Hukukun Temel Kavramları

Bay (A), bir mağazadan satın aldığı akıllı telefonun kamerasının kusurlu olduğunu fark etmiştir. Bunun üzerine mağazaya başvurarak telefonun ücretsiz onarılmasını veya ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini talep etmiştir.

Bay (A)'nın bu talebiyle kullandığı hak, hukuki niteliği ve kullanıldığında yarattığı sonuç bakımından aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?

Türk hukuk sisteminde, hâkimin önüne gelen somut bir uyuşmazlıkta uygulanacak yazılı bir norm bulamaması üzerine örf ve adet hukukuna başvurması, ancak orada da konuya ilişkin herhangi bir hükme rastlamaması durumunda karşılaştığı hukuki boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde bazı haklar, hak sahibinin şahsına o kadar sıkı bağlıdır ki, bu hakların ne başkasına devredilmesi ne de miras yoluyla geçmesi mümkündür. Ayrıca bu haklar, kural olarak yasal veya iradi temsilci (vasi, vekil vb.) aracılığıyla da kullanılamazlar. Bu haklara 'kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar' adı verilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar arasında yer almaz?

Hukuk düzeninde, kişilerin kurallara aykırı davranışlarına veya hukuka aykırı şekilde kurmaya çalıştıkları işlemlere yönelik öngörülen yaptırımlar (müeyyideler) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamu hizmeti yürüten bir kurumda görevli memur (S)'nin, kurumun mesai saatlerine uymaması nedeniyle yetkili disiplin amiri tarafından 'aylıktan kesme' cezasına çarptırılması, hukuk sistemimizde öngörülen aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisine bir örnektir?

Özel haklar; kullanılmalarının hukuki etkileri bakımından 'alelade (basit) haklar' ve 'yenilik doğuran (inşai) haklar' olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu iki hak kategorisinin özellikleri, hukuki rejimleri ve aralarındaki farklar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk teorisinde, bir toplumda belirli bir zamanda uygulanan kurallar bütünü ve bu kuralların dayandığı temeller farklı kavramlarla ifade edilmektedir. Bu bağlamda yapılan şu üç tanımlama dikkate alındığında:

I. Yetkili makamlarca yürürlüğe konulmuş, normlar hiyerarşisine uygun şekilde hazırlanan anayasa, kanun, yönetmelik gibi yalnızca yazılı normlar toplamı,
II. Bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan, devletin koyduğu yazılı metinlerin yanı sıra toplumda kendiliğinden oluşan ve hukukça tanınan örf-adet kurallarının tamamı,
III. Mevcut hukuk düzeninin ötesinde, insan aklına dayanan, değişmez ve her zaman ulaşılmaya çalışılan ideal adalet kuralları,

bu tanımların karşılık geldiği hukuk türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde "normlar hiyerarşisi" (kademeler silsilesi), hukuk kurallarının altlık-üstlük ilişkisini ifade eder. Bu hiyerarşiye göre, alt basamakta yer alan bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı olması mümkün değildir. Buna göre; Anayasa, kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olmamak kaydıyla, bu metinlerin uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılan hiyerarşik yapıdaki en alt basamakta yer alan yazılı kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukukunda uyuşmazlıkların çözümü sürecinde hâkimin sahip olduğu 'takdir yetkisi' ile 'hukuk yaratma' yetkisi arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkim Ahmet Bey, baktığı bir davada kanun koyucunun 'hakkaniyet' veya 'halin icabı' gibi kavramları kullanarak uyuşmazlığın çözümünü bilinçli bir şekilde yargısal değerlendirmeye bıraktığını görmüştür. Başka bir uyuşmazlıkta ise, söz konusu olaya uygulanabilecek hiçbir yazılı mevzuat hükmüne rastlamamış; yaptığı araştırmada bu konuda yerleşik bir örf ve âdet kuralının da bulunmadığını saptamıştır.

Buna göre, Hâkim Ahmet Bey'in karşılaştığı bu iki durumun hukuki niteliği ve bu süreçlerde kullanacağı yetki/yöntem eşleşmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir apartman dairesinde geç saatte gürültü yaparak komşularını rahatsız eden bir kişiye karşı; komşularının onunla konuşmayı kesmesi veya bu davranışını ayıplaması "manevi yaptırım" olarak nitelendirilirken; aynı kişinin bu eylemi nedeniyle yetkili makamlarca "idari para cezasına" çarptırılması "maddi yaptırım" olarak kabul edilir.

Bu örnekten hareketle, hukuk kurallarını din, ahlak ve görgü kuralları gibi diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Kanun koyucu tarafından bir hukuki meselenin bilerek ve isteyerek düzenlenmediği, çözümün somut olayın özelliklerine göre hâkimin takdir yetkisine bırakıldığı durumları ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Trafik kurallarını ihlal ederek kırmızı ışıkta geçen ve bu esnada başka bir araca çarparak maddi hasara yol açan bir sürücüye, trafik ekiplerince idari para cezası uygulanmış; ayrıca açılan dava sonucunda mahkemece karşı tarafın zararını ödemesine karar verilmiştir.

Bu olayda, mahkemenin sürücüyü karşı tarafın zararını karşılamaya mahkum etmesi aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisinin kapsamına girer?

Hukuki işlemlerin hükümsüzlüğü konusunda; işlemin hukuk dünyasında varlık kazanabilmesi için gereken temel unsurların eksikliği 'yokluk' yaptırımına, bu unsurlar tamam olmasına rağmen geçerlilik şartlarındaki bir sakatlık ise 'mutlak butlan' yaptırımına yol açar.

Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi tabi olduğu hükümsüzlük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Türk hukuk sisteminde "Normlar Hiyerarşisi" (Kademeler Silsilesi), hukuk kurallarının birbiriyle olan altlık-üstlük ilişkisini ve uygulama önceliğini belirler. Bu sisteme göre, hiyerarşinin üst basamağında yer alan bir norm, alt basamaktaki normun geçerlilik kaynağıdır ve alt basamaktaki kural üsttekine aykırı olamaz.

Buna göre, 1982 Anayasası ve mevcut hukuk düzenlemeleri çerçevesinde normlar hiyerarşisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk doktrininde; bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan yazılı normların tamamı 'Mevzu Hukuk', bu normlarla birlikte örf ve adet hukuku gibi yazısız kuralları da kapsayan bütün ise 'Pozitif Hukuk' (Müspet Hukuk) olarak tanımlanır. Bunlardan farklı olarak, toplumsal ihtiyaçlara ve adalet duygusuna en uygun olan, ulaşılması hedeflenen ve 'olması gereken' hukuk ise 'Tabii Hukuk' (Doğal/İdeal Hukuk) olarak adlandırılır.

Bu tanımlar ve kavramların birbirleriyle olan kapsam ilişkileri dikkate alındığında, hukuk türlerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hukuk düzeninde hak sahibine, hakkın konusu olan maddi veya maddi olmayan varlıklar üzerinde en geniş yetkileri veren ve toplumdaki istisnasız herkese karşı ileri sürülebilen hak türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuki işlemlerin hükümsüzlüğü rejiminde; işlemin kurucu unsurlarının (taraflar, irade beyanı, konu) tamamlanmış olmasına rağmen, işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda "Mutlak Butlan" yaptırımı gündeme gelir.

Buna göre, Mutlak Butlan ile sakatlanmış bir hukuki işlemi "Yokluk" yaptırımından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar ihlal edildiğinde karşılaşılan tepkiye yaptırım (müeyyide) denir. Din, ahlak ve görgü kurallarının yaptırımı 'manevi' nitelikteyken, hukuk kurallarının yaptırımı devlet gücüyle desteklenen 'maddi' bir nitelik taşır. Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde, toplumsal düzeni sağlayan kuralın ihlali sonucunda karşılaşılan yaptırım 'maddi yaptırım' niteliği taşır?

Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesinde yer alan; "Hâkim, kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı buyurduğu konularda, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir." hükmü, hukuk sistemimizde aşağıdaki boşluk türlerinden hangisinin varlığına ve doldurulma yöntemine işaret etmektedir?