tespit etme
Metnin ilk iki cümlesinde yüklem bulunmamaktadır.
Yüklemi söylenmemiş, tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
Soru anlamını analiz etme
'...unutmaz mı' ifadesi bir soru cümlesidir.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
3
Tarihsel belirsizliği değerlendirme
13401340 yılı kesin bir bilgi değildir, tahmine dayalıdır.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için soru işareti (?) yay ayraç içinde kullanılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (üç nokta, soru işareti) işlevleri ve belirsizlik durumunda soru işareti kullanımı.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemlerinin (eylemlerinin) olup olmadığını kontrol edin.
2
Bir tarihin yanındaki parantez, o bilginin kesinliği hakkında şüphe olduğunu gösterir.
3
Tamamlanmamış cümleler için 'üç nokta', soru anlamı taşıyan yerler için 'soru işareti' kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Ünlem işaretinin alay veya kinaye anlamında parantez içinde kullanımı ile bu sorudaki soru işareti kullanımını karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Öncelikle kesin emin olduğunuz 'mı' soru ekinden sonraki soru işaretini ve tarih belirsizliğini belirleyip seçenekleri eleyerek ilerleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 109Soru

Yunus Emre'nin 1240 ( ) yılında doğduğu rivayet edilse de hayatına dair pek çok nokta hâlâ gizemini korumaktadır ( ) İlahi aşkın tınısı, gönüllere dokunan dizeler, yalın bir Türkçe ( ) Sizce de bu ölümsüz eserler yüzyılları aşan bir güce sahip değil mi ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (?) (.) (...) (?)

Cevap

Parantez içindeki yerlere sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta ve soru işareti getirilmelidir.
Cümledeki '1240' tarihine dair rivayet olduğu belirtildiği için soru işareti (?), ilk cümle tamamlandığı için nokta (.), ikinci cümle yüklemi olmadığı için üç nokta (...) ve son cümle soru anlamı taşıdığı için soru işareti (?) getirilerek oluşturulan dizi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Belirsizlik bildiren ifadeyi tespit et.
(?)
1240 yılına dair kesin bir bilgi olmadığı 'rivayet edilse de' ifadesinden anlaşıldığı için buraya bilinmeyen/kesin olmayan tarih anlamında soru işareti gelmelidir.
2
Birinci cümlenin yargısını kontrol et.
(.)
'...korumaktadır' yüklemiyle cümle tamamlandığı ve soru/ünlem anlamı içermediği için sonuna nokta konmalıdır.
3
İkinci cümlenin yapısını incele.
(...)
'İlahi aşkın tınısı, gönüllere dokunan dizeler, yalın bir Türkçe' ifadesinde yüklem bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir ve sonuna üç nokta konur.
4
Son cümlenin anlamını belirle.
(?)
Cümle 'mi' soru ekiyle kurulmuş bir soru cümlesi olduğundan sonuna soru işareti getirilmelidir.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin temel işlevleri ve belirsizlik durumunda soru işareti kullanımı.

İpuçları

1
Cümle içinde verilen tarih kesin mi yoksa bir rivayet mi olduğuna dikkat edin.
2
Yüklemi olmayan, yargısı tamamlanmamış cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
3
1240 (?) ifadesi belirsizliği, 'Türkçe (...)' ifadesi ise cümlenin bitmediğini gösterir.

Daha Fazla Pratik

Soru işaretinin sadece soru cümlelerinde değil, parantez içinde belirsizlik/şüphe bildirmek için de kullanıldığını unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 110Soru

Adayların sınav merkezine girmeden önce yanlarında bulundurmaları yasak olan eşyaların listesini kontrol ettiniz mi ( )

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ?

Cevap

Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti (?) getirilmelidir.
Cümle, '-mi' soru ekiyle kurulmuş, net bir soru anlamı taşıyan ve karşı taraftan onay veya bilgi bekleyen bir yapıdadır. Türkçede bu tür soru cümlelerinin sonuna soru işareti (?) konulması temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini ve anlamını inceleyin.
Cümle 'kontrol ettiniz mi' ifadesiyle bitmektedir.
Cümlenin bir soru mu yoksa bildirim mi olduğunu anlamak için sonundaki eke bakılır.
2
Cümlede soru eki olup olmadığını kontrol edin.
Cümlede ayrı yazılan '-mi' soru eki bulunmaktadır.
Türkçede soru ekleri cümleye soru anlamı katar.
3
Cümlenin amacını belirleyin.
Cümle, karşı taraftan bir cevap beklemekte ve bilgi sormaktadır.
Soru anlamı taşıyan ve yanıt bekleyen her cümlenin sonuna soru işareti konulması kuraldır.

Anahtar Kavram

Soru işareti, soru eki veya sözü içeren ve soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur.

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki '-mi' ekine ve bunun cümleye kattığı anlama dikkat edin.
2
Bu cümle karşı tarafa bir bildirimde mi bulunuyor, yoksa bir cevap mı bekliyor?
3
Bilgi sormak veya yanıt almak amacıyla kurulan cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretinin geldiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İçinde soru sözcüğü (nasıl, ne zaman, kim) geçen ancak soru anlamı taşımayan cümlelerde nokta kullanıldığını unutmayın (Örn: Ne zaman geleceğini bilmiyorum.).

Alternatif Yöntem

Cümleye sözlü olarak cevap verip veremeyeceğinizi kontrol edin. Eğer 'Evet' veya 'Hayır' gibi bir cevap verilebiliyorsa, o bir soru cümlesidir ve soru işareti gerektirir.
Tahmini Süre:45s
Soru 111Soru

Türkçede bazı cümleler yapı bakımından soru sözcüğü (nasıl, niçin, ne kadar vb.) veya soru eki (-mı / -mi) içerse de temel amaçları bir soruya cevap almak değil; bir durumu bildirmek, sitemde bulunmak veya kesinleşmiş bir yargıyı ifade etmektir. Bu tür cümlelerin sonuna soru işareti (?) yerine nokta (.) konulmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti (?) getirilmesi bir noktalama yanlışına yol açar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Personel alımı sürecinde liyakat ve şeffaflık ilkelerine ne kadar sadık kalındığını bu raporla bir kez daha gördük

Cevap

Personel alımı sürecinde liyakat ve şeffaflık ilkelerine ne kadar sadık kalındığına dair kesin bir yargı bildiren cümle, soru işareti değil nokta ile bitirilmelidir.
Doğru cevap olan cümlede 'ne kadar' sözcüğü bulunsa da bu sözcük soru sorma amacı gütmemekte, liyakat ilkelerine sadık kalındığına dair bir gözlemi/yargıyı bildirmektedir. Temel yüklemi 'gördük' olan bu yapı, bir bildirme (haber) cümlesidir ve sonuna nokta (.) konulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ana yüklemini ve iletmek istediği mesajı belirleyin.
Gördük fiili ile biten cümle, bir durumu onaylama ve bildirme amacı taşımaktadır.
Soru işareti kullanımı için cümlenin bir cevap beklentisi içinde olması gerekir.
2
Cümle içindeki soru sözcüklerinin (ne kadar, hangi vb.) işlevini kontrol edin.
'Ne kadar' sözcüğü burada soru sormak için değil, miktar/derece belirten bir yan cümlecik kurmak için kullanılmıştır.
Soru sözcükleri her zaman soru cümlesi kurmaz, bazen zarf veya tamlama görevinde kullanılabilir.
3
Noktalama işaretini bağlama göre seçin.
Bildirme (haber) cümlelerinin sonuna nokta (.) konur.
Yapıca soru gibi görünse de anlamca bildirme olan cümleler soru işareti almaz.

Anahtar Kavram

Bildirme ve Soru Cümlesi Ayrımı

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki yükleme odaklanın; bir şey mi soruyor yoksa bir durumu mu anlatıyor?
2
Cümle bittiğinde 'Evet/Hayır' gibi bir cevap verme ihtiyacı hissediyor musunuz?
3
İçinde soru sözcüğü (neden, nasıl) olup da '...bilmiyorum, ...anlamadım, ...gördük' gibi ifadelerle biten cümleler genellikle bildirme cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri ve ünlem değeri taşıyan soru yapılarını inceleyerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 112Soru

Modern kamu yönetiminde liyakat prensibinin ne denli hayati bir önem taşıdığını, şeffaflık ilkesinin kurumsal başarıyı nasıl doğrudan etkilediğini aslında tüm yöneticiler çok iyi biliyor ( )

Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nokta (.)

Cevap

Cümlenin sonuna nokta (.) işareti getirilmelidir.
Doğru seçenek olan nokta kullanımı, cümlenin 'biliyor' yüklemiyle biten, yargısı tamamlanmış ve yanıt beklemeyen bir bildirme cümlesi olması nedeniyle kurala tam uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi ve temel yargıyı belirleyin.
Cümlenin yüklemi 'biliyor' sözcüğüdür.
Bir cümlenin sonuna gelecek işareti belirlemek için öncelikle o cümlenin bir yargı bildirip bildirmediğine bakılır.
2
Soru sözcüklerinin işlevini analiz edin.
'Ne denli' ve 'nasıl' sözcükleri soru sormak için değil, temel cümleye bağlı yan cümlecikler kurmak için kullanılmıştır.
İçinde soru sözcüğü bulunan her cümle soru cümlesi değildir; cümlenin tamamının bir yanıt beklemesi gerekir.
3
Cümlenin anlamca tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol edin.
Yüklem mevcut olduğu için cümle anlamca ve gramer olarak tamamlanmıştır.
Yargısı bitmiş düz cümlelerin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

İçinde soru sözcüğü bulunmasına rağmen temel cümlesi bildirme kipiyle kurulan cümlelerin sonuna soru işareti değil, nokta konur.

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki yükleme odaklanın: Bir soru mu soruyor yoksa bir bilgi mi veriyor?
2
Cümle içindeki 'nasıl' ve 'ne denli' kelimeleri sizi yanıltmasın; bu kelimeler temel yargıyı soruya dönüştürmüyor.
3
'Biliyorum, anladım, farkındayım' gibi fiillerle biten cümleler, içlerinde soru sözcüğü barındırsa bile nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

İçinde soru ifadesi olup da sonuna nokta konulan diğer cümle yapılarını (Sözde soru cümleleri hariç) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 113Soru

Aşağıdaki cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken en uygun noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

'Kamu personeli seçme sınavına hazırlık sürecinde hangi kaynaklardan yararlanmanız gerektiğini biliyor musunuz ( )'

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soru İşareti

Cevap

Cümlenin sonunda soru işareti (?) kullanılmalıdır.
Cümlede 'biliyor musunuz' ifadesiyle doğrudan bir soru sorulmaktadır. Türkçede soru eki (mı, mi, mu, mü) içeren veya soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamını ve yapısını inceleyin.
Cümle, karşı taraftan bilgi almayı amaçlayan ve 'mu' soru ekiyle biten bir soru cümlesidir.
Cümle sonu işaretini belirlemek için cümlenin bildirdiği anlamın (soru, duygu, tamamlanmış yargı vb.) tespit edilmesi gerekir.
2
Tespit edilen anlama uygun olan noktalama kuralını uygulayın.
Soru eki veya soru kelimesi içeren, soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti konur.
Dil bilgisi kurallarına göre soru işareti, cümlenin soru niteliğini tescilleyen temel işarettir.

Anahtar Kavram

Soru işareti, soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonunda kullanılır.

İpuçları

1
Cümlenin sonundaki 'musunuz' ekine dikkat edin.
2
Bu cümle karşı tarafa bir şey sormakta mıdır yoksa sadece bir bilgi mi vermektedir?
3
Bir soru cümlesine cevap verirken hangi tonlamayı kullanırsınız? Bu tonlama hangi işaretle gösterilir?

Daha Fazla Pratik

İçinde soru kelimesi (kim, nasıl, neden) geçtiği halde soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini araştırın.
Tahmini Süre:30s
Soru 114Soru

Korku, sevinç, şaşırma gibi kuvvetli duyguları dile getiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) getirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlede boş bırakılan yay ayraç içine hangi noktalama işareti getirilmelidir?

"Eyvah, anahtarımı içeride unuttum( )"

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlem İşareti (!)

Cevap

Cümledeki telaş ve korku duygusu nedeniyle sonuna ünlem işareti getirilmelidir.
Ünlem işareti içeren seçenek doğrudur çünkü cümlede 'Eyvah' ünlemiyle pekiştirilen bir korku ve telaş duygusu bulunmaktadır. Türkçede bu tür duygu yoğunluğu olan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamını ve duygu değerini inceleyin.
"Eyvah" ünlemiyle başlayan bu cümle, bir korku ve telaş bildirmektedir.
Noktalama işaretleri, cümlenin anlam yüküne göre seçilir.
2
Duygu bildiren cümleler için geçerli olan kuralı hatırlayın.
Korku, telaş ve şaşırma gibi duyguların sonunda ünlem işareti (!) kullanılır.
Yazım kuralları gereği ünlem işaretinin temel işlevi budur.
3
Diğer seçenekleri eleyin.
Cümle soru sormuyor (?), eksik bırakılmamış (...) ve sadece bilgi vermiyor (.).
Soru işareti, üç nokta ve noktanın görevleri bu cümlenin yapısına uygun değildir.

Anahtar Kavram

Duygu bildiren cümlelerde ünlem işareti kullanımı

İpuçları

1
Cümlenin başındaki 'Eyvah' kelimesinin hangi duyguyu yansıttığına odaklanın.
2
Şaşırma, korku veya heyecan bildiren cümlelerin sonunda hangi işaretin kullanıldığını düşünün.
3
Cümle bir soru sormuyor veya yarım kalmamış, sadece bir panik anını dile getiriyor.

Daha Fazla Pratik

Ünlem işaretinin cümle içinde ('Eyvah!') veya cümle sonunda ('Eyvah, ...!') kullanımı arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 115Soru

Kamu kurumlarına yapılan başvurularda sıklıkla karşılaşılan aşağıdaki ifadeyi inceleyiniz:

"Evrakların 'aslı gibidir' onayını almak için hangi birime müracaat etmem gerekiyor ( )"

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soru işareti (??)

Cevap

Cümlede 'hangi' sözcüğü ile sağlanan bir soru anlamı ve yanıt beklentisi olduğu için doğru işaret soru işaretidir (??).
Cümledeki 'hangi' sözcüğü bilgi almaya yönelik bir soru anlamı katmaktadır. Türkçede soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna soru işareti (??) getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamını ve yapısını çözümleyin.
Cümlenin bir bilgi edinme amacı güttüğü ve yanıt beklediği görülmektedir.
Noktalama işaretleri cümlenin anlamına ve işlevine göre belirlenir.
2
Cümledeki soru ekini veya soru sözcüğünü tespit edin.
'Hangi' sözcüğünün cümleye soru anlamı kattığı belirlenmiştir.
Soru anlamı taşıyan sözcükler cümlenin sonuna hangi işaretin geleceğini belirleyen temel unsurlardır.
3
Cümle sonu işaretleri kurallarını uygulayın.
Soru bildiren cümlelerin sonuna soru işareti (??) konulması gerektiği kuralı uyarınca seçim yapılmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Anahtar Kavram

Soru Anlamı Taşıyan Cümlelerin Noktalanması

İpuçları

1
Cümlede bir soru sorulup sorulmadığına ve cümlenin bir yanıt bekleyip beklemediğine dikkat edin.
2
Cümledeki 'hangi' sözcüğünün görevi üzerinde düşünün. Bu sözcük bir soru anlamı taşıyor mu?
3
Cevap gerektiren, bilgi sorma amacı taşıyan her cümlenin sonuna 'soru işareti' (??) gelir.

Daha Fazla Pratik

Soru sözcüğü içerdiği halde sözde soru cümlesi olan (cevap beklemeyen) örnekleri inceleyerek soru işaretinin kullanım alanlarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 116Soru

Türkçede soru eki olan "-mı / -mi", her zaman soru sormak amacıyla kullanılmaz; bazen cümleye zaman veya koşul (şart) anlamı kazandırarak yan cümlecik kurar. Bu tür kullanımlarda, cümle yapısı bir yanıt beklemediği için cümlenin sonuna soru işareti (?) getirilmesi noktalama hatasına yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işareti (?) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni mevzuat hükümleri yürürlüğe girdi mi kamu kurumlarındaki bürokratik işlemlerin hızı ciddi oranda artacaktır?

Cevap

Yeni mevzuat hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle ilgili koşul bildiren cümlede soru işareti değil, nokta kullanılmalıdır.
Mevzuat hükümlerinin yürürlüğe girmesini konu alan cümlede "-mi" eki soru sormak yerine, yargıyı zaman ve koşul yönünden tamamlayan bir zarf-fiil görevindedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bu tür kullanımlarda cümlenin sonuna soru işareti değil, nokta konulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki soru ekini (-mı / -mi) tespit et.
İlgili seçenekte "girdi mi" ifadesinde soru eki bulunmaktadır.
Ekin cümleye kattığı anlamı analiz etmek için ilk adımdır.
2
Ekin cümleye kattığı anlamı kontrol et.
Ek, "girdiği zaman / girmesiyle birlikte" anlamında kullanılmıştır.
Soru ekinin soru sorma dışında bir işlevle (zarf-fiil) kullanılıp kullanılmadığını anlamak gerekir.
3
Cümlenin ana yargısını (yüklemini) incele.
Ana yüklem olan "artacaktır" ifadesi bir bildirme yargısıdır, soru sormaz.
Cümlenin bir yanıt bekleyip beklemediği, sonuna gelecek işareti belirler.
4
Noktalama kuralını uygula.
Soru eki zaman/koşul anlamındaysa nokta konulur.
TDK kuralları gereği zarf-fiil işlevli soru eklerinden sonra soru işareti kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Soru Ekinin İşlevsel Farklılıkları ve Noktalama Kuralları

İpuçları

1
Cümlede soru eki olan '-mı / -mi'nin yerine 'zaman' veya 'ince/ınca' eklerini koymayı deneyin.
2
Eğer cümle 'Hava karardı mı eve gideriz' örneğindeki gibi bir zaman anlamı taşıyorsa soru işareti kullanılmaz.
3
Hatalı olan cümlede 'yürürlüğe girdiği zaman' anlamı baskındır ve yüklem bir bildirme cümlesidir.

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri ve ünlem içeren soru cümlelerinin noktalama farklarını incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Cümlenin sonuna bir cevap verip veremeyeceğinizi kontrol edin. Eğer cümle bir yanıt beklemiyorsa ve sadece bir durumun gerçekleşme vaktini belirtiyorsa nokta kullanılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 117Soru

Noktalama işaretleri, duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek için kullanılır. Özellikle cümle sonuna konulan işaretler, anlamın tamamlanıp tamamlanmadığını veya metindeki duygu tonunu belirlemede kritik bir rol oynar. İki noktadan (:) sonra gelen açıklamaların veya listelerin nasıl sonlandırılacağı ise cümlenin başlangıcındaki sınırlamalara bağlıdır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna üç nokta (...) getirilmesi uygun değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başarının sırrını şu iki temel prensibe borçluyum: disiplinli çalışmak ve hata yapmaktan korkmamak

Cevap

Başarının sırrını disiplin ve korkmamak olarak iki maddeyle sınırlayan cümlede, liste tamamlandığı için sonuna nokta konulmalıdır.
Cümle başında 'şu iki temel prensip' denilerek bir sayısal sınır getirilmiştir. Açıklama kısmında 'disiplinli çalışmak' (1) ve 'hata yapmaktan korkmamak' (2) maddeleri sıralanarak bu sınır doldurulmuştur. Anlamca ve yapıca tamamlanan bu tür cümlelerin sonuna nokta (.) getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini kontrol et.
Disiplinli çalışmak ve korkmamak ifadeleriyle biten cümlede, başta belirtilen 'iki prensip' tam olarak karşılanmıştır.
Yüklemi olmayan veya anlamca tamamlanmayan cümleler ile örneklendirmesi devam eden cümleleri ayırt etmek gerekir.
2
İki noktadan sonraki kısmın sınırını belirle.
'Şu iki temel prensip' ifadesi listenin kesin ve kapalı olduğunu gösterir.
Eğer liste 'şu prensiplerdir' şeklinde ucu açık bırakılsaydı üç nokta gerekebilirdi.
3
Diğer seçeneklerdeki eksiltili yapıları teyit et.
Diğer seçeneklerde ya yüklem yoktur ya da örnekler/koşul yarım bırakılmıştır.
Bu durumlar Türkçede üç noktanın temel kullanım alanlarıdır.

Anahtar Kavram

Tamamlanmış Liste ve Eksiltili Cümle Ayrımı

İpuçları

1
Cümlenin sonunda bir yüklem (eylem veya ek-fiil almış isim) olup olmadığını kontrol edin.
2
İki noktadan sonra yapılan açıklamalarda, listenin kaç öğeden oluşacağı başta belirtilmiş mi diye bakın.
3
Eğer cümlenin başında 'iki prensip' gibi bir sayı verilmişse ve bu kadar öğe sayılmışsa cümle bitmiştir; nokta konmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın açıklama ve örneklendirme görevleri ile bu durumlardaki büyük/küçük harf kurallarını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Örnekleri okurken cümlenin sonuna 'vardır, mevcuttur, görüyoruz' gibi bir yüklem ekleyip ekleyemediğinize bakın. Eğer bu kelimeleri eklemeden anlam kendiliğinden bitiyorsa nokta, bitmiyorsa üç nokta uygundur.
Tahmini Süre:1m 40s
ÖncekiSayfa 6 / 6
Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin