Hukukun Temel Kavramları

Hukuk kurallarının ihlali durumunda karşılaşılan yaptırımlar (müeyyideler), işlemin niteliğine ve ihlal edilen kuralın ait olduğu hukuk dalına göre çeşitlilik gösterir.

Buna göre;
I. Bir taşınmaz satış sözleşmesinin, kanunun emredici hükümlerine aykırı bir konuyla düzenlenmesi sonucu baştan itibaren geçersiz sayılması,
II. Bir kamu görevlisinin, mevzuatta belirtilen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranması nedeniyle amiri tarafından 'uyarma' cezasına çarptırılması,
III. Bir valilik tarafından alınan hukuka aykırı bir idari kararın, açılan dava sonucunda yargı organı tarafından hukuk aleminden silinmesi

öneklerinde belirtilen yaptırım türleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hukuk sistemimizde haklar; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve devredilebilirlik özellikleri bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulur. Mutlak haklar herkese karşı ileri sürülebilirken, kişilik hakları kural olarak devredilemez niteliktedir. Bazı haklar ise mutlak hak kategorisinde yer almalarına ve kural olarak devredilememelerine rağmen, mahiyetleri gereği kişilik hakkı değil, malvarlığı hakkı olarak kabul edilirler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu tanıma uygun bir haktır?

Türk hukuk sisteminde hukuki işlemlerin sakatlığı ve hükümsüzlük türleri ile ilgili aşağıdaki örnek senaryolar verilmiştir:

$I.$ Evlenme ehliyetine sahip olan iki kişinin, yetkili bir evlendirme memuru huzurunda olmadan, yalnızca tanıklar önünde evlilik iradelerini açıklamaları.
$II.$ Bir taşınmazın satışına ilişkin düzenlenen sözleşmenin konusunun, emredici hukuk kurallarına aykırı olarak kamuya ait bir orman arazisi olması.
$III.$ Bir kimsenin, kendisine veya yakınlarına yönelik ağır bir korkutma (ikrah) sonucunda, iradesi sakatlanarak bir sözleşmeyi imzalamış olması.

Buna göre, bu senaryolarda söz konusu olan hukuki yaptırımlar aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Meşru bir kamu gücü tarafından desteklenen ve ihlali durumunda bireyin mal varlığına, özgürlüğüne veya haklarına yönelik somut müdahaleleri mümkün kılan kurallar bütünü, sosyal düzen kuralları içinde 'maddi yaptırım' kavramı ile öne çıkar.

Bu kavramsal çerçeve göz önüne alındığında, hukuk kurallarının yaptırımını din, ahlak ve görgü gibi diğer toplumsal normlardan ayıran temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal düzenin sağlanmasında etkili olan din, ahlak ve görgü kuralları ile hukuk kuralları arasında amaç ve içerik yönünden benzerlikler bulunabilmektedir. Ancak hukuk kuralları, uygulanabilirliği ve ihlal edilmesi durumunda ortaya çıkan sonuçların niteliği bakımından diğerlerinden kesin bir çizgiyle ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel ölçüttür?

Bir kimsenin, mülkiyetinde bulunan bir taşınır malı teslim etme borcunu vadesi gelmesine rağmen kendi rızasıyla yerine getirmemesi üzerine, alacaklının talebiyle yetkili devlet makamlarınca bu malın borçludan zorla alınarak alacaklıya verilmesi şeklinde uygulanan yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde, hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlığın çözümü için ne yazılı kaynaklarda (kanun, yönetmelik vb.) ne de yazısız kaynaklarda (örf ve âdet hukuku) uygulanabilir bir hüküm bulamaması durumu ve bu durumda izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından (maddi unsurlarından) en az birinin eksik olması nedeniyle, işlemin hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılması yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kimsenin borçlandığı bir edimi (yükümlülüğü) kendi rızasıyla zamanında yerine getirmemesi durumunda; alacaklının talebi üzerine devlet gücü aracılığıyla bu edimin zorla yerine getirilmesini sağlayan hukuk yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde 'normlar hiyerarşisi' ilkesi gereği, bir alt basamakta yer alan kuralın üst basamaktaki kurala aykırı olmaması ve onun sınırlarını aşmaması esastır. $1982$ Anayasası'nın belirlediği bu hiyerarşik düzene göre, çeşitli hukuk kaynakları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi hatalı bir bilgidir?

Kanun koyucunun bir konuda bilerek ve isteyerek düzenleme yapmadığı, çözümün somut olayın özelliklerine göre hâkimin takdir yetkisine bırakıldığı durumlarda ortaya çıkan boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının tam olması durumunda, işlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırılığı 'Butlan' yaptırımını doğururken; işlemin en temel kurucu öğelerinden birinin eksikliği 'Yokluk' yaptırımını doğurur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir 'Yokluk' örneğidir?

Hukuk kurallarının uygulanmasında karşılaşılan boşluk türlerinden; kanun koyucunun bir meseleyi bilinçli olarak düzenlemeyip çözümünü hâkimin takdir yetkisine bıraktığı durum ile kanunda olaya uygulanabilecek hiçbir yazılı hükmün yer almaması durumu aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak eşleştirilmiştir?

Hukuk teorisinde normların kaynağına ve geçerlilik alanına yönelik yapılan doktriner sınıflandırmalar, uygulayıcılar için hangi kuralın "yürürlükte" olduğunu belirlemede rehberlik eder. Bu bağlamda pozitif hukuk, mevzu hukuk ve tabii hukuk arasındaki sistematik ilişki değerlendirildiğinde, aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?

Hukuk teorisyenleri tarafından yapılan bir tasnifte şu iki temel tanıma yer verilmiştir:

1. İnsan aklıyla ulaşılan, her türlü yazılı kuralın üzerinde yer alan ve ulaşılması hedeflenen 'olması gereken' ideal adaleti temsil eden hukuk anlayışı.
2. Belli bir toplumda belirli bir zamanda fiilen yürürlükte olan, kaynağını hem yetkili makamlarca konulan metinlerden hem de toplumsal geleneklerden alan kurallar bütünü.

Bu tanımların karşılık geldiği hukuk türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Hukuk sistemimizde özel haklar, kullanılmalarının hukuki etkilerine göre 'alelade haklar' ve 'yenilik doğuran (inşai) haklar' olarak sınıflandırılır. Yenilik doğuran haklar ise kendi içinde kurucu, değiştirici ve bozucu olarak alt dallara ayrılır.

I. Bir işçinin istifa dilekçesi vererek iş sözleşmesini tek taraflı sonlandırması
II. Satın alınan ayıplı bir bilgisayarın bedelinden indirim talep edilmesi
III. Bir temsilcinin yetkilerinin 'azil' yoluyla geri alınması
IV. Mülkiyet hakkına dayanarak bir eşyanın zilyetliğinin geri istenmesi
V. Bir vatandaşın dilekçe hakkını kullanarak kamu kurumuna başvurması

Yukarıda verilenlerden hangileri 'bozucu yenilik doğuran hak' kullanımı kapsamında değerlendirilir?

Bir gazetenin, ünlü bir iş insanı hakkında gerçeğe aykırı ve asılsız haberler yaparak bu kişinin toplum nezdindeki itibarını zedelemesi üzerine, iş insanı mahkemeye başvurmuştur. Yapılan yargılama sonucunda mahkeme, söz konusu gazetenin mağdur edilen iş insanına yaşadığı manevi yıkımın ve itibar kaybının bir nebze de olsa telafi edilmesi amacıyla belirli bir miktar para ödemesine hükmetmiştir.

Bu olayda, mahkemenin verdiği karar aşağıdaki yaptırım (müeyyide) türlerinden hangisinin kapsamına girmektedir?

Özel haklar, hak sahibinin bu hakkı bir başkasına devredip devredemeyeceği esasına göre bir ayrıma tabi tutulur. Malvarlığı hakları kural olarak devredilebilirken, kişinin varlığına ve kişiliğine sıkı sıkıya bağlı olan hakların devri mümkün değildir. Bu bilgiler ışığında, aşağıdakilerden hangisi kural olarak başkasına devredilmesi mümkün olmayan (kişiye sıkı sıkıya bağlı) haklardan biridir?

Bir uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak hukuk kurallarının birbirleriyle olan öncelik ve üstünlük ilişkisini (normlar hiyerarşisi) değerlendiren bir hukukçunun, 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde yaptığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

$I.$ Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilik işlemi,
$II.$ Ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olan bir kimsenin gerçekleştirdiği evlilik işlemi,
$III.$ Hukuka aykırı bir idari işlemin, idari yargı mercileri tarafından geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması.

Yukarıda verilen durumların tabi olduğu hukuki yaptırım (müeyyide) türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?