Yargı

927 soru

Anayasa Mahkemesi'nin kendi iç düzenini sağlaması ve temsil edilmesi amacıyla belirlenen Başkan ve Başkanvekillerinin seçim usulü ile görev sürelerine ilişkin $1982$ Anayasası'nda yer alan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu; kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için bir Başkan ve iki başkanvekili seçer.

Mahkeme Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından doğrudan atanırken; Başkanvekilleri üyelerin kendi aralarından yapacağı seçimle belirlenir.

Anayasa Mahkemesi Başkanı, Mahkemede görev yapan en kıdemli üye tarafından yürütülür ve bu görev üyelik süresi olan

12

yıl boyunca devam eder.

Başkan ve Başkanvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, Anayasa Mahkemesi üyelerinin göstereceği üçer aday arasından gizli oyla seçilir.

Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilecek Başkan için Yargıtay Genel Kurulunun, Başkanvekilleri için ise Danıştay Genel Kurulunun onayı gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu; kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için bir Başkan ve iki başkanvekili seçer.

Cevap

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu; kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için bir Başkan ve iki başkanvekili seçer.

Doğru ifadeye göre Anayasa Mahkemesi, kendi yönetim organını (Başkan ve iki Başkanvekilini) dış bir organın müdahalesi olmaksızın, kendi Genel Kurulu içinden gizli oylama ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla belirler. Bu görevlerin süresi 4 yıl olarak belirlenmiştir ve süresi dolanların tekrar seçilme hakkı vardır.

Adım Adım Çözüm

Seçimi yapacak organın belirlenmesi

Seçim, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından yapılır.

Yüksek mahkemelerin idari özerkliği gereği başkanlarını kendi içlerinden seçmeleri esastır.

Adaylık ve yöntem şartının kontrol edilmesi

Adaylar mahkemenin kendi üyeleri olmalı ve oylama gizli yapılmalıdır.

Yargı bağımsızlığını korumak için oylamanın gizliliği anayasal bir güvencedir.

Karar yeter sayısı ve sürenin tespit edilmesi

Üye tamsayısının salt çoğunluğu ile 4 yıl için seçim yapılır.

Mahkeme üyeliği 12 yıl olsa da, yönetim görevleri için daha kısa (4 yıl) ve yenilenebilir bir süre öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi İç Seçimleri ve Görev Süreleri

İpuçları

Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay gibi yüksek mahkemeler kendi başkanlarını kendi üyeleri arasından seçerler.

Bu seçimde aranan çoğunluk, toplantıya katılanların değil, toplam üye sayısının yarıdan bir fazlasıdır (salt çoğunluk).

Üyelik süresi 12 yıl olsa da, başkanlık görevi için bu sürenin üçte biri kadar bir süre (4 yıl) öngörülmüştür.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin diğer bir görevi olan Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı seçme yetkisini ve bu seçimin kimler arasından yapıldığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 862Soru →

$1982$ Anayasası'nda yüksek mahkemeler arasında düzenlenen Danıştay'ın üyelik yapısı ve görev süreleri ile ilgili kurallar göz önüne alındığında, bir üyenin görev süresi ve yeniden seçilebilme imkânı hakkında aşağıdakilerden hangisi anayasal bir kuraldır?

Danıştay üyeleri

12

yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

Danıştay üyeleri

9

yıl için seçilirler ve görev süresi dolanların yeniden seçilmeleri mümkündür.

Danıştay üyeleri görev süreleri sınırlanmaksızın

65

yaşını dolduruncaya kadar görev yaparlar.

Danıştay üyeleri

4

yıl için seçilirler ve bir defa daha seçilme hakları bulunur.

Danıştay üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından

7

yıl için atanırlar ve görev süresi sonunda Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından yeniden atanabilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyeleri $12$ yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

Cevap

Danıştay üyeleri

12

yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

Doğru cevap, Danıştay üyelerinin görev süresinin

12

yıl olduğunu ve bu üyelerin görev süreleri bittikten sonra tekrar seçilemeyeceklerini belirten ifadedir. Bu düzenleme

1982

Anayasası'nın

155

. maddesinde açıkça yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın Yargı bölümündeki Danıştay ile ilgili

155

. maddeyi inceleyin.

İlgili maddede üyelerin görev sürelerine ilişkin net bir ifade olduğu görülür.

Anayasal kurumların işleyişi ve üyelik şartları doğrudan Anayasa metnine dayanır.

Görev süresi rakamını ve tekrar seçilme yasağını tespit edin.

Üyelerin

12

yıl için seçildiği ve ikinci kez seçilemeyecekleri kuralına ulaşılır.

Bu düzenleme, yargı bağımsızlığını pekiştirmek ve yüksek mahkeme kadrolarının yenilenmesini sağlamak amacıyla

2010

2017

anayasa değişiklikleri sürecinde netleşmiştir.

Anahtar Kavram

Danıştay Üyelerinin Görev Süresi ve Bağımsızlığı

İpuçları

Yüksek mahkeme üyelerinin (Anayasa Mahkemesi ve Danıştay gibi) görev sürelerinin kaç yıl olduğunu hatırlamaya çalışın.

Bu üyelerin görev süresi dolduğunda tarafsızlıklarının etkilenmemesi için yeniden seçilip seçilemeyeceklerine dair anayasal yasağı düşünün.

Anayasa'ya göre Danıştay üyeleri tam

12

yıl için seçilir ve bir daha bu göreve gelemezler.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi ile Danıştay üyelerinin görev süresini karşılaştırarak benzerlikleri not ediniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 863Soru →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlenen "bireysel başvuru" (anayasa şikâyeti) kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı aranmaz; doğrudan başvuru yapılabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Başvuru, hakkın ihlal edildiğinin öğrenildiği veya nihai kararın tebliğinden itibaren

60

gün içerisinde yapılmalıdır.

Yalnızca Türk vatandaşları bu hak arama yolundan yararlanabilir; yabancı gerçek kişilerin başvuru hakkı bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceğini belirten ifade doğrudur.

Bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) yolunda, kanunlar gibi yasama işlemleri ile idarenin genel düzenleyici işlemleri doğrudan dava konusu yapılamaz. Bu işlemler ancak uygulama sonrası ortaya çıkan bireysel ihlaller üzerinden dolaylı olarak AYM önüne gelebilir.

Adım Adım Çözüm

Başvurunun konusunu (objesini) inceleyin.

Bireysel başvuruya ancak 'kamu gücü' tarafından gerçekleştirilen işlemler konu olabilir.

Başvurunun kapsamını belirleyen yasal sınırlamaları anlamak gerekir.

Doğrudan başvuru yapılamayacak istisnai işlemleri belirleyin.

Yasama işlemleri (Kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (Yönetmelik vb.) doğrudan bu yolla iptal edilemez.

Anayasa ve

6216

sayılı Kanun, bu tür normatif işlemlerin doğrudan denetimini 'iptal davası' (soyut norm denetimi) yoluna ayırmıştır.

Başvuru ehliyetini (kimlerin başvurabileceğini) kontrol edin.

Sadece özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Kamu tüzel kişileri hak öznesi değil, kamu gücünü kullanan taraftır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konusu ve İstisnaları

İpuçları

Bireysel başvurunun 'ikincil' bir yol olduğunu ve hangi kurumların 'kamu gücü' kullandığını düşünün.

AYM'ye doğrudan hangi tür işlemler için gidilemeyeceğini (normatif işlemler mi yoksa bireysel işlemler mi?) hatırlayın.

Yasal düzenleme uyarınca yasama işlemleri ve idarenin genel düzenleyici işlemleri (yönetmelik gibi) doğrudan bu şikâyet yoluna konu edilemez.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' kavramını (Anayasa + AİHS) ve başvuru yapılamayacak organları (örneğin YSK kararları) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 864Soru →

$1982$ Anayasası'nda yapılan $2017$ değişikliği sonrası Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) yapısı ve üye seçim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurul toplam

13

üyeden oluşur; bu üyelerin

7

'si TBMM,

4

’ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilirken Adalet Bakanı ve yardımcısı da kurulda yer alır.

Kurulun tüm üyeleri yüksek mahkeme hakimleri arasından doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından

6

yıl görev yapmak üzere seçilir.

Kurul

22

asıl ve

12

yedek üyeden oluşur ve üç daire halinde çalışmalarını yürütür.

Yargıtay Başkanı, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun tabii başkanıdır ve kurulun idari işleyişinden sorumludur.

Kurulun TBMM tarafından seçilen

7

üyesi, gizli oyla ve sadece Yargıtay üyeleri arasından seçilmek zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul toplam $13$ üyeden oluşur; bu üyelerin $7$ 'si TBMM, $4$ ’ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilirken Adalet Bakanı ve yardımcısı da kurulda yer alır.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu toplam

13

üyeden oluşur; kurulun başkanı Adalet Bakanı, tabii üyesi ise Adalet Bakan Yardımcısıdır. Geri kalan

11

üyenin

7

'sini TBMM,

4

'ünü ise Cumhurbaşkanı seçer.

Kurulun

13

üyeli yapısında Adalet Bakanı ve yardımcısı dışında kalan

11

üyenin seçim yetkisi TBMM (

7

üye) ve Cumhurbaşkanı (

4

üye) arasında paylaştırılmıştır. Bu ifade anayasal metne tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Kurulun toplam üye sayısını ve doğal (tabii) üyelerini belirle.

Toplam

13

üye. Başkan: Adalet Bakanı, Tabii Üye: Adalet Bakan Yardımcısı.

Anayasal çerçevede kurulun hiyerarşik ve sayısal yapısını doğrulamak için.

Seçilen üyelerin hangi makamlarca kaçar adet seçildiğini tespit et.

TBMM tarafından

7

üye, Cumhurbaşkanı tarafından

4

üye.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği seçim yetkisinin dağılımını anlamak için.

Görev süresini kontrol et.

Üyelerin görev süresi

4

yıldır.

Seçim periyodunu doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Üye Yapısı

İpuçları

HSK'nın üye sayısı

2017

değişikliği ile tek basamaklı bir sayıdan iki basamaklıya, yani

13

'e çıkarılmıştır.

Kurulun başkanlığını yürütme organından bir isim yapar; bu kişi Adalet Bakanı'dır.

Üyelerin çoğunluğu (

7

üye) yasama organı olan TBMM tarafından seçilirken, azınlığı (

4

üye) Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin görev süresinin dolması halinde tekrar seçilip seçilemeyeceklerini ve daire sayısını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 865Soru →

Türk anayasa yargısının en üst mercii olan Anayasa Mahkemesinde görev yapacak $15$ üyenin belirlenme sürecinde, Cumhurbaşkanı $12$ üyeyi farklı kaynaklardan seçmektedir. Bu kaynakların bir kısmında ilgili kurumların (yüksek mahkemeler veya YÖK) aday gösterme zorunluluğu varken, bir kısmında Cumhurbaşkanı belirlenen meslek grupları içerisinden herhangi bir kurumun teklifi olmaksızın doğrudan seçim yapmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının herhangi bir kurumun aday gösterme süreci (liste sunması) olmaksızın "doğrudan" seçebileceği kontenjan grupları arasında yer almaz?

Üst kademe yöneticileri

Birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları

Anayasa Mahkemesi raportörleri

En az

20

yıl fiilen avukatlık yapmış olan serbest avukatlar

Hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri

Cevap

Hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri, Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan değil, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) sunduğu aday listesi üzerinden seçilir.

Öğretim üyeleri kontenjanı, Anayasa'nın 146. maddesine göre Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından gösterilecek üçer aday arasından Cumhurbaşkanınca seçilir. Bu durum, Cumhurbaşkanının herhangi bir liste olmadan yaptığı 'doğrudan' seçimlerin dışında kalır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi üye sayısını ve seçici makamları belirle.

Toplam

15

üye;

12

üye Cumhurbaşkanı,

3

üye TBMM tarafından seçilir.

Anayasal dağılımı anlamak için temel yapı bilinmelidir.

Cumhurbaşkanının seçtiği

12

üyenin seçim usullerini sınıflandır.

8

üye aday gösterme listeleri üzerinden,

4

üye ise doğrudan seçilir.

Sorunun odaklandığı 'doğrudan seçim' ve 'adaylı seçim' farkını netleştirmek gerekir.

Aday gösterilen ve doğrudan seçilen grupları eşleştir.

Adaylı: Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

). Doğrudan: Üst kademe yön., avukat, hâkim/savcı, raportör (toplam

4

Anayasa Madde 146'daki güncel dağılımı kontrol etmek için gereklidir.

Öğretim üyelerinin hangi kategoride olduğunu saptayın.

Öğretim üyeleri YÖK kontenjanı içindedir ve aday gösterme şartına tabidir.

Yanlış olan seçeneği anayasal dayanakla doğrulamak için son adımdır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Usulü (Aday Gösterme vs. Doğrudan Seçim)

İpuçları

Cumhurbaşkanının seçtiği

12

üyeden

8

'i belirli kurumların (Yargıtay, Danıştay, YÖK) listesine bağlıdır.

Üniversitelerdeki öğretim üyeleri için aday belirleme yetkisi hangi anayasal kurumdadır?

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin üye seçtiği Sayıştay ve Barolar kontenjanlarının kaçar üyeden oluştuğunu tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 866Soru →

Bir davanın hem adli yargı hem de idari yargı kolundaki mahkemelerde açılması ve her iki mahkemenin de karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermesi durumunda ortaya çıkan 'olumsuz görev uyuşmazlığının' giderilmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi için, söz konusu mahkemelerce verilen kararların taşıması gereken temel hukuki nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Görevsizlik kararlarının kesinleşmiş olması

Kararların mutlaka Sayıştay tarafından tescil edilmiş olması

Görevsizlik kararlarının Anayasa Mahkemesi tarafından ön incelemeden geçmiş olması

Kararların sadece kamu tüzel kişileri arasındaki uyuşmazlıklara ilişkin olması

Kararların davanın esası hakkında nihai bir hüküm içermesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevsizlik kararlarının kesinleşmiş olması

Cevap

Görevsizlik kararlarının kesinleşmiş olması

Olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulabilmesi adına, hem adli hem de idari yargı yerlerinin verdikleri görevsizlik kararlarının hukuk düzeninde kesinleşmiş (nihai hale gelmiş) olması zorunludur. Aksi takdirde uyuşmazlık henüz olgunlaşmamış sayılır.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık türünün belirlenmesi

Dava sürecinde iki farklı yargı kolunun (adli ve idari) görevsizlik kararı vermesi 'olumsuz görev uyuşmazlığı' olarak tanımlanır.

Uyuşmazlığın hangi mahkeme tarafından çözüleceğini belirlemek için türünün tespiti gerekir.

Başvuru şartlarının kontrolü

Uyuşmazlık Mahkemesinin devreye girebilmesi için mahkemelerin verdiği bu kararların 'kesinleşmiş' olması gerekir.

Kesinleşmemiş bir karar üzerinden üst mahkeme incelemesi yapılamaz; yargısal sürecin tıkanıklığının resmiyet kazanması şarttır.

Doğru seçeneğin eşleştirilmesi

Hukuki kesinleşme şartını içeren seçenek doğru cevap olarak belirlenir.

Mevzuat gereği kesinleşme, olumsuz uyuşmazlığın en temel usul şartıdır.

Anahtar Kavram

Olumsuz Görev Uyuşmazlığı Şartları

İpuçları

Bir mahkeme kararının artık değiştirilemez hale gelmesi durumunu hatırlayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bir dosya üzerinde işlem yapabilmesi için yerel mahkemelerdeki sürecin (karara itiraz vb.) tamamen bitmiş olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Olumlu görev uyuşmazlığı ile olumsuz görev uyuşmazlığı arasındaki başvuru usulü farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 867Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görevleri kapsamında; Anayasa Mahkemesi'nin "Yüce Divan" sıfatıyla yargılayabileceği kişiler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Genelkurmay Başkanı

Jandarma Genel Komutanı

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Üyeleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı

Cevap

Jandarma Genel Komutanı,

2017

Anayasa değişikliği sonrasında Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişiler listesinden çıkarılmıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, Jandarma Genel Komutanı'nın artık Yüce Divan'da yargılanmadığını belirtmektedir.

2017

yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Jandarma Genel Komutanlığı tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlanmış ve yüksek komuta kademesi olmasına rağmen Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Yüce Divan yetkisini tanımla.

Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılama yetkisine sahiptir.

Yargılanacak kişilerin listesi Anayasa'nın

148

. maddesinde tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır.

Mevcut yargılananlar listesini kontrol et.

Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Yargı mensupları (AYM, Yargıtay, Danıştay üyeleri), TBMM Başkanı ve Kuvvet Komutanları bu listede yer alır.

Bu görevlilerin yargılanması, makamlarının önemi nedeniyle en üst yargı organına bırakılmıştır.

2017

değişikliklerini analiz et.

Jandarma Genel Komutanlığı'nın idari yapısı değişmiş ve Yüce Divan listesinden çıkarılmıştır.

Jandarma'nın tamamen sivil otoriteye (İçişleri Bakanlığı) bağlanması sonucu yargılama usulü de genel hükümlere tabi kılınmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan yetkisi ve yargılanan kişiler

İpuçları

Yüce Divan listesi

2017

Anayasa değişikliği ile güncellenmiştir.

Askeri yüksek yargının kaldırılması ve bazı kurumların sivil otoriteye tam bağlanması bu listeyi etkilemiştir.

Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları hâlâ listedeyken, Jandarma bu listeden çıkarılan tek komutanlıktır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yaparken hangi mahkemenin usullerini (Ceza Muhakemesi Kanunu) uyguladığını araştırınız.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 868Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'da, Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili; Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından dört yıl için aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilir?

Cumhurbaşkanı

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Yargıtay Genel Kurulu

Anayasa Mahkemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından belirlenen beş aday içerisinden birini Cumhuriyet Başsavcısı olarak atama yetkisine sahip tek makamdır. Bu süreçte Yargıtay'ın kendi içindeki seçim (aday belirleme) ile yürütmenin başındaki makamın tercihi birleşir.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay'ın adli yargıdaki statüsünü belirle.

Yargıtay, adli yargı mercilerince verilen kararların son inceleme merkezidir.

Kurumsal yapıyı ve görev alanını anlamak için gereklidir.

Cumhuriyet Başsavcısı seçimindeki aday belirleme sürecini incele.

Yargıtay Genel Kurulu, kendi üyeleri arasından beş aday belirler.

Seçim sürecinin ilk aşamasıdır.

Anayasa'nın

154

. maddesine göre nihai seçim yetkisini tespit et.

Belirlenen adaylar arasından seçimi Cumhurbaşkanı yapar.

Anayasal yetki paylaşımını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Seçim Usulü

İpuçları

Yargıtay, adli yargının en yüksek mahkemesidir ve üyelerini HSK seçer.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay üyeleri arasından aday gösterilerek seçilir.

Adaylar Yargıtay'dan çıksa da, son sözü söyleyen makam yürütmenin başındaki kişidir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin tamamını kimin seçtiği ile Cumhuriyet Başsavcısını kimin seçtiği arasındaki farkı not almanız sınavda hız kazandıracaktır.

Tahmini Süre:45s

Soru 869Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen mali denetim sistemi ve yargı hükümleri çerçevesinde, Sayıştay'ın anayasal statüsü, görev alanı ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında ilgililerce, yazılı bildirim tarihinden itibaren

15

gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunulabilir.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasında uyuşmazlık çıkması durumunda, mali uzmanlığı gereği Sayıştay kararı hukuken öncelikli kabul edilir.

Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen ve üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilen bir mahkemedir.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin elinde bulunan devlet mallarının denetimi, milli savunma hizmetlerinin gizliliği nedeniyle Sayıştay'ın denetim yetkisi dışında bırakılmıştır.

Siyasi partilerin mali denetimi, Sayıştay tarafından doğrudan ve kesin hükme bağlanacak şekilde bağımsız bir süreçle yürütülür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında ilgililerce, yazılı bildirim tarihinden itibaren $15$ gün içinde bir kereye mahsus olmak üzere karar düzeltilmesi isteminde bulunulabilir.

Cevap

Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir defaya mahsus karar düzeltme yoluna gidilebilir.

Sayıştay'ın kararları anayasal olarak 'kesin hüküm' niteliğindedir. Bu kararlara karşı genel yargı veya idari yargı yolları kapalıdır. Ancak kurumun kendi bünyesinde hataların düzeltilebilmesi için ilgililere karar tebliğinden itibaren on beş gün içinde, bir defaya mahsus olmak üzere 'karar düzeltilmesi' isteminde bulunma hakkı tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

Sayıştay'ın anayasal görevini belirle

Sayıştay, TBMM adına kamu idarelerinin hesaplarını denetlemek ve kesin hükme bağlamakla görevlidir.

Anayasa'nın

160

. maddesi kurumun temel yetki çerçevesini çizer.

Kararların kesinlik durumunu incele

Sayıştay kararları kesindir; bu kararlar aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz.

Mali denetim sürecinin hızla sonuçlanması için yargı yolu kapalı tutulmuştur.

İstisnai başvuru yolunu teyit et

15

günlük süre içinde tek seferlik 'karar düzeltme' imkanı mevcuttur.

Maddi hataların giderilmesi için kanunla tanınmış özel bir iç mekanizmadır.

Anahtar Kavram

Sayıştay Kararlarının Kesinliği ve Karar Düzeltme Yolu

İpuçları

Sayıştay kararları aleyhine Danıştay veya başka bir mahkemeye gidilemeyeceğini hatırla.

Kararlar kesin olsa da maddi hataların kurum içinde düzeltilmesi için çok kısa bir süre tanınmıştır.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın başkan ve üyelerinin kim tarafından ve hangi yöntemle seçildiğini tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 870Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü'nde yapılan bir değişikliğin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İptal davası, değişikliğin Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açılmalıdır.

Bu işleme karşı sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri dava açabilir.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, bu değişikliğe karşı hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açabilir.

Anayasa Mahkemesi, İçtüzük değişikliklerini sadece şekil bakımından denetleyebilir; esas bakımından denetim yapamaz.

Davanın açılabilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301 milletvekilinin yazılı başvurusu gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, bu değişikliğe karşı hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açabilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, TBMM İçtüzüğü değişikliklerine karşı hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Anayasa'nın 150. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili), TBMM İçtüzüğü'nün hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla 60 gün içinde iptal davası açabilir.

Adım Adım Çözüm

Dava konusunun (normun) türünü belirleme

İşlem bir TBMM İçtüzüğü değişikliğidir.

Soyut norm denetiminde dava açma süreleri ve yetkili merciler normun türüne (Kanun, CBK, İçtüzük) göre değişebilir.

Denetim kapsamını kontrol etme

İçtüzükler hem şekil (usul) hem de esas (içerik) bakımından denetlenebilir.

1982 Anayasası'na göre sadece Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir; İçtüzükler ise her iki bakımdan da denetime tabidir.

Dava açmaya yetkili olanları belirleme

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili).

İçtüzük ve CBK'larda yetki kısıtlaması yoktur; kanunların şekil denetiminde ise siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi bulunmaz.

Dava açma süresini teyit etme

Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün.

İçtüzük davası için süre, kanunların şekil denetimindeki özel 10 günlük süreden farklı olarak genel süre olan 60 gündür.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) Yetki ve Süreleri

İpuçları

Normlar hiyerarşisinde kanun ile aynı düzeyde kabul edilen İçtüzüklerin denetiminde, sadece kanunların 'şekil' denetimine özgü olan kısıtlamaların geçerli olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki farkları inceleyerek yetkili mercileri karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 871Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin çalışma düzeni ve görev paylaşımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Mahkeme Genel Kurulu tarafından yerine getirilen görevlerden biri değildir?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya Devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar vermek

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya uygunluğunu denetlemek

Anayasa Mahkemesi Başkanı ve başkanvekillerini kendi üyeleri arasından seçmek

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Bireysel başvuruları incelemek ve karara bağlamak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuruları incelemek ve karara bağlamak

Cevap

Bireysel başvuruları incelemek ve karara bağlamak

Anayasa Mahkemesi'nin çalışma usulü uyarınca, Mahkeme iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışır.

1982

Anayasası'nın

148

. maddesine göre bireysel başvuruları incelemek ve karara bağlamak 'Bölümler'in görevidir. Siyasi parti davaları, iptal davaları (norm denetimi), Yüce Divan yargılamaları ve Mahkeme içi seçimler ise doğrudan 'Genel Kurul' tarafından yerine getirilir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi'nin iç yapısını analiz edin.

Anayasa Mahkemesi; iki bölüm ve Genel Kurul olmak üzere iki farklı çalışma organından oluşur.

Görevlerin hangi organ tarafından yerine getirildiğini belirlemek için organizasyon yapısını bilmek gerekir.

Bölümlerin ve Genel Kurulun görev alanlarını karşılaştırın.

Bölümler sadece bireysel başvuruları incelerken; Genel Kurul norm denetimi, siyasi parti davaları, Yüce Divan yargılamaları ve seçimler gibi diğer tüm görevlere bakar.

2010

Anayasa değişikliği ile getirilen bu iş bölümü, Mahkemenin iş yükünü yönetmek için tasarlanmıştır.

Seçeneklerdeki görevleri bu ayrım çerçevesinde sınıflandırın.

Bireysel başvurular Bölümlerin uzmanlık alanıyken, diğer tüm seçenekler Genel Kurulun asli görevleridir.

Genel Kurul, Mahkemenin en üst organı olarak anayasal denetimin ana sütunlarını yürütür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi İç Örgütlenmesi ve Görev Dağılımı

İpuçları

Anayasa Mahkemesi'nin iki ana çalışma birimi olduğunu (Genel Kurul ve Bölümler) hatırlayın.

Hangi birimin sadece 'bireysel başvurular' ile ilgilendiğini, diğer tüm ağır anayasal görevlerin ise hangi birimde toplandığını düşünün.

İptal davaları ve Yüce Divan gibi konular Genel Kurulda çözülürken, vatandaşların doğrudan yaptığı başvurular 'Bölümler' tarafından karara bağlanır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi Bölüm kararları ile Genel Kurul kararları arasındaki farkları ve Bölümlerin 'kabul edilebilirlik' incelemesini yapan Komisyonları araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 872Soru →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'na göre yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Yargı sistemi içerisinde, alt derece mahkemelerinin kararlarının denetlendiği veya belirli uyuşmazlıkların kesin olarak karara bağlandığı sınırlı sayıdaki kurum "yüksek mahkeme" statüsünde düzenlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde Türk yargı sistemindeki yüksek mahkemelerin tamamı bir arada verilmiştir?

Anayasa Mahkemesi - Yargıtay - Danıştay - Uyuşmazlık Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi - Yargıtay - Danıştay - Sayıştay

Yargıtay - Danıştay - Uyuşmazlık Mahkemesi - Hakimler ve Savcılar Kurulu

Anayasa Mahkemesi - Danıştay - Yüksek Seçim Kurulu - Sayıştay

Yargıtay - Danıştay - Askeri Yargıtay - Anayasa Mahkemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi - Yargıtay - Danıştay - Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'ni içeren seçenek doğrudur.

Türk hukuk sisteminde

2017

Anayasa değişikliği sonrasında sadece dört adet yüksek mahkeme kalmıştır. Bunlar; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay (adli yargı), Danıştay (idari yargı) ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Doğru seçenek bu dört kurumu eksiksiz içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altındaki maddeleri inceleyin.

Anayasa'da yüksek mahkemelerin isimlerinin tek tek sayıldığı görülür.

Yüksek mahkemelerin sayısı ve isimleri anayasal bir kuraldır (numerus clausus).

2017

Anayasa değişikliklerinin yargı sistemindeki etkisini değerlendirin.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır.

Yargı birliğini sağlamak amacıyla askeri yargı sistemi sonlandırılmıştır.

Yargı bölümünde yer alan ancak yüksek mahkeme sıfatı taşımayan kurumları ayırt edin.

Sayıştay ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yüksek mahkeme değildir.

Bu kurumlar kendi özel hükümleri çerçevesinde düzenlenen anayasal organlardır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayımı (Numerus Clausus)

İpuçları

Şu anki sistemde yüksek mahkemelerin sayısı toplam dörttür.

2017

değişikliği ile askeri nitelikteki yüksek mahkemelerin (Askeri Yargıtay ve AYİM) kaldırıldığını hatırlayın.

Sayıştay, HSK ve YSK birer yüksek mahkeme değildir; bu kurumları içeren seçenekleri eleyebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi tür uyuşmazlıklara baktığını ve başkanının nereden seçildiğini inceleyerek konuyu derinleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 873Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanı ve yargısal süreçleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Aynı yargı kolu içerisinde yer alan mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlamakla yükümlüdür.

Mahkeme başkanı, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıllığına seçilir.

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Mahkeme üyelerinin tamamı, Cumhurbaşkanı tarafından yüksek yargı organlarında görev yapan hakimler arasından seçilir.

Adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki tüm görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözüme kavuşturan tek mercidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Doğru ifade, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari) arasında bir görev uyuşmazlığı çıktığında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin devreye girmeyip doğrudan Anayasa Mahkemesi kararının esas alınacağıdır. Bu kural, Anayasa Mahkemesi'nin yargı sistemindeki en üst konumunu pekiştiren bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini tanımlayın.

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmek.

Mahkemenin varlık sebebi farklı yargı kolları arasındaki çatışmaları gidermektir.

Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol edin.

Görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı üstün tutulur.

Anayasa'nın

158

. maddesi bu konuda Anayasa Mahkemesi'ne nihai önceliği vermiştir.

Mahkemenin güncel yapısını (

2017

sonrası) değerlendirin.

Askeri yargı kollarının kaldırıldığı bilgisiyle seçenekleri eleyin.

Güncel mevzuatta sadece adli ve idari yargı kolları arasında uyuşmazlık çıkabilmektedir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Kararlarının Önceliği

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel işlevi, farklı mahkeme türleri (örneğin Asliye Hukuk ile İdare Mahkemesi) arasındaki 'buraya ben bakmam' veya 'ikimiz de bakarız' tartışmalarını sonlandırmaktır.

Anayasa Mahkemesi'nin bir davanın çözümünde kendisini yetkili gördüğü bir durumda, başka hiçbir mahkemenin kararı onun üstüne çıkamaz.

1982

Anayasası'nın

158

. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi kararları görev uyuşmazlıklarında diğer tüm mahkeme kararlarından üstündür ve esas alınır.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının neden sadece Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiğini ve bu durumun hiyerarşik önemini araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 874Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, bir 'hüküm uyuşmazlığını' inceleyebilmesi için gereken şartlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Davalara konu olan tarafların, sebebin ve konunun aynı olması

Uyuşmazlığa konu olan her iki yargı kararının da kesinleşmiş olması

Uyuşmazlığın, aynı yargı düzeni (örneğin iki ayrı hukuk mahkemesi) içerisinde çıkmış olması

Kararların adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmiş olması

Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle bir hakkın yerine getirilmesinin olanaksızlaşması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın, aynı yargı düzeni (örneğin iki ayrı hukuk mahkemesi) içerisinde çıkmış olması

Cevap

Uyuşmazlığın aynı yargı düzeni içerisinde (örneğin iki ayrı hukuk mahkemesi arasında) çıkmış olması hüküm uyuşmazlığı şartlarından biri değildir; aksine bu durum Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanı dışındadır.

Doğru yanıt olan uyuşmazlığın aynı yargı düzeni içerisinde çıkması ifadesi yanlıştır, çünkü Uyuşmazlık Mahkemesi sadece farklı yargı kolları (adli ve idari) arasındaki uyuşmazlıklara bakar. Aynı yargı kolu içindeki (örneğin iki asliye hukuk mahkemesi arasındaki) görev veya hüküm uyuşmazlıkları o kolun kendi üst mahkemesi (Yargıtay veya Danıştay) tarafından çözümlenir.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.

Mahkeme, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.

Yargı kollarının bağımsızlığı nedeniyle aralarındaki yetki çatışmalarını çözecek üst bir merciye ihtiyaç vardır.

Hüküm uyuşmazlığının tanımını ve şartlarını analiz et.

Hüküm uyuşmazlığı için; aynı taraflar, aynı konu ve aynı sebeple açılan davalarda adli ve idari yargının kesinleşmiş ve birbiriyle çelişen kararlar vermesi gerekir.

Bu çelişki, vatandaşın hakkını elde etmesini imkansız kıldığı için uyuşmazlığın giderilmesi zorunludur.

Seçeneklerdeki 'aynı yargı kolu' ifadesini değerlendir.

Eğer uyuşmazlık iki adli mahkeme arasındaysa Yargıtay, iki idari mahkeme arasındaysa Danıştay yetkilidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gidebilmek için uyuşmazlığın 'farklı' yargı kolları arasında olması şarttır.

Anahtar Kavram

Hüküm Uyuşmazlığı Şartları

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin sadece hangi iki yargı kolu arasındaki sorunlara baktığını hatırla.

Mahkeme; adli yargı (Yargıtay'ın en üst merci olduğu kol) ve idari yargı (Danıştay'ın en üst merci olduğu kol) arasındaki uyuşmazlıkları çözer.

Hüküm uyuşmazlığı için 'farklı yargı kolları' şartı vardır; aynı kol içindeki sorunları o kolun kendi yüksek mahkemesi halleder.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurum üyeleri arasından seçildiğini tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 875Soru →

Türk yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşu, üyelerinin seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Mahkeme Başkanı, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevlidir.

Üyeleri; Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca, kendi üyeleri arasından seçilen asıl ve yedek üyelerden oluşur.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararları kesin olup bu kararlara karşı başka bir yargı merciine başvurulması mümkün değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme Başkanı, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın mahkemenin kendi üyeleri arasından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; başkan Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından seçilmez.

1982

Anayasası'nın

158

. maddesine göre, mahkemenin başkanlığını Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından görevlendirdiği bir üye yapar. Bu durum, Uyuşmazlık Mahkemesi'ni başkanını kendi seçen Yargıtay ve Danıştay gibi diğer yüksek mahkemelerden ayırır.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye yapısını analiz etme

Mahkeme üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan seçilir.

Mahkemenin kuruluş kanunu ve Anayasa uyarınca üye kaynağı bu iki yüksek mahkemedir.

Başkanlık makamının nasıl doldurulduğunu belirleme

Başkan, Anayasa Mahkemesi üyesidir.

1982

Anayasası madde

158

uyarınca Başkanlık görevi Anayasa Mahkemesi'nce görevlendirilen üyeye aittir.

Seçim usulü ile görevlendirme usulü arasındaki farkı ayırt etme

Mahkemenin kendi içinde bir başkanlık seçimi yapmadığı tespit edilir.

Diğer yüksek mahkemelerin aksine, bu mahkemede başkan dışarıdan (AYM'den) atanır/görevlendirilir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı ve Üye Yapısı

İpuçları

Yüksek mahkemelerin çoğu başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer, ancak Uyuşmazlık Mahkemesi bu konuda bir istisnadır.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın hangi kurumun üyesi olduğuna ve oradan nasıl geldiğine odaklanın.

Anayasa'nın

158

. maddesine göre bu mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 2017 değişikliği ile 'askeri yargı' kolunun kaldırılmasından sonraki güncel yetki alanını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 876Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinin belirlenme süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının üye seçtiği kurum veya kontenjan grupları arasında yer almaz?

Yargıtay Genel Kurulu

Danıştay Genel Kurulu

Yükseköğretim Kurulu (YÖK)

Sayıştay Genel Kurulu

Üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar ve birinci sınıf hâkim ve savcılar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Genel Kurulu

Cevap

Sayıştay Genel Kurulu'ndan yapılacak üye seçimi yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) aittir.

Doğru yanıt olan kurumdan üye seçme yetkisi TBMM'ye aittir.

1982

Anayasası'na göre TBMM, Sayıştay Genel Kurulu'nun kendi üyeleri arasından her boş üyelik için göstereceği üçer aday içinden iki üyeyi seçmekle görevlidir. Cumhurbaşkanının bu kaynaktan üye seçme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi toplam üye sayısını belirleme

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur.

Anayasal yapıyı anlamak için temel sayısal veridir.

Seçim yetkilerini kurumlar bazında ayırma

Üyelerin

3

'ü TBMM,

12

'si ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Seçim mercileri arasındaki görev dağılımını netleştirmek gerekir.

TBMM'nin üye seçtiği kaynakları kontrol etme

TBMM; Sayıştay Genel Kurulu'ndan

2

üye, Baro Başkanları arasından ise

1

üye seçer.

Soruda sorulan 'yer almayan' kaynağın hangi kuruma ait olduğunu teyit eder.

Cumhurbaşkanının üye seçtiği kaynakları kontrol etme

Cumhurbaşkanı; Yargıtay'dan

3

, Danıştay'dan

2

, YÖK'ten

3

ve doğrudan kategorilerden

4

üye seçer.

Çeldiricilerin doğruluğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Yetkisi Dağılımı

İpuçları

Anayasa Mahkemesinin

15

üyesinden

12

'sini Cumhurbaşkanı,

3

'ünü ise TBMM seçer.

Sayıştay ile ilgili seçim yetkisinin hangi anayasal organa (Yasama mı, Yürütme mi) verildiğini hatırlamaya çalışın.

TBMM, Sayıştay Genel Kurulu'ndan iki üye, Baro Başkanları arasından ise bir üye seçerek toplamda üç üyelik kontenjanını doldurur.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev sürelerini ve tekrar seçilip seçilemeyeceklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Üye sayılarını gruplandırarak ezberleyebilirsiniz:

3

(Yargıtay) +

2

(Danıştay) +

3

(YÖK) +

4

(Doğrudan) =

12

Cumhurbaşkanı;

2

(Sayıştay) +

1

(Baro) =

3

TBMM.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 877Soru →

$1982$ Anayasası'na göre Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) kuruluşu, üye yapısı ve üyelerinin görev süreleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Kurul

13

üyeden oluşur, iki daire halinde çalışır ve üyeler

4

yıl için seçilir.

Kurul

22

üyeden oluşur, üç daire halinde çalışır ve üyeler

6

yıl için seçilir.

Kurulun

7

üyesi Cumhurbaşkanı tarafından,

4

üyesi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kurulun başkanı üyeler arasından salt çoğunlukla seçilir ve görev süresi

5

yıldır.

Kurul üyelerinin tamamı Yargıtay ve Danıştay genel kurulları tarafından kendi aralarından seçilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul $13$ üyeden oluşur, iki daire halinde çalışır ve üyeler $4$ yıl için seçilir.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu

13

üyeden oluşur, iki daire halinde çalışır ve seçilen üyelerin görev süresi

4

yıldır.

Doğru olan ifadeye göre Hakimler ve Savcılar Kurulu,

1982

Anayasası'nda yapılan

2017

değişikliği ile

13

üyeden oluşacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Kurulun iki daire halinde çalışması ve üyelerin

4

yıl için seçilmesi anayasanın amir hükmüdür.

Adım Adım Çözüm

Kurulun toplam üye sayısını belirle.

13

üye.

2017

Anayasa değişikliği ile üye sayısı

22

'den

13

'e düşürülmüştür.

Kurulun çalışma düzenini (daire sayısını) tespit et.

2

daire.

Kurul, daireler ve Genel Kurul halinde çalışır; daire sayısı

2

olarak belirlenmiştir.

Üyelerin görev sürelerini hatırla.

4

yıl.

Seçilen üyelerin görev süresi

4

yıldır ve süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.

Üye dağılımını kontrol et.

1

Başkan (Adalet Bakanı) +

1

Doğal Üye (Bakan Yardımcısı) +

4

(Cumhurbaşkanı seçimi) +

7

(TBMM seçimi) =

13

Kurulun hiyerarşik ve demokratik meşruiyet dengesi bu şekilde kurulmuştur.

Anahtar Kavram

HSK'nın 2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Yapısı

İpuçları

2017

anayasa değişikliği ile HSK'nın hem üye hem de daire sayısının azaldığını hatırlayın.

Kurulun toplamda

13

üyesi vardır ve bu üyelerden biri Adalet Bakanı, diğeri ise yardımcısıdır.

Kalan

11

üyenin çoğunluğunun (

7

üye) TBMM tarafından seçildiğini ve görev sürelerinin milletvekilleri gibi

4

yıl olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin seçtiği

7

üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, avukatlar vb.) geldiğini incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Üye dağılımını '1+1+4+7' formülüyle kodlayabilirsiniz:

1

Bakan,

1

Bakan Yardımcısı,

4

CB,

7

TBMM.

Tahmini Süre:45s

Soru 878Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, adli yargı mercilerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merkezi olan Yargıtay'ın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından, bir kısmı ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyeleri

12

yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Yargıtay, adli yargı kolunda yer alan mahkemelerce verilen hükümlerin son inceleme merciidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından, bir kısmı ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı, bir kısmının ise HSK tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır çünkü Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

154

. maddesine göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından seçilir. Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay üyelerini doğrudan seçme yetkisi yoktur; sadece sunulan adaylar arasından Cumhuriyet Başsavcısını seçme yetkisi vardır.

Adım Adım Çözüm

Kurumun yargı kolunu belirle.

Yargıtay, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesidir.

Anayasal görev tanımı gereği adli kararların son inceleme yeridir.

Üye seçim yetkisini kontrol et.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

2017

Anayasa değişiklikleri sonrası yüksek mahkemelerdeki seçim usulleri netleştirilmiştir.

Başsavcı seçim usulünü doğrula.

Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulu'nun belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

Yargıtay'ın en üst idari temsilcisi ve savcılık makamı için ikili bir belirleme süreci öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Üye ve Başsavcı Seçim Usulü

İpuçları

Yüksek mahkemelerin üye seçimlerinde Yargıtay ve Danıştay arasındaki farka odaklanın.

Yargıtay'da Cumhurbaşkanı'nın üye seçme yetkisi olup olmadığını hatırlayın.

Danıştay'da üyelerin bir kısmını Cumhurbaşkanı seçerken, Yargıtay'da tüm üyelerin seçimi tek bir kurula (HSK) aittir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Sayıştay'ın seçim usullerini Yargıtay ile karşılaştıran bir tablo hazırlamak konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:50s

Soru 879Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düştüğüne TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilmesi hâlinde, bu kararın iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması ve yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İptal istemi, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından yapılmalı; Mahkeme bu istemi

15

gün içinde kesin karara bağlamalıdır.

İptal başvurusu yalnızca dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili tarafından

15

gün içinde yapılabilir ve Mahkeme başvuruyu Genel Kurul yerine Bölümler eliyle karara bağlar.

Milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı yapılan itirazlar Anayasa Mahkemesi tarafından "Yüce Divan" sıfatıyla incelenir ve ceza yargılaması usulleri uygulanır.

Anayasa Mahkemesine başvuru süresi kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren başlar ve mahkeme kararını verene kadar ilgili kararın yürütmesi kendiliğinden durur.

Mahkeme, bu tür başvurularda sadece şekil bakımından denetim yapar; TBMM oylama yeter sayılarına uygun hareket etmişse esasa ilişkin iptal kararı veremez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İptal istemi, kararın alındığı tarihten itibaren $7$ gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından yapılmalı; Mahkeme bu istemi $15$ gün içinde kesin karara bağlamalıdır.

Cevap

İptal isteminin karardan itibaren

7

gün içinde yapılması ve Mahkemenin

15

gün içinde karar vermesi gerektiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, Anayasa'nın

85

. maddesinde yer alan özel denetim usulünü eksiksiz yansıtmaktadır. Karar tarihinden itibaren

7

gün içinde hem ilgili vekilin hem de başka bir vekilin başvurabilmesi ve Mahkemenin

15

gün içinde karar vermesi anayasal kuraldır.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin aldığı parlamento kararının niteliğini belirle.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi (istifa, bağdaşmazlık vb.) işlemleri birer parlamento kararıdır.

Yargısal denetim usulü bu kararın türüne göre Anayasa'nın

85

. maddesinde özel olarak düzenlenmiştir.

Başvuru süresini ve yetkili kişileri kontrol et.

Karar tarihinden itibaren

7

gün içinde; ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili başvurabilir.

Yasama dokunulmazlığı sadece bireysel bir hak değil, meclisin kolektif iradesini de ilgilendirdiği için diğer vekillere de başvuru hakkı tanınmıştır.

Anayasa Mahkemesi'nin karar verme süresini teyit et.

Mahkeme başvuruyu

15

gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Milletvekilliği statüsü kamu hizmetinin sürekliliği ile ilgili olduğu için sürecin hızlıca kesinleşmesi anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği ve Dokunulmazlık İtiraz Denetimi

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabi olan diğer parlamento kararlarını (İçtüzük değişikliği gibi) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 880Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, aşağıdakilerin hangisi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cumhurbaşkanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

1982 Anayasası uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl üyeleri arasından seçilir. Mahkemenin diğer üyeleri ise Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir. Bu durum, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin tarafsızlığını ve yüksek mahkemeler arasındaki koordinasyonu sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını belirle.

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmek.

Soruda bahsi geçen mahkemenin anayasal konumunu anlamak gerekir.

Mahkemenin kuruluş yapısını ve üye kaynağını hatırla.

Üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan gelirken, başkan Anayasa Mahkemesi'nden gelir.

Uyuşmazlık Mahkemesi karma yapılı bir yüksek mahkemedir.

Başkanın kim tarafından görevlendirildiğini saptan.

Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından bir kişiyi başkan olarak görevlendirir.

1982 Anayasası'nın yargı bölümündeki açık hükmü uygulamak.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık yapısı ve diğer yüksek mahkemelerle ilişkisi.

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelir ancak başkanı farklı bir yüksek mahkemeden görevlendirilir.

Mahkeme başkanını görevlendiren kurum, aynı zamanda uyuşmazlıklarda kararları Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarından üstün tutulan kurumdur.

Başkan, 1982 Anayasası'na göre en yüksek yargı organı olan Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlığında kimin kararının esas alındığını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay ve Danıştay) sadece 'üye' sağladığını, başkanın ise 'üst' bir denetim mekanizması gibi Anayasa Mahkemesi'nden geldiğini kodlarsanız soruyu kolayca çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 44 / 47Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap