Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Millî Mücadele'nin olağanüstü şartları altında, hızlı karar alabilmek amacıyla hazırlanmış kısa ve öz bir metindir. Türk anayasa tarihinin tek "çerçeve" anayasası olarak kabul edilen bu metnin içeriği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi $1921$ Anayasası'nın düzenleme kapsamı dışında bıraktığı konulardan biridir?

Osmanlı Devleti’nde modern anayasal sürecin kilometre taşları olan $1808$ Sened-i İttifak ve $1839$ Tanzimat Fermanı, iktidarın sınırlandırılması bakımından farklı hukuki temellere dayanır. Sened-i İttifak, merkezi otorite ile yerel güçler (Ayanlar) arasındaki bir uzlaşmayı yansıtırken; Tanzimat Fermanı, padişahın kendi yetkilerini bir 'lütuf' olarak ve tek taraflı bir iradeyle sınırlandırdığı belgedir.

Buna göre, Sened-i İttifak’ın hukuki kaynağı ve padişahın iradesiyle olan ilişkisi bakımından Tanzimat Fermanı’ndan ayrılan en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulü ile birlikte Türk hukukunda yeni bir devlet düzeninin temelleri atılmış olsa da, eski hukuk düzeni ile bağlar tamamen koparılmamıştır. Bu durumun ortaya çıkardığı hukuki tablo ve 1921 Anayasası'nın teknik niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nde, padişahın mutlak yetkilerini yerel bir güç odağı olan Ayanlar ile paylaşarak Türk tarihinde ilk kez sınırladığı 1808 tarihli belge aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Türk anayasa tarihinde $1921$ Anayasası'nın 'yumuşak' ve 'çerçeve' yapısından koparak 'sert' (katı) ve 'kazuistik' bir nitelik kazanmıştır. Bir anayasanın sertlik derecesi; onun sıradan kanunlardan daha zor değiştirilmesi ve anayasal üstünlüğün teknik mekanizmalarla korunması ile ölçülür.

Buna göre, $1924$ Anayasası'nın 'sert' karakterini ve anayasanın üstünlüğü ilkesini $1921$ Anayasası'ndan ayıran en temel hukuki ve teknik düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası’nın hazırlık sürecinde temel hedef, 1961 Anayasası döneminde sıkça karşılaşılan hükümet krizlerini, meclis çalışmalarındaki tıkanıklıkları ve siyasi istikrarsızlıkları sona erdirmek olmuştur. Bu amaçla anayasaya; Cumhurbaşkanı'nın yetkilerinin artırılması, hükümetin kurulması ve düşürülmesinin belirli şartlara bağlanması gibi yürütmeyi güçlendirici mekanizmalar eklenmiştir. Siyaset biliminde ve hukuk literatüründe, parlamenter sistemin aksayan yönlerini düzeltmek ve yönetimde istikrarı sağlamak amacıyla getirilen bu düzenlemeler bütününe ne ad verilir?

Anayasa hukukunda, yürürlükte bulunan bir anayasanın yine o anayasada öngörülen yöntemlere ve sınırlara bağlı kalarak değiştirilmesini sağlayan hukuki yetkiye ne ad verilir?

$1876$ Kanun-i Esasi’nin orijinal metninde yer alan devletin nitelikleri ve padişahlık makamının hukuki statüsü ile ilgili düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa hukukunda, mevcut bir anayasanın öngördüğü usullere bağlı kalarak o anayasada değişiklik yapma yetkisini kullanan "tali kurucu iktidar" ile anayasanın çizdiği sınırlar içinde olağan yasama faaliyetlerini yürüten "kurulmuş iktidar" (yasama organı) arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde $19$. yüzyıl anayasallaşma süreci incelendiğinde; Sened-i İttifak ($1808$) bir 'misak' (sözleşme) niteliği taşımasına rağmen Türk anayasa hukukunda bir 'anayasa' olarak kabul edilmezken, Tanzimat Fermanı ($1839$) hükümdarın tek taraflı bir irade beyanı (ihsan) olmasına rağmen 'hukukun üstünlüğü' ilkesine geçişin temel taşı sayılmaktadır.

Bu iki belgenin hukuki mahiyetleri ve iktidarı sınırlandırma biçimleri arasındaki bu temel farkın gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde görev yapan "Kurucu Meclis"in yapısı, yetki paylaşımı ve anayasanın halkoyuna sunuluş yöntemi dikkate alındığında; bu sürecin hukuki niteliği ve güç dengesi hakkında yapılabilecek en isabetli değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası’nın hazırlık sürecinde görev alan "Kurucu Meclis" organlarının yetki dağılımı ve anayasanın hukuki karakteri göz önüne alındığında, hazırlık süreci ve anayasanın özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası’nın hazırlık süreci, bu süreci yürüten organların yetkileri ve hazırlanan metnin genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$1961$ Anayasası ile Türk parlamento tarihinde ilk kez çift meclisli sistem kabul edilmiş; yasama organı Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu'ndan oluşmuştur. Cumhuriyet Senatosu'nun oluşumunda, demokratik usullerle seçilen üyelerin yanı sıra bir geçiş dönemi özelliği olarak "tabii üyeler" (doğal üyeler) de yer almıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1961$ Anayasası'nda öngörülen Cumhuriyet Senatosu'nun "tabii üyeleri" arasında yer almıştır?

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Millî Mücadele'nin devam ettiği olağanüstü savaş koşullarında, devletin temel yapısını belirlemek amacıyla hazırlanan kısa ve öz bir metindir. Bu anayasa, Türk anayasa tarihinin tek "çerçeve" anayasası olma özelliğini taşır. Buna göre, $1921$ Anayasası'nda aşağıdakilerden hangisine ilişkin bir düzenleme yer almamıştır?

$1924$ Anayasası, yürürlükte kaldığı süre boyunca pek çok önemli siyasi ve hukuki değişikliğe uğramıştır. Bu doğrultuda $1937$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile Atatürk ilkeleri devletin temel nitelikleri olarak anayasa metnine dahil edilmiştir.

Buna göre, söz konusu $1937$ değişikliği ile $1924$ Anayasası'nın $2.$ maddesine eklenen temel niteliklerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Millî Mücadele'nin devam ettiği olağanüstü savaş koşulları altında, hızlı karar alabilme ve uygulama ihtiyacı doğrultusunda hazırlanmıştır. Bu anayasanın devletin yönetim şemasına ve kuvvetler arasındaki ilişkiye dair benimsediği temel prensip aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa hukukunda kurucu iktidar; anayasayı yapma, değiştirme ve bu sürecin hukuki dayanağını oluşturma yetkisini ifade eder. Asli kurucu iktidar ile tali kurucu iktidarın ortaya çıkış koşulları ve hukuki geçerlilik temelleri dikkate alındığında, bu iki kavram arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1924 Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), kabul edildiği tarihten itibaren Türkiye Cumhuriyeti’nin laik ve demokratik bir yapıya kavuşması amacıyla birçok kez değişikliğe uğratılmıştır. Bu süreçte devletin temel niteliklerini belirleyen en köklü adımlardan biri de Atatürk ilkelerinin anayasa metnine dahil edilmesidir.

Buna göre; Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve İnkılapçılık ilkeleri aşağıdaki yılların hangisinde yapılan anayasa değişikliği ile 1924 Anayasası'na eklenmiştir?

Osmanlı Devleti'nde anayasalcılık hareketlerinin ilk basamağı kabul edilen ve mutlak monarşiden hukuk devletine geçişin başlangıcı sayılan 1808 tarihli Sened-i İttifak'ın hukuki niteliği ve içeriği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?