İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve Kamulaştırma

76 soru

$2942$ sayılı Kamulaştırma Kanunu ve $1982$ Anayasası hükümleri doğrultusunda, idarenin kamu yararı amacıyla başvurduğu mal edinme yöntemleri ve kamulaştırma usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İstimval, kural olarak taşınır malların mülkiyetinin veya kullanma hakkının idareye geçirilmesini sağlayan ve sadece olağanüstü durumlarda başvurulan bir yöntemdir.

İdare ile malikin 'satın alma usulü' çerçevesinde anlaşarak taşınmazın devrini gerçekleştirmesi durumunda; bu işlem kamulaştırma hükmünde olup, malikin bedele veya işleme karşı dava açma hakkı yoktur.

Köy tüzel kişiliği yararına yapılacak kamulaştırmalarda kamu yararı kararını Köy İhtiyar Heyeti alır ve bu karar ilçelerde kaymakam, illerde vali tarafından onaylandığında tekemmül eder.

Acele kamulaştırma usulünde, taşınmazın kıymet takdiri idare bünyesinde kurulan 'Kıymet Takdir Komisyonu' tarafından yapılarak bedel bankaya yatırılır ve taşınmaza el konulur.

Kamulaştırma işleminin (kamu yararı kararının) iptali istemiyle açılacak davalar idari yargıda görülürken; bedelin tespiti ve tescili talepli davalar taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Acele kamulaştırma usulünde, taşınmazın kıymet takdiri idare bünyesinde kurulan 'Kıymet Takdir Komisyonu' tarafından yapılarak bedel bankaya yatırılır ve taşınmaza el konulur.

Cevap

Acele kamulaştırma usulünde kıymet takdirinin idare bünyesindeki komisyon tarafından yapıldığını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu usulde değer tespiti mahkemece görevlendirilen bilirkişilerce gerçekleştirilir.

Acele kamulaştırma usulünü düzenleyen Kamulaştırma Kanunu'nun

27

. maddesine göre; kıymet takdiri idari bir komisyon tarafından değil, taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından seçilen bilirkişi kurulu marifetiyle yapılır. Mahkeme bu tespiti

7

gün içinde sonuçlandırmak zorundadır. İdarenin kendi bünyesinde kurduğu 'Kıymet Takdir Komisyonu' ise sadece olağan kamulaştırma sürecindeki satın alma aşamasında tahmini bedel belirlemekle görevlidir.

Adım Adım Çözüm

İdarenin mal edinme yöntemlerini (kamulaştırma, istimval, geçici işgal) ve bunların uygulama şartlarını değerlendir.

İstimvalin olağanüstü durumlarda taşınırlar için, kamulaştırmanın ise kamu yararı için taşınmazlar üzerinde uygulandığı teyit edilir.

Kavramsal ayrımı netleştirmek.

Kamulaştırma sürecindeki 'satın alma usulü'nün hukuki sonuçlarını analiz et.

Bu yöntemle uzlaşılan işlemlere karşı dava açılamayacağı sonucuna varılır.

Yasal kesinliği kontrol etmek.

2942

sayılı Kanun'un

27

. maddesinde düzenlenen 'acele kamulaştırma' prosedürünü incele.

Acele kamulaştırmada kıymet takdirinin mahkemece (Asliye Hukuk) seçilen bilirkişiler tarafından

7

gün içinde yapılması gerektiği belirlenir.

Yanlış olan idari basamağı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma Usulleri ve Yargısal Denetim

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedelinin taksitlendirilme süreleri ve faiz oranları ile 'geçici işgal' kararını veren yetkili merciyi (İl İdare Kurulu) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

$2942$ sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca, idarenin kamu yararı amacıyla bir taşınmaza yönelik gerçekleştirdiği kamulaştırma (istimlak) süreci ve bu sürecin unsurları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Köy yararına yapılacak kamulaştırmalarda kamu yararı kararı Köy İhtiyar Meclisi tarafından alınır; ancak bu karar kaymakam veya vali tarafından onaylanmadıkça kesinleşerek icrailik kazanmaz.

İdarenin savaş, seferberlik veya olağanüstü durumlarda kamu hizmetlerinin aksamaması için taşınmaz malların mülkiyetini zorla devralmasına 'istimval' denir ve bu işlemin bedeli kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesince belirlenir.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası sırasında malik tarafından 'kamu yararı kararı'na karşı açılan iptal davasında yürütmeyi durdurma kararı verilmedikçe, Asliye Hukuk Mahkemesi bedel tespitine yönelik yargılamayı durduramaz.

Acele kamulaştırma usulünde (madde

27

), idare tarafından mahkemeye başvurulmadan önce 'satın alma usulü'nün tüketilmesi ve uzlaşma komisyonu ile görüşme yapılması dava şartıdır.

Kamu tüzel kişileri arasında bir taşınmazın devri söz konusu olduğunda, taraflar bedel konusunda anlaşamazlarsa uyuşmazlık taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesinde çözülür ve mahkemenin kararı kesindir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köy yararına yapılacak kamulaştırmalarda kamu yararı kararı Köy İhtiyar Meclisi tarafından alınır; ancak bu karar kaymakam veya vali tarafından onaylanmadıkça kesinleşerek icrailik kazanmaz.

Cevap

Köy yararına yapılacak kamulaştırmalarda kamu yararı kararının Köy İhtiyar Meclisi tarafından alınması ve mülki amir (kaymakam veya vali) onayı ile kesinleşmesi doğru ifadedir.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere,

2942

sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun

5

. ve

6

. maddelerine göre köy yararına kamulaştırmalarda karar organı Köy İhtiyar Meclisidir. Ancak bu idari işlemin kesinleşip hukuki sonuç doğurabilmesi için vesayet makamı olan mülki amirin (ilçede kaymakam, ilde vali) onayı şarttır.

Adım Adım Çözüm

Kamulaştırma sürecinde kamu yararı kararı (KYK) alma yetkisini analiz et.

Kanuna göre köy düzeyindeki kamu yararı kararları Köy İhtiyar Meclisi tarafından alınır.

Yerinden yönetim ilkesi gereği karar yetkisi meclistedir.

KYK kararının kesinleşme (icrailik) şartını kontrol et.

Köy meclisinin aldığı karar, hiyerarşik veya vesayet denetimi kapsamında kaymakam veya valinin onayına tabidir.

2942

sayılı Kanun

6

. maddesi onay mekanizmasını mülki amire bırakmıştır.

Diğer mal edinme ve uyuşmazlık yöntemleriyle karşılaştır.

İstimval taşınırlar içindir, kamu kurumları arası uyuşmazlık Danıştay'dadır, acele kamulaştırmada uzlaşma ön şart değildir.

Hukuksal terminolojideki ince ayrımların yapılması doğru cevabı teyit eder.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma Süreci ve Yetkili Merciler

Soru 3Soru →

İdarenin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla özel mülkiyette bulunan mallara yönelik gerçekleştirdiği mal edinme yöntemleri ile ilgili olarak, 'istimval' (yükümlülük) usulü hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Savaş, seferberlik veya olağanüstü hal gibi durumlarda başvurulan; kural olarak taşınır malların mülkiyetini, taşınmazların ise sadece kullanımını idareye geçiren yöntemdir.

Bayındırlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında ihtiyaç duyulan kum, taş ve toprak gibi malzemelerin temini için özel mülkiyetteki taşınmazlara geçici olarak el konulmasıdır.

Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin, kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde mülkiyetinin kanunla kamuya geçirilmesi işlemidir.

Özel mülkiyetteki taşınmaz malların tamamının veya bir kısmının, kamu yararı amacıyla bedeli peşin ödenmek şartıyla zorla satın alınmasıdır.

İdarenin bir taşınmaza, mevzuatta öngörülen usullere uymadan ve herhangi bir hukuki işlem tesis etmeden fiilen el koymasıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş, seferberlik veya olağanüstü hal gibi durumlarda başvurulan; kural olarak taşınır malların mülkiyetini, taşınmazların ise sadece kullanımını idareye geçiren yöntemdir.

Cevap

İstimval; savaş, seferberlik veya olağanüstü hal durumlarında, idarenin taşınır malların mülkiyetine veya taşınmazların kullanım hakkına el koymasını sağlayan bir yöntemdir.

Doğru seçenek olan ifadede belirtildiği üzere istimval; olağanüstü dönemlerde ortaya çıkan acil kamu ihtiyacını karşılamak için başvurulan, taşınır malların mülkiyetini veya taşınmazların sadece kullanımını idareye geçiren bir yetkidir.

Adım Adım Çözüm

Malın türünü analiz etme

İstimval taşınır mallarda mülkiyeti, taşınmaz mallarda ise sadece kullanım hakkını idareye verir.

Kamulaştırmadan en temel farkı, taşınır malları da kapsamasıdır.

Koşulları değerlendirme

İstimval sadece olağanüstü hallerde (savaş, OHAL vb.) uygulanır.

Anayasal mülkiyet hakkına yapılan bu ağır müdahale, ancak istisnai durumlarda meşru kabul edilir.

Diğer yöntemlerle karşılaştırma

Geçici işgal sadece bayındırlık işleri için, devletleştirme ise özel işletmeler içindir.

Her bir yöntemin uygulama alanı ve hukuki dayanağı farklıdır.

Anahtar Kavram

İdarenin mal edinme yöntemleri arasındaki teknik farklar (özellikle taşınır-taşınmaz ve olağan-olağanüstü durum ayrımı).

İpuçları

İstimvalin uygulanabilmesi için ülkenin içinde bulunduğu dönemin niteliğine (olağan/olağanüstü) odaklanın.

Bu yöntemin sadece taşınmazları değil, kamyon, iş makinesi gibi taşınır malları da kapsadığını hatırlayın.

İstimvalde taşınmazın mülkiyeti değil, sadece belirli bir süre kullanımı (örneğin bir binanın hastane olarak kullanılması) idareye geçer.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedelinin ödenme usulleri ve taksitlendirme şartlarını (özellikle tarım reformu ve büyük enerji projeleri istisnalarını) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 4Soru →

İdare, yürüttüğü kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşınmaz mallara sahip olmak amacıyla çeşitli hukuki yöntemler kullanmaktadır. İdarenin kamu yararı amacıyla, özel mülkiyette bulunan bir taşınmazın mülkiyetini, bedelini peşin ödemek kaydıyla ve kanunda gösterilen esaslara göre tek taraflı bir işlemle elde etmesi yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamulaştırma

İstimval

Devletleştirme

Geçici İşgal

Kamulaştırmasız El Atma

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamulaştırma

Cevap

İdarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyetteki bir taşınmazın mülkiyetini zorla elde etmesine Kamulaştırma denir.

Kamulaştırma kavramı, kamu tüzel kişilerinin kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılığını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamına veya bir kısmına el koymasıdır. Tanımdaki taşınmaz vurgusu ve mülkiyet devri bu seçeneği doğrular.

Adım Adım Çözüm

İşlemin konusunu belirle.

Taşınmaz mal.

Kamulaştırma sadece taşınmaz mallar (arazi, bina vb.) için geçerlidir.

İşlemin amacını ve ödeme şeklini kontrol et.

Kamu yararı ve peşin ödeme.

Anayasa gereği kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin ödenmelidir.

Hukuki niteliği saptanmalıdır.

Mülkiyetin devri.

Geçici işgalden farkı, mülkiyetin tamamen el değiştirmesidir.

Anahtar Kavram

İdarenin Taşınmaz Mal Edinme Yöntemleri (Kamulaştırma)

İpuçları

İşlemin bir 'taşınmaz' (gayrimenkul) mülkiyeti üzerinde gerçekleştiğine dikkat edin.

Bu işlem Anayasa'nın 46. maddesinde düzenlenmiştir ve bedelin peşin ödenmesi kuraldır.

Özel bir teşebbüsün (şirketin) devralınması ile bir arazinin yol yapımı için alınması arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedelinin taksitle ödenebileceği durumları (tarım reformu, ormanlaştırma vb.) inceleyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 5Soru →

1982 Anayasası ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; idarenin mal edinme yöntemleri, kamulaştırma süreci ve bu sürece bağlı haklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Kamulaştırma bedelinin taksitlendirilerek ödenmesinin öngörüldüğü durumlarda, taksitlere uygulanacak faiz oranı, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranından az olamaz.

İstimval, olağanüstü durumlarda idarenin kamu yararı gereği taşınır malların mülkiyetini veya kullanma hakkını elde etmesini sağlayan, bedeli kural olarak peşin ödenen bir yöntemdir.

Kamulaştırma işleminin kesinleşmesinin üzerinden beş yıl geçmesine rağmen, taşınmazın kamulaştırma amacına veya bir başka kamu yararına yönelik ihtiyaca tahsis edilmemesi durumunda malik geri alma hakkını kullanabilir.

Geri alma hakkı; kamulaştırılan taşınmazın 5 yıl içinde amacına uygun kullanılmaması halinde doğan mutlak bir haktır ve idarenin bu sürede taşınmazı başka bir kamu yararı için tahsis etmesi durumunda dahi malik tarafından öncelikle kullanılabilir.

Acele kamulaştırma usulünde, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere taşınmaza el konulabilir; bu yöntem sadece milli müdafaa mükellefiyeti veya Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen özel hallerde uygulanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geri alma hakkı; kamulaştırılan taşınmazın 5 yıl içinde amacına uygun kullanılmaması halinde doğan mutlak bir haktır ve idarenin bu sürede taşınmazı başka bir kamu yararı için tahsis etmesi durumunda dahi malik tarafından öncelikle kullanılabilir.

Cevap

Geri alma hakkının, taşınmazın başka bir kamu yararına tahsis edilmesi durumunda dahi engellenemeyeceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü kanun bu durumda hakkın kullanımını engellemektedir.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 23. maddesine göre, geri alma hakkının kullanılabilmesi için taşınmazın kamulaştırma amacına uygun kullanılmamasının yanı sıra 'başka bir kamu yararına yönelik ihtiyaca da tahsis edilmemiş olması' gerekir. Eğer idare, beş yıl içinde taşınmazı ilk amacından farklı fakat başka bir kamu yararı için kullanmaya karar verirse, malikin geri alma hakkı ortadan kalkar. Ayrıca geri alma hakkı mutlak bir hak değil, kanuni şartların gerçekleşmesine bağlı bir haktır.

Adım Adım Çözüm

Kamulaştırma Kanunu Madde 23'teki geri alma şartlarını analiz et.

Geri alma hakkı, taşınmazın kesinleşen kamulaştırma tarihinden itibaren 5 yıl içinde kullanılmaması durumunda doğar.

Hakkın doğumu için gerekli olan süreyi ve şartı belirlemek.

Geri alma hakkının istisnalarını incele.

Taşınmazın başka bir kamu yararına yönelik ihtiyaca tahsis edilmesi veya belirli büyük projeler kapsamında olması durumunda bu hak kullanılamaz.

İdarenin kamu yararı konusundaki süreklilik ve esneklik yetkisini anlamak.

Hakkın hukuki niteliğini değerlendir.

Geri alma hakkı bir mutlak hak değil, şartlara bağlı bir 'yenilik doğuran hak'tır.

Hukuki terminolojideki hatayı tespit etmek.

Seçenekteki 'engellenemez' ifadesi ile kanun metnini karşılaştır.

Kanun metni açıkça 'kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek lüzumsuz bir hale terk edilirse' şartını aradığı için, başka amaçla kullanım hakkı engeller.

Hukuki yanlışlığın temelini ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Kamulaştırmada Geri Alma Hakkı ve İstisnaları

İpuçları

Geri alma hakkının kullanılabilmesi için taşınmazın idarece 'hiçbir şekilde' kamu yararı için kullanılmıyor olması gerekir.

İdare, kamulaştırdığı bir alanı okul yapmak yerine park yaparsa ve bu durum kamu yararı taşıyorsa malik taşınmazı geri alabilir mi?

Daha Fazla Pratik

İstimval ve Geçici İşgal arasındaki farkları belirleyen bir soru çözerek kavramsal ayrımı güçlendirin.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 6Soru →

$2942$ sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri ve idare hukukunun genel ilkeleri dikkate alındığında, idarenin mal edinme yöntemleri ve kamulaştırma süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili işlemleri için görevli ve yetkili yargı mercii, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesidir.

İdare, kamu yararı kararının verilip onaylanmasından sonra kamulaştırma bedelini mahkeme yoluyla tespit ettirmeden önce taşınmazı satın alma usulü ile edinmeyi denemelidir.

Kamulaştırma Kanunu'na göre, köy tüzel kişiliği yararına yapılacak kamulaştırmalarda kamu yararı kararı verme yetkisi o yerin kaymakamına aittir.

Olağanüstü durumlarda idarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların mülkiyetini zorla kazanması için başvurduğu yönteme istimval denir.

Kamulaştırma bedeli kural olarak peşin ve nakden ödenmekle birlikte, taksitlendirme yapılan hallerde taksitlendirme süresi en fazla

5

yılı geçemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü durumlarda idarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların mülkiyetini zorla kazanması için başvurduğu yönteme istimval denir.

Cevap

İdarenin olağanüstü durumlarda taşınmazların mülkiyetini edinmek için istimval yöntemini kullandığına dair ifade yanlıştır; çünkü istimval yalnızca taşınır (menkul) mallar için geçerlidir.

İdare hukukunda 'istimval' yöntemi, olağanüstü durumlarda idarenin kamu yararı amacıyla özel kişilere ait taşınır (menkul) malların mülkiyetini veya taşınmazların kullanımını edinmesi işlemidir. Taşınmaz bir malın mülkiyetinin idareye geçmesi ise ancak 'kamulaştırma' ile mümkündür. Bu nedenle taşınmazların mülkiyetinin istimval yoluyla kazanılacağını belirten ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

İstimval kavramının hukuki sınırlarını hatırla.

İstimval; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde idarenin ihtiyaç duyduğu taşınır mallara el koyması yöntemidir.

İstimval ve kamulaştırma arasındaki temel fark, el atılan malın niteliğidir (taşınır vs. taşınmaz).

Seçeneklerdeki mülkiyet konusunu analiz et.

Hatalı seçenekte mülkiyeti edinilen varlığın 'taşınmaz' olduğu belirtilmiştir.

Taşınmaz malların mülkiyetinin kamuya geçirilmesi ancak kamulaştırma ile mümkündür.

Diğer seçeneklerin hukuki doğruluğunu teyit et.

Bedel tespiti için asliye hukuk mahkemesinin yetkili olması, satın alma usulünün zorunluluğu, kaymakamın onay yetkisi ve

5

yıllık taksit sınırı mevzuata uygundur.

2942 sayılı Kanun ve Anayasa hükümleri bu prosedürleri net bir şekilde tanımlamıştır.

Anahtar Kavram

İstimval ve Kamulaştırma Arasındaki Konu Farkı (Taşınır vs. Taşınmaz)

Daha Fazla Pratik

Acele kamulaştırma ile normal kamulaştırma arasındaki usul farklarını, özellikle mahkemenin 7 günlük süresini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

İdare, kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyette bulunan taşınmazlara kamulaştırma yoluyla el koyabilir. 1982 Anayasası'na göre kural olarak kamulaştırma bedelinin nakden ve peşin ödenmesi gerekse de bazı özel durumlarda bu bedelin taksitlendirilmesine imkân tanınmıştır.

Buna göre, kamulaştırma bedelinin ödenmesi ve taksitlendirilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz ve bu taksitlerin eşit olarak ödenmesi zorunludur.

Taksitlendirilen kısımlara devlet alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı uygulanır.

Tarım reformu, büyük enerji ve sulama projeleri ile yeni ormanların yetiştirilmesi amaçlı kamulaştırmalarda taksitlendirme yapılabilir.

Doğrudan doğruya işletilen toprağın kamulaştırılması halinde, küçük çiftçiye ödenecek bedel projenin maliyeti göz önünde bulundurularak beş yıla kadar taksitlendirilebilir.

Taksitlendirme yapılabilmesi için bu durumun kanunda açıkça öngörülmüş olması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğrudan doğruya işletilen toprağın kamulaştırılması halinde, küçük çiftçiye ödenecek bedel projenin maliyeti göz önünde bulundurularak beş yıla kadar taksitlendirilebilir.

Cevap

Doğrudan doğruya işletilen toprağın kamulaştırılması halinde küçük çiftçiye ödenecek bedelin taksitlendirilebileceğini belirten ifade yanlıştır; bu bedel her durumda peşin ödenmelidir.

1982 Anayasası'nın 46. maddesine göre, büyük projeler için taksitlendirme imkanı getirilmiş olsa da, küçük çiftçinin doğrudan doğruya işlediği toprağın kamulaştırma bedeli hiçbir şekilde taksitlendirilemez ve mutlaka peşin olarak ödenir. Bu, küçük çiftçiyi koruyan anayasal bir emirdir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın kamulaştırma bedeline ilişkin genel kuralını belirle.

Genel kural bedelin nakden ve peşin ödenmesidir.

Mülkiyet hakkının korunması gereği idare bedeli ödemeden mülkiyeti devralamaz.

Anayasa'daki taksitlendirme istisnalarını kontrol et.

Tarım reformu, enerji, sulama, iskân, kıyıların korunması ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda 5 yıla kadar taksit yapılabilir.

Büyük bütçeli projelerin kamu yararını aksatmaması için ödeme kolaylığı sağlanmıştır.

Taksitlendirme yapılamayacak 'mutlak peşin ödeme' grubunu tespit et.

Küçük çiftçinin doğrudan doğruya işlediği toprak bedeli bu istisnanın dışındadır.

Anayasa koyucu, küçük çiftçiyi ekonomik olarak korumak amacıyla toprağının bedelinin her koşulda peşin ödenmesini hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma Bedelinin Ödenmesi ve Küçük Çiftçi Güvencesi

İpuçları

Kamulaştırmada genel kural bedelin peşin ödenmesidir, ancak bazı büyük projelerde 5 yıla kadar taksit yapılabilir.

Anayasa, sosyal devlet ilkesi gereği küçük toprak sahiplerini büyük projelere karşı korur.

Küçük çiftçinin bizzat işlediği toprağın bedeli, proje ne kadar büyük olursa olsun taksitlendirilemez.

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma süreci ile olağanüstü durumlarda başvurulan 'istimval' (taşınır mal edinme) arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 8Soru →

İdare, kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyette bulunan mal veya teşebbüslere yönelik çeşitli yöntemlerle müdahalede bulunarak mal edinebilmektedir. İdarenin mal edinme yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamulaştırma bedeli nakden ve peşin ödenir; ancak tarım reformu veya büyük enerji projeleri gibi kanunla belirtilen durumlarda beş yılı aşmamak üzere taksitlendirilebilir.

İstimval, kural olarak olağanüstü durumlarda idarenin ihtiyaç duyduğu taşınır malların mülkiyetini veya taşınmazların kullanma hakkını elde etmesini sağlayan bir yöntemdir.

Devletleştirme, kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde özel teşebbüslerin mülkiyetinin kanunla kamuya geçirilmesi işlemidir.

Geçici işgal, bir bayındırlık hizmetinin yürütülmesi sırasında ihtiyaç duyulan taşınmazın mülkiyetinin, idari bir kararla idareye geçmesini sağlayan yöntemdir.

Kamulaştırma sürecinde idare ile malik arasında bedel konusunda uzlaşma sağlanamazsa, asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici işgal, bir bayındırlık hizmetinin yürütülmesi sırasında ihtiyaç duyulan taşınmazın mülkiyetinin, idari bir kararla idareye geçmesini sağlayan yöntemdir.

Cevap

Geçici işgal yönteminde taşınmazın mülkiyeti idareye geçmez; bu yöntem sadece geçici kullanım hakkı sağlar.

Geçici işgal yöntemi, bir bayındırlık (yol, baraj vb.) hizmetinin görülmesi sırasında ihtiyaç duyulan kum, çakıl gibi maddeleri almak veya araçları park etmek amacıyla çevredeki 'boş' taşınmazlara geçici olarak el konulmasıdır. Bu işlemde taşınmazın mülkiyeti idareye geçmez, sadece kullanım hakkı elde edilir. Bu nedenle mülkiyetin idareye geçtiğini belirten ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Yöntemlerin kapsamını analiz et

Kamulaştırma taşınmaz mülkiyeti, Devletleştirme özel teşebbüs mülkiyeti, İstimval olağanüstü haldeki ihtiyaçlar içindir.

Her mal edinme yönteminin konusu ve hukuki sonucu farklıdır.

Geçici işgalin hukuki niteliğini incele

Geçici işgal, sadece bayındırlık hizmetleri için ve sadece boş taşınmazlar üzerinde mülkiyeti devretmeden yapılan bir işlemdir.

Hukuki tanım gereği mülkiyet devri değil, zilyetliğin geçici kullanımı söz konusudur.

Bedel tespiti ve ödeme usullerini doğrula

Anayasa m.46 uyarınca bedelin peşin ödenmesi asıl, taksitlendirme (5 yıl) istisnadır.

Mülkiyet hakkının korunması gereği ödeme usulleri anayasal güvence altındadır.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri Arasındaki Farklar

İpuçları

İdarenin mal edinme yöntemlerinde hangisinin mülkiyeti kalıcı olarak devrettiğine, hangisinin sadece kullanım hakkı verdiğine dikkat edin.

Geçici işgal adı üstünde 'geçici' bir durumdur ve sadece bayındırlık hizmetlerinin etrafındaki arazileri kapsar.

Daha Fazla Pratik

Acele kamulaştırma ile normal kamulaştırma arasındaki usul farklarını ve yürütmeyi durdurma davalarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 9Soru →

Bir kamu kurumunun yol yapım çalışması nedeniyle ihtiyaç duyduğu özel mülkiyetteki bir taşınmazın kamulaştırılması sürecinde, idare ile malik arasında yürütülen "satın alma usulü" görüşmeleri neticesinde bir uzlaşma sağlanamamıştır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca, bu aşamadan sonra izlenecek bedel tespiti ve mülkiyetin intikali süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine başvurarak taşınmazın bedelinin tespiti ve bu bedelin ödenmesi karşılığında taşınmazın idare adına tescili talebiyle dava açar.

Uzlaşma sağlanamadığı hallerde idare, taşınmaza acelelik kararı olmaksızın doğrudan el koyabilir ve bedel takdirini taşınmazı kullanmaya başladıktan sonra yapar.

Kamulaştırma bedeline ilişkin uyuşmazlıklar, işlemin bir kamu hukuku işlemi olması nedeniyle yalnızca idari yargı kolundaki idare mahkemelerinde çözüme kavuşturulur.

Belediyeler tarafından yürütülen bu süreçte kamu yararı kararı, merkezi yönetimin hiyerarşik denetimi yetkisi kapsamında her durumda ilgili bakanlık tarafından onaylanmalıdır.

Kamulaştırma yetkisi kamu gücü ayrıcalığı olduğu için, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan fakülte veya şube müdürlüğü gibi her türlü idari birim bu davayı açabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine başvurarak taşınmazın bedelinin tespiti ve bu bedelin ödenmesi karşılığında taşınmazın idare adına tescili talebiyle dava açar.

Cevap

Satın alma usulüyle sonuç alınamayan durumlarda idarenin asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açması gerekir.

Satın alma usulü ile uzlaşma sağlanamadığında idare, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesi gereğince taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine başvurur. Mahkeme, bilirkişiler marifetiyle taşınmazın değerini (bedelini) tespit eder ve bu bedelin peşin olarak malik adına yatırılması şartıyla taşınmazın idare adına tesciline karar verir.

Adım Adım Çözüm

Satın alma usulünün başarısız olduğunun tespiti

Uzlaşmazlık tutanağı düzenlenir.

Dava açılabilmesi için öncelikle satın alma usulünün denenmiş olması kanuni bir ön şarttır.

Yetkili mahkemeye başvuru

Taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesine dava dilekçesi verilir.

Bedel tespiti ve mülkiyetin tescili yetkisi adli yargıya bırakılmıştır.

Bedelin belirlenmesi ve bloke edilmesi

Mahkemece belirlenen bedel, bankaya malik adına yatırılır.

Anayasa uyarınca kamulaştırma bedelinin kural olarak peşin ve nakden ödenmesi zorunludur.

Tescil kararı

Mahkeme taşınmazın idare adına tesciline karar verir.

Mülkiyetin idareye geçişi mahkeme kararıyla kesinleşmiş olur.

Anahtar Kavram

Kamulaştırmada Bedel Tespiti ve Tescil Davası Usulü

Daha Fazla Pratik

Kamulaştırma bedelinin taksitle ödenebileceği istisnai durumları (enerji, sulama, tarım reformu vb.) ve azami taksit süresini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 10Soru →

$1982$ Anayasası ve $2942$ sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri uyarınca, idarenin mal edinme yöntemlerinden biri olan "Kamulaştırma" ve "Devletleştirme" süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuki açıdan yanlıştır?

Kamulaştırma bedeli kural olarak peşin ödenir; ancak tarım reformu, büyük enerji ve sulama projeleri gibi özel amaçlarla bedelin

5

yılı aşmamak üzere eşit taksitlerle ödenmesi kararlaştırılabilir.

Taksitlendirme öngörülen kamulaştırma ve devletleştirme bedellerinde, ödenmeyen kısımlar için kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranı işletilir.

Devletleştirme işlemi, kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin kamu yararının gerektirdiği durumlarda ancak kanunla kamu mülkiyetine geçirilmesidir.

Kamulaştırma sürecinde taşınmazın mülkiyeti, idarenin aldığı kamu yararı kararının kesinleşmesi ve malike tebliğ edilmesiyle birlikte kendiliğinden idareye geçer.

Doğrudan doğruya tarım yapan çiftçinin işlediği toprağın kamulaştırılması halinde, kamulaştırma amacı ne olursa olsun bedelin taksitlendirilmesi mümkün değildir ve peşin ödenmesi zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamulaştırma sürecinde taşınmazın mülkiyeti, idarenin aldığı kamu yararı kararının kesinleşmesi ve malike tebliğ edilmesiyle birlikte kendiliğinden idareye geçer.

Cevap

Kamulaştırma sürecinde mülkiyetin idareye geçiş anı, idari kararın tebliği ile değil; ancak asliye hukuk mahkemesi tarafından verilen tescil kararı ile gerçekleşir.

Kamulaştırma hukukunda

2001

yılından itibaren geçerli olan sisteme göre, mülkiyet idari bir işlem olan kamu yararı kararının alınması veya tebliği ile idareye geçmez. Mülkiyetin idareye geçmesi için idarenin asliye hukuk mahkemesinde 'bedel tespiti ve tescil' davası açması, mahkemenin bedeli belirleyip bu bedelin bankaya yatırılmasından sonra taşınmazın idare adına tesciline karar vermesi gerekir. Mülkiyet, bu tescil kararı ile birlikte idareye geçer.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

46

. maddesinin ve Kamulaştırma Kanunu'nun incelenmesi

Kamulaştırma bedelinin peşin ödenmesi kuralı ve istisnalarının (taksitlendirme) tespiti.

Genel kural ve özel durumların (küçük çiftçi, büyük projeler) ayrımını yapmak için gereklidir.

Devletleştirme ve Kamulaştırma arasındaki farkların analizi

Devletleştirmenin sadece özel teşebbüslere yönelik ve kanunla yapılabileceği bilgisine ulaşılması.

İdarenin mal edinme yöntemlerinin usul farklılıklarını belirlemek için gereklidir.

Mülkiyetin geçiş anının hukuki dayanağının değerlendirilmesi

2001

yılındaki değişiklik sonrası mülkiyetin tescil kararı ile geçtiğinin saptanması.

İdari aşama ile adli aşama arasındaki mülkiyet geçiş farkını anlamak için kritiktir.

Taksit faiz oranının kontrol edilmesi

Kanuni faiz değil, 'kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz' olduğunun teyidi.

Anayasal bir terim olan faiz türünün doğru belirlenmesi için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kamulaştırmada Mülkiyetin Geçiş Anı ve Bedel Ödeme Esasları

Daha Fazla Pratik

İdarenin mal edinme yöntemlerinden 'Geçici İşgal' ve 'Satın Alma Usulü' (Uzlaşma) arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

İdarenin kamu yararının gerektirdiği durumlarda, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamına veya bir kısmına, karşılığını peşin ödemek şartıyla ve kanunla gösterilen esaslara göre el koyması "kamulaştırma" olarak tanımlanmaktadır. Buna göre; savaş, seferberlik gibi olağanüstü durumlarda idarenin ihtiyaç duyduğu taşınır malların mülkiyetini veya taşınmaz malların kullanma hakkını bedeli karşılığında elde etmesi yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

İstimval

Devletleştirme

Geçici İşgal

Özelleştirme

Kamulaştırmasız El Atma

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstimval

Cevap

İdarenin olağanüstü durumlarda taşınır mallara el koyma yöntemi istimvaldir.

Doğru cevap olan yöntem, idarenin olağanüstü durumlarda (savaş, afet vb.) kamu yararı için özel mülkiyetteki taşınır malların mülkiyetine veya taşınmazların kullanma hakkına bedeli karşılığında el koyması işlemidir. Bu işlem hukuken 'istimval' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

Soruda verilen ipuçlarını (olağanüstü durumlar, taşınır mallar, kullanım hakkı) analiz etme.

Yöntemin 'olağanüstü haller' ile sınırlı olduğu ve 'taşınırları' da kapsadığı belirlendi.

Kamulaştırma sadece taşınmazlar için ve normal dönemlerde de yapılabilen bir işlemdir.

İdarenin mal edinme yöntemleri arasındaki farkları karşılaştırma.

İstimval kavramının tanımıyla sorudaki senaryonun eşleştiği görüldü.

İstimval, özellikle savaş ve seferberlik gibi durumlarda hızlı çözüm sağlayan hukuki bir araçtır.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve İstimval

İpuçları

Soruda geçen 'olağanüstü durumlar' ve 'taşınır mallar' ifadelerine odaklanın.

Kamulaştırma sadece taşınmazlar içindir; taşınırlar için kullanılan farklı bir terim vardır.

Özellikle savaş ve seferberlik hukukunda karşımıza çıkan el koyma yöntemini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Geçici işgal ile istimval arasındaki temel farkları (bayındırlık hizmeti vs. olağanüstü hal) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 12Soru →

$2942$ sayılı Kamulaştırma Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, idarenin mal edinme yöntemlerinden biri olan "kamulaştırma" (istimlak) süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamulaştırma yetkisi sadece devlet tüzel kişiliğine ve kamu tüzel kişilerine tanınmış bir yetki olup kural olarak sadece özel mülkiyetteki taşınmaz mallar üzerinde uygulanabilir.

İdare ile taşınmaz maliki arasında satın alma usulü (pazarlık) ile anlaşma sağlanamaması durumunda, bedel tespiti ve tescil davası taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır.

Kamulaştırma bedelinin nakden ve peşin ödenmesi anayasal bir kuraldır; ancak tarım reformu, büyük enerji ve sulama projeleri gibi kanunda belirtilen hallerde ödeme

5

yılı aşmamak üzere taksitlendirilebilir.

Kamulaştırma sürecinde idarece tesis edilen kamu yararı kararı ve kamulaştırma kararı gibi idari işlemlere karşı açılacak iptal davaları, idari yargı mercilerinde görülür.

Savaş veya seferberlik gibi olağanüstü durumlarda kamu yararının gerektirdiği hallerde, özel mülkiyetteki taşınır (menkul) malların mülkiyetinin veya kullanımının zorla idareye geçirilmesi işlemine de kamulaştırma denir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş veya seferberlik gibi olağanüstü durumlarda kamu yararının gerektirdiği hallerde, özel mülkiyetteki taşınır (menkul) malların mülkiyetinin veya kullanımının zorla idareye geçirilmesi işlemine de kamulaştırma denir.

Cevap

Olağanüstü durumlarda taşınır malların mülkiyetine veya kullanımına el konulması işlemine kamulaştırma değil, istimval denir.

Kamulaştırma işlemi hukuken sadece taşınmaz mallar (arsa, arazi, bina vb.) için söz konusudur. Seçenekte belirtilen taşınır malların mülkiyetinin veya kullanımının olağanüstü durumlarda zorla idareye geçmesi işlemi 'istimval' (olağanüstü yükümlülük) kavramına girmektedir. Dolayısıyla taşınır malları kapsayan tanım yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Kamulaştırmanın konusunu belirle

Kamulaştırma sadece özel mülkiyetteki taşınmaz (gayrimenkul) mallar için uygulanabilir.

Anayasa ve Kamulaştırma Kanunu uyarınca bu yöntem taşınmaz mallarla sınırlıdır.

İstimval kavramı ile karşılaştır

Taşınır (menkul) mallara yönelik el koyma işlemi istimvaldir.

İstimval, olağanüstü dönemlerde idarenin taşınır mallara ve çalışma gücüne ihtiyaç duyması halinde başvurduğu bir yöntemdir.

Yargı yolu ve bedel kurallarını kontrol et

Bedel tespiti Asliye Hukuk Mahkemesi'nde, idari işlemlerin denetimi İdare Mahkemesi'nde yapılır.

Kamulaştırma karma nitelikte bir işlem olup hem adli hem idari yargıyı ilgilendirir.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma ve İstimval Ayrımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 13Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen idarenin mal edinme yöntemlerinden biri olan kamulaştırma, kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, bedeli peşin ödenmek şartıyla mülkiyetinin idareye geçirilmesidir.

Buna göre, kamulaştırma kurumu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin olarak ödenir.

Büyük enerji ve sulama projeleri gibi özel durumlarda kamulaştırma bedeli taksitle ödenebilir.

Taksitlendirme öngörülen hallerde taksitlendirme süresi

5

yılı aşamaz.

Savaş veya seferberlik gibi olağanüstü durumlarda taşınır malların mülkiyetinin idareye geçmesini sağlar.

Kamulaştırma bedeline ilişkin uyuşmazlıklarda görevli yargı yeri adli yargıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş veya seferberlik gibi olağanüstü durumlarda taşınır malların mülkiyetinin idareye geçmesini sağlar.

Cevap

Savaş veya seferberlik gibi olağanüstü durumlarda taşınır malların mülkiyetinin idareye geçmesini sağlayan yöntem kamulaştırma değil, istimvaldir.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü kamulaştırma işlemi yalnızca taşınmaz (gayrimenkul) mallar için uygulanabilir. Olağanüstü durumlarda taşınır (menkul) mallara idarece el konulması işlemi 'istimval' olarak tanımlanır. Kamulaştırma ise olağan zamanlarda kamu yararı için yapılan bir işlemdir.

Adım Adım Çözüm

Kamulaştırma ve istimval kavramlarının tanımlarını karşılaştırın.

Kamulaştırma taşınmazlar için olağan dönemde, istimval ise taşınırlar için olağanüstü dönemde uygulanır.

Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılsa da hukuki rejimleri ve konuları tamamen farklıdır.

Kamulaştırmanın konu unsurunu inceleyin.

Kamulaştırma sadece özel mülkiyetteki 'taşınmaz' (gayrimenkul) mallar üzerinde gerçekleştirilebilir.

Anayasa'nın

46

. maddesi kamulaştırmayı taşınmaz mallarla sınırlandırmıştır.

Ödeme şartlarını ve sürelerini kontrol edin.

Bedel peşin ödenir, istisnai projelerde taksit

5

yılı geçemez ve uyuşmazlıklar adli yargıda çözülür.

Bu unsurlar kamulaştırmanın anayasal güvenceleridir.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma ve İstimval Ayrımı

İpuçları

Kamulaştırmanın sadece 'taşınmaz' mallar için yapılabileceğini unutmayın.

Taşınır mallar ve olağanüstü durumlar söz konusu olduğunda 'istimval' kavramını düşünün.

Kamulaştırma bir taşınmaz mal edinme yöntemidir, taşınırlar bu sürece dahil edilemez.

Daha Fazla Pratik

İstimval ve Geçici İşgal arasındaki farkları gözden geçirmek, idarenin mal edinme yöntemlerini pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 14Soru →

$2942$ sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun $27$ . maddesinde düzenlenen "acele kamulaştırma" usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milli müdafaa mükellefiyetinin uygulanmasında veya Cumhurbaşkanınca aceleliğine karar verilen hallerde başvurulabilir.

Taşınmazın değer tespiti, idarenin istemi üzerine Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından seçilen bilirkişilerce yapılır.

Mahkemece tespit edilen bedel bankaya yatırılmadıkça idare tarafından taşınmaza el konulamaz.

Satın alma usulü ve tebligat gibi kamulaştırma işlemleri, taşınmaza el konulmadan önce tamamlanmak zorundadır.

Acele kamulaştırma kararının dayanağı olan kamu yararı kararına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satın alma usulü ve tebligat gibi kamulaştırma işlemleri, taşınmaza el konulmadan önce tamamlanmak zorundadır.

Cevap

Satın alma usulü ve tebligat gibi kamulaştırma işlemlerinin taşınmaza el konulmadan önce tamamlanması zorunluluğu, acele kamulaştırma usulünde geçerli değildir; bu işlemler el koyma işleminden sonra tamamlanabilir.

Acele kamulaştırma usulünde, normal kamulaştırma sürecinde yer alan ve zaman alan satın alma usulü (pazarlıkla satın alma denemesi) ve mal sahibine yapılacak resmi tebligat gibi işlemler, taşınmaza el koyma kararından sonra tamamlanmak üzere ertelenir. Bu usulün temel mantığı, kamu yararının aciliyet arz ettiği durumlarda mülkiyete hızlıca el koyabilmektir. Dolayısıyla bu işlemlerin el koymadan önce tamamlanmasının zorunlu olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağı belirle

İşlem

2942

sayılı Kanun'un

27

. maddesine dayanmaktadır.

Acele kamulaştırmanın özel şartlarını anlamak için ilgili maddeyi analiz etmek gerekir.

Yargı yetkisini kontrol et

Bedel tespiti Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılır.

Kamulaştırma bedeline ilişkin uyuşmazlıklar kural olarak adli yargının görev alanındadır.

Usulün amacını ve sırasını değerlendir

Acele kamulaştırmada tebligat ve satın alma denemesi gibi zaman alan prosedürler el koyma sonrasına bırakılır.

Urgent (acele) durumlarda kamu hizmetinin gecikmemesi için bürokratik süreçlerin bir kısmı ertelenir.

Anahtar Kavram

Acele kamulaştırmada usul ekonomisi ve süreç önceliği

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 15Soru →

İdarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyette bulunan taşınmaz bir malın tamamına veya bir kısmına kanunda gösterilen esaslara göre zorla el koyması işlemi olan kamulaştırma (istimlak) sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde yetkili yargı mercileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamulaştırma işleminin (idari kararın) iptali istemiyle idari yargıda, bedel uyuşmazlıkları için ise adli yargıda dava açılır.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili davası, taşınmaz maliki tarafından idare aleyhine açılmalıdır.

Kamulaştırma sürecindeki tüm uyuşmazlıklar taşınmazın mülkiyetine ilişkin olduğu için sadece Asliye Hukuk Mahkemesi yetkilidir.

Kamulaştırma bedeline karşı itirazlar doğrudan Danıştay bünyesindeki ilgili idari dava dairesine yapılır.

Kamulaştırma bedelinin tespiti uyuşmazlıkları, idari vesayet denetimi kapsamında bölge idare mahkemelerinde kesin olarak çözülür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamulaştırma işleminin (idari kararın) iptali istemiyle idari yargıda, bedel uyuşmazlıkları için ise adli yargıda dava açılır.

Cevap

Kamulaştırma kararının iptali için idari yargıda, bedel tespiti için ise adli yargıda dava açılmasına ilişkin ifade doğrudur.

Kamulaştırma süreci iki aşamalı bir hukuki yapıya sahiptir. İdarenin aldığı 'kamulaştırma kararı' tek taraflı bir idari işlem olduğu için bu kararın hukuka aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları idari yargı kolunda (İdare Mahkemesi) görülür. Ancak

2942

sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun

10

. maddesi uyarınca bedelin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili için açılan dava bir adli yargılama konusu olup taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

Kamulaştırma işleminin hukuki niteliğini belirle.

Kamulaştırma, tek taraflı bir idari işlemle başlar (kamu yararı kararı), ancak sonucunda bir mülkiyet devri gerçekleşir.

Uyuşmazlığın niteliği, görevli yargı kolunu belirler.

Yargı yolu ayrımını uygula.

İşlemin iptali (hukuka uygunluk denetimi) idari yargıda (İdare Mahkemesi) görülür. Taşınmazın bedelinin belirlenmesi ise adli yargıda (Asliye Hukuk Mahkemesi) görülür.

Türk hukuk sisteminde idari işlemlerin iptali idari yargıya, bedel ve mülkiyet uyuşmazlıkları ise adli yargıya bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Kamulaştırmada Yargı Yolu Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Acele kamulaştırma usulünde bedel tespitinin hangi aşamada yapıldığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 16Soru →

1982 Anayasası'nın "Kamulaştırma" başlıklı $46$ . maddesi ve ilgili mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, kamulaştırma bedelinin ödenmesi ve taksitlendirilmesi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamulaştırma bedeli kural olarak nakden ve peşin olarak ödenir; ancak belirli amaçlarla yapılacak kamulaştırmalarda taksitlendirme öngörülebilir.

Taksitlendirme yapılabilecek hallerde taksit süresi en fazla

5

yılı aşamaz ve taksitler eşit olarak ödenir.

Taksitlendirmelerde, herhangi bir nedenle vadesinde ödenmeyen taksitlere kanuni faiz oranı uygulanır.

Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçinin kamulaştırma bedeli hiçbir şekilde taksitlendirilemez.

Kamulaştırma işlemi yalnızca özel mülkiyette bulunan taşınmaz mallar için söz konusu olabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksitlendirmelerde, herhangi bir nedenle vadesinde ödenmeyen taksitlere kanuni faiz oranı uygulanır.

Cevap

Taksitlendirmelerde kanuni faiz değil, kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının işletilmesi kuralı geçerlidir.

Doğru yanıt olan seçenek, taksitlendirmelerde uygulanacak faiz oranını 'kanuni faiz' olarak belirtmektedir. Ancak 1982 Anayasası'nın

46

. maddesine göre, kamulaştırma bedelinin taksitlendirilmesi durumunda, ödenmeyen taksitlere 'kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı' uygulanmalıdır. Kanuni faiz oranı, genellikle kamu alacakları için belirlenen en yüksek faizden daha düşüktür ve bu durum vatandaşın hak kaybına uğramasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

Kamulaştırma bedelinin temel ödeme kuralını tespit et.

Peşin ve nakden ödeme.

Mülkiyet hakkının korunması gereği idare bedeli önceden ödemelidir.

Taksitlendirme yapılabilen istisnai durumları ve süre sınırını kontrol et.

Tarım reformu, büyük enerji/sulama projeleri gibi durumlarda en fazla

5

yıl taksit yapılabilir.

Büyük projelerin mali yükünü zamana yaymak hedeflenmiştir.

Taksitlere uygulanacak faiz türünü Anayasal madde ışığında incele.

Kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı.

Vatandaşın mülkiyet değerinin enflasyon karşısında korunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Kamulaştırma Bedeli ve Taksitlendirme Kuralları

İpuçları

Kamulaştırma bedelinde vatandaşın mağduriyetini önlemek için faiz oranına dikkat edin.

Anayasa'da taksitlere uygulanan faiz, standart yasal faizden farklı ve daha yüksektir.

Faiz türü 'kamu alacakları için uygulanan en yüksek faiz'dir.

Daha Fazla Pratik

İstimval ile Kamulaştırma arasındaki farkları (taşınır/taşınmaz, olağanüstü hal şartları) tablo yaparak çalışın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 17Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, idarenin kamu yararı amacıyla başvurduğu mal edinme yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İstimval, kural olarak olağanüstü durumlarda idarenin ihtiyaç duyduğu taşınmaz malların mülkiyetini idareye geçirmek için kullanılan temel yöntemdir.

Kamulaştırma bedeli kural olarak peşin ve nakden ödenir; ancak büyük enerji ve sulama projeleri gibi durumlarda taksitlendirme süresi

5

yılı aşamaz.

Devletleştirme, kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin kamu yararının zorunlu kıldığı hallerde kanunla kamu mülkiyetine geçirilmesidir.

Geçici işgal, bir bayındırlık hizmetinin görülmesi sırasında ihtiyaç duyulan maddelerin temini için özel mülkiyetteki boş taşınmazlara idarece el atılmasıdır.

Kamulaştırma bedelinin taksitlendirilmesi durumunda, ödenmeyen kısımlar için kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstimval, kural olarak olağanüstü durumlarda idarenin ihtiyaç duyduğu taşınmaz malların mülkiyetini idareye geçirmek için kullanılan temel yöntemdir.

Cevap

İstimvalin taşınmaz mülkiyetini değil, taşınır mülkiyetini veya taşınmaz kullanım hakkını konu aldığını belirten ifade yanlıştır.

İstimval, kural olarak taşınır (menkul) malların mülkiyetini idareye geçiren bir yöntemdir. Taşınmaz (gayrimenkul) mallarda ise istimval yoluyla mülkiyet devri yapılamaz; sadece bu malların kullanma hakkı elde edilebilir. Taşınmaz mülkiyetinin kamu yararı amacıyla idareye geçirilmesi işleminin adı kamulaştırmadır.

Adım Adım Çözüm

Yöntemlerin hukuki niteliğini analiz etme

Kamulaştırma taşınmazlara, istimval kural olarak taşınırlara, devletleştirme teşebbüslere yöneliktir.

İdarenin mal edinme yöntemleri konu ve usul bakımından birbirinden ayrılır.

İstimvalin kapsamını kontrol etme

İstimval olağanüstü durumlarda taşınırlar için mülkiyet, taşınmazlar için sadece kullanım hakkı sağlar.

Taşınmaz mülkiyetinin zorla alınması sadece kamulaştırma ile mümkündür.

Anayasal süreleri teyit etme

Kamulaştırma taksit süresi

5

yıldır.

Anayasa Madde 46 hükmü kesin sınır belirler.

Anahtar Kavram

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri Arasındaki Farklar

İpuçları

İdarenin taşınmaz mülkiyetini zorla elde etmesinin tek yolu kamulaştırmadır.

İstimval yönteminin hangi tür mallar (taşınır/taşınmaz) üzerinde ne tür bir hak (mülkiyet/kullanım) sağladığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Acele kamulaştırma usulü ile normal kamulaştırma arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 18Soru →

İdarenin bir bayındırlık hizmetinin (yol, baraj veya köprü yapımı vb.) yürütülmesi sırasında ihtiyaç duyulan taş, kum veya toprak gibi malzemelerin çıkarılması ya da depolanması amacıyla, özel mülkiyette bulunan boş bir taşınmazı geçici bir süreyle kullanması usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Kamulaştırma

İstimval

Geçici İşgal

Devletleştirme

Kamulaştırmasız El Atma

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici İşgal

Cevap

Geçici İşgal

Doğru cevap olan geçici işgal, idarenin bir bayındırlık hizmetinin görülmesi sırasında, ihtiyaç duyulan malzemeyi elde etmek veya inşaat için depo alanı olarak kullanmak amacıyla boş bir taşınmazdan geçici olarak yararlanmasıdır.

Adım Adım Çözüm

İhtiyacın niteliğini analiz etme

İdare, kalıcı mülkiyet değil, bayındırlık hizmeti için geçici bir kullanım ve malzeme (taş, kum) temini istemektedir.

Yöntemin belirlenmesi için ihtiyacın süresi ve konusu (taşınır/taşınmaz/kullanım) kritiktir.

Hukuki kavramlar ile eşleştirme

Boş taşınmazların bayındırlık hizmeti amacıyla geçici kullanımı 'Geçici İşgal' olarak tanımlanır.

İdare hukukunda her mal edinme veya kullanma yönteminin kendine özgü şartları ve isimleri vardır.

Anahtar Kavram

İdarenin mal edinme yöntemlerinden biri olan Geçici İşgal, sadece bayındırlık hizmetleri (yol, köprü vb.) sırasında, boş arazilerden malzeme temini veya depo amaçlı yararlanılmasını sağlar.

Tahmini Süre:45s

Soru 19Soru →

Olağanüstü bir durum (savaş, seferberlik, doğal afet gibi) ortaya çıktığında; kamu yararının gerektirdiği hallerde idarenin, özel mülkiyette bulunan taşınır ( $menkul$ ) mallara mülkiyet ya da kullanma hakkı bakımından bedelini ödemek şartıyla el atması usulü aşağıdakilerden hangisidir?

İstimval

Kamulaştırma

Geçici İşgal

Devletleştirme

Satın Alma Usulü

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstimval

Cevap

İdarenin olağanüstü durumlarda taşınır mallara el koyması yöntemi istimvaldir.

İstimval, idarenin olağanüstü hallerde (savaş, doğal afet vb.) kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır mallara (araç, iş makinesi, erzak vb.) bedeli karşılığında el koymasıdır.

Adım Adım Çözüm

Malın niteliğini belirle

Soruda 'taşınır (

menkul

)' mallardan bahsedilmektedir.

İdarenin mal edinme yöntemleri, malın taşınır veya taşınmaz olmasına göre farklılık gösterir.

İçinde bulunulan durumu analiz et

Soruda 'olağanüstü bir durum (savaş, afet vb.)' vurgulanmaktadır.

Olağanüstü durumlarda idareye tanınan yetkiler, normal dönemlerdeki kamulaştırma yetkisinden farklıdır.

Uygun hukuki kavramı seç

Taşınır mallar + Olağanüstü durum = İstimval.

İstimval, idarenin acil durumlarda taşınır malları edinmek için kullandığı tek yetkidir.

Anahtar Kavram

İstimval ve Kamulaştırma Ayrımı

İpuçları

Soruda malın 'taşınır' mı yoksa 'taşınmaz' mı olduğuna dikkat edin.

Olağanüstü durumlarda idarenin el koyma yetkisi hangi isimle anılır?

Daha Fazla Pratik

İstimval ile geçici işgal arasındaki farkları, özellikle malın türü ve kullanım süresi bakımından inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 20Soru →

İdarenin kamu yararı amacıyla başvurduğu mal edinme yöntemlerinden biri olan kamulaştırma kural olarak taşınmazlar için uygulanır. Buna karşılık; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde idarenin ihtiyaç duyduğu taşınır malların mülkiyetini veya kullanma hakkını elde etmesi usulü aşağıdakilerden hangisidir?

İstimval

Geçici İşgal

Devletleştirme

Müsadere

İstimlak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstimval

Cevap

Olağanüstü durumlarda taşınır mallara el konulması yöntemi olan İstimval

İdare hukukunda, olağanüstü durumlarda (savaş, doğal afet vb.) kamu hizmetlerinin aksamaması için idarenin kişilerin mülkiyetindeki taşınır mallara el koymasına veya onları kullanmasına 'İstimval' denir. Bu yöntem kamulaştırmadan hem uygulama koşulları (olağanüstü hal) hem de konusu (taşınır mal) bakımından ayrılır.

Adım Adım Çözüm

Durum ve mal niteliği analizi yapılır.

Soruda 'olağanüstü haller' ve 'taşınır mallar' vurgulanmıştır.

Yöntemi belirleyen temel unsurlar koşullar ve malın türüdür.

Hukuki kavramlar karşılaştırılır.

Kamulaştırma taşınmazlar için, istimval ise taşınırlar içindir.

İdarenin mal edinme yöntemleri arasındaki temel farkları ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İstimval ile kamulaştırma arasındaki taşınır-taşınmaz ve olağan-olağanüstü durum farkı.

Tahmini Süre:45s

Sayfa 1 / 4Sonraki

İdarenin Mal Edinme Yöntemleri ve Kamulaştırma

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik